“Ebeveyn gibi davranan çocuklar” (İngilizce ‘de sıklıkla ebeveyn olarak anılır) terimi psikiyatristler açısından çok önemli bir konuyu ifade etmektedir.
Bu, çocuğun yetişkin rollerine yerleştirildiği ve kendi gelişiminin ihtiyaçlarını karşılamak için ailenin duygusal, fiziksel veya maddi ihtiyaçlarını karşılamak zorunda olduğu bir durumu ifade eder. Bu çocukların yaşam koşulları oldukça zor ve çoğunlukla olumsuzdur. İşte bu durumun ayrıntılı bir analizi: Çocuk ebeveynlerinin yaşamı ve ebeveynlerin geldiği zihinsel koşullar iki ana şekilde gerçekleşir: ebeveynlik (yemeği denetlemek) (hazırlık, ödeme, bütçe) ve duygusal ebeveynlerin sıradan ebeveynleri (ebeveynin sorunları, duygusal destek). Her iki durumun da çocuk üzerindeki etkileri derindir.
Zihinsel Vicdan
1. Bu çocuklar her zaman stres, depresyon ve depresyon altındadır. Yaşlarının ötesinde kronik strese neden olan bir yükle baş etmek zorunda kalıyorlar. Başarısızlık veya aileden düşme korkusu kaygılı ve daha stresli bir kaygıya yol açabilir.
2. Kişisel kişiliği kaybolan ve erken yetenekli olanlar kendi çocukluklarında deneyim kazanamazlar. Akranlarıyla oynamak, ayna tutmak ve sosyalleşmek yerine bir “çalışma” yaşarlar. Bu daha hızlı büyümeye yol açsa da (ki bu sokaktan iyi görünebilir) aslında kendi kişiliklerini engeller. Nasıl bir insan olduklarını değil, ne olduklarını açıklar.
3. Genetik aktiviteden ebeveyn rolleri alan değersiz çocuklar, bu faaliyetlerde pek dikkatli davranmazlar (çünkü onlar çocuktur). Bu başarısızlıklar kendilerini rahat ve suçlu hissetmelerine neden olur ki bu da kendilerine saygısı olmamıştır.
4. Öfke ve Kızgınlık Bu çocuklar ister farkında olsunlar ister olmasınlar, genellikle ebeveynlerine karşı derin bir kızgınlık biriktirirler. Kendi ihtiyaçları göz ardı edildiği ve haksız yere üzerlerine yük bindiği için bu öfke ya içe dönerek depresyona yol açar ya da dışa vurularak davranış sorunları şeklinde kendini gösterir.
5. Mükemmeliyetçilik ve Kontrol İhtiyacı Ebeveynleri tarafından yönlendirilen çocuklar, ailelerinin işleyişini sağlamak için her şeyi mükemmel yapma zorunluluğu hissederler. Bu durum, yetişkinlikte aşırı mükemmeliyetçilik ve her şeyi kontrol etme ihtiyacı olarak ortaya çıkabilir ve bu da sosyal ve profesyonel yaşamlarında tükenmişliğe neden olabilir.
Sosyal Etkiler
1. İlişki Kurma Zorlukları Bu çocuklar genellikle iki uçta zorluk yaşarlar: Aşırı Bağımlılık (Co-dependency)
Yetişkinlikte partnerleriyle ebeveyn-çocuk ilişkileri kurma eğilimindedirler; ya partnerlerinin “bakıcısı” olurlar ya da aşırı bağımlı hale gelirler. Kendi ihtiyaçlarını dile getirmekte zorlanırlar.
Yakınlıktan Kaçınma: Duygusal yakınlık kurmaktan kaçınabilirler çünkü yakınlığın sadece “hizmet etmek” veya “sorumluluk almak” anlamına geldiğini öğrenmişlerdir.
2. Sosyal İzolasyon Ebeveynlik görevleri, çocukların yaşıtlarıyla sosyalleşme fırsatlarını kısıtlayabilir. Okuldan sonra eve koşup kardeşlerine bakmak zorunda kalmak, kulüp aktiviteleri ve arkadaş buluşmalarından mahrum kalmalarına neden olur. Bu durum, sosyal becerilerin gelişimini yavaşlatır ve yalnızlık hissine yol açar.
3. Okul Başarısızlığı Evdeki sorumluluklar (uykusuzluk, stres, ders çalışmaya zaman bulamama), çocuğun akademik performansını ciddi şekilde etkileyebilir. Zihinsel enerjileri sürekli evdeki sorunlara odaklandığı için dikkat dağınıklığı yaşarlar.
4. Yetişkinlere Karşı Güvensizlik
Ebeveynlerinin temel görevlerini yerine getiremediğini gören çocuklar, yetişkinlere ve otorite figürlerine karşı güven sorunları geliştirebilirler. Temel güvenlik algıları sarsılmıştır.
Uzun Vadeli (Yetişkinlik)
Etkileri Ebeveynlik rolü üstlenen çocuklar, yetişkin olduklarında bile bu rollerin izlerini taşırlar: Durum Yetişkinlikteki Görünümü Sınır Koyma Zorluğu Sürekli “hayır” diyememe, başkalarının sorunlarını kendi üzerine alma. Tükenmişlik Sendromu Kendilerine bakmayı bilmedikleri için işte ve ilişkilerde hızla tükenmeleri. Kayıp Hissi Geçmişte yaşayamadıkları çocuklukları için derin bir yas veya kayıp hissetmeleri.
Partner Seçimi Genellikle duygusal olarak olgunlaşmamış (yardıma muhtaç) veya problemli partnerleri seçmeleri.
Özet:
Ebeveynin görevini yapan çocuklar, dışarıdan “sorumlu” veya “yardımsever” görünseler de iç dünyalarında büyük bir yük taşırlar. Bu durum, gelişimsel zorluklara, duygusal regülasyon sorunlarına ve uzun vadede zorlayıcı kişilerarası ilişkilere neden olan karmaşık bir psikososyal durumdur. Bu çocukların ihtiyaç duyduğu şey hem geçmişteki kayıplarının tanınması hem de kendi gelişimsel aşamalarına geri dönmelerini sağlayacak duygusal ve pratik destektir.
