19 Kasım 2026, Perşembe
  • Giriş
Haberton
Sonuç Yok
Tüm Sonuçları Göster
Yazı Gönder
  • Öne Çıkanlar
  • Özel Haber
  • Gündem
  • Politika
  • Dış Haberler
  • İş Dünyası
  • Kültür & Sanat
  • Sağlık
  • Yaşam
  • Yerel
  • Spor
  • Yazarlarımız
Sonuç Yok
Tüm Sonuçları Göster
  • Öne Çıkanlar
  • Özel Haber
  • Gündem
  • Politika
  • Dış Haberler
  • İş Dünyası
  • Kültür & Sanat
  • Sağlık
  • Yaşam
  • Yerel
  • Spor
  • Yazarlarımız
Sonuç Yok
Tüm Sonuçları Göster
Haberton
Sonuç Yok
Tüm Sonuçları Göster

Ana Sayfa - Yazarlar - Ne işe yarayacak?

Ne işe yarayacak?

Peyami Altunsuyu - Peyami Altunsuyu
19 Eylül 2026
- Yazarlar
Okuma Süresi:4 dakikalık okuma
A A
0
Ne işe yarayacak?
Facebook'da PaylaşX'de PaylaşLinkedin'de PaylaşWhatsapp'da Paylaş

Bir yemeğin tarifini ezberleyen adam aşçı olur mu? Soğanı kaç dakika kavuracağını, tuzu ne zaman atacağını harfi harfine bilir. O yemeği yapar, hem de güzel yapar. Ama bir gün elinde soğan kalmazsa ne yapacağını bilemez. Çünkü soğanın neden kavrulduğunu hiç sormamıştır. Tarifte yazmıyordu.

Bizim eğitimimiz baştan sona tarif ezberletir. Neyin doğru olduğunu öğretir, niçin doğru olduğunu öğretmez. Çocuk doğru cevabı bilir, sınavı kazanır, diplomayı alır. Sonra hayatında ilk kez tarifte yazmayan bir durumla karşılaşır ve orada donup kalır.

Neyin doğru olduğunu bilmek bilgidir. Niçin doğru olduğunu bilmek başka bir şeydir, ona anlamak denir. Aradaki fark şurada ortaya çıkar: Bilgi ezberlenir, anlayış üretir. Bir şeyin niçin doğru olduğunu anlayan insan, o şeyin nerede yanlış olacağını da bilir. Sınırını görür. Sınırını gören adam da bir gün o sınırın dışına çıkar. Yeni olan her şey orada, o sınırın dışında bulunur.

Bir şey anlattığımda ya da yazı yazdığımda en sık sorulan soru şudur: “Bu ne işe yarayacak?”

Bu soruyu duyduğumda içim burkulur. Çünkü o soruyu sorduğun anda işin bitmiştir. Fark etmeden kendine bir kafes yapmışsındır: Yalnızca işine yarayacağını önceden bildiğin şeyleri öğreneceksin. Peki bir şeyin işine yarayıp yaramayacağını nereden bileceksin? Onu bilmek için o şeyi zaten bilmen gerekir. Bilmediğin için de faydasız sanırsın, faydasız sandığın için öğrenmezsin, öğrenmediğin için de bilmezsin. Kapı kilitlenmiştir, üstelik anahtar içeride kalmıştır.

Böyle yetişen insan çok işe yarar, yanlış anlaşılmasın. Titiz olur, çalışkan olur, becerikli olur. Başkalarının bulduğu şeyleri gayet güzel yapar. Buzdolabını bulmuşlar mı, sen de yaparsın buzdolabını. Elektrikli arabayı yapmışlar mı, sen de yaparsın. Bilgisayarı çıkarmışlar mı, sen de çıkarırsın, hatta daha ucuza mal edersin. Ama bilgisayarı bulamazsın. İnterneti bulamazsın. Uzaya gidemezsin. Onlar gittikten sonra gidersin.

Arada sırada duyuyorum, planımız varmış, Ay’a gidecekmişiz. Güzel. Birileri yarım asır önce gitmiş, teknolojisi aşağı yukarı ortada, bir gün gideriz elbet. Kimse çıkıp “Biz bunu niye altmış sene önce düşünmedik?” diye sormuyor. Ay’a gitmek marifet değil artık, tarifi yazılmış. Marifet, tarifi olmayan şeyi yapmaktır. Tarifi olmayan şeyi yapmak için de tarifsiz kalmayı göze almak gerekir. Kimsenin yolunu bilmediği yerde yürümek, bir süre yanlış yürümeyi peşinen kabul etmektir.

Şimdi asıl meseleye geliyorum. Yeni bir şey bulmak istiyorsan, ne işe yarayacağını bilmediğin konularla uğraşmak zorundasın. Başka yolu yok. Çünkü neyin, ne zaman, ne işe yarayacağını kimse önceden bilemez.

Küflenmiş bir tabağa bakıp “Yazık oldu” demeyen bir adam yüzünden bugün milyonlarca insan enfeksiyondan ölmüyor. O adam küfü incelerken kimsenin hayatını kurtarmayı düşünmüyordu, sadece merak ediyordu. Havada gözle görülmeyen dalgaların varlığını gösteren adama bunun ne işe yarayacağı sorulduğunda, hiçbir işe yaramayacağını söylemişti; bugün o dalgalar cebimizde duruyor ve dünyanın öbür ucundaki insanla konuşmamızı sağlıyor. Camı tıraşlayıp mercek yapan ustalar gökyüzünü düşünmüyorlardı, sadece işlerini iyi yapıyorlardı.

Faydanın takvimi yoktur. Bir bilgi bulunduğu gün işe yaramaz, elli yıl sonra yarar. Bazen yüz yıl sonra. Bazen hiç yaramaz, ama yaramayan dokuz şeyi denemeyen adam onuncuyu da bulamaz. Bir ülkeye “Sadece işe yarayacak şeyleri araştırın” dediğiniz anda, o ülkenin bir daha hiçbir şey bulamayacağını garanti etmiş olursunuz. Kopyalar, geliştirir, ucuzlatır. Bulamaz. Hem de bunu yaparken kendini çok verimli hisseder.

Şunu da belirtmek isterim: Taklitle başlayıp buluşa geçen ülkeler var. Japonya kopyaladı, Kore kopyaladı; sonra ikisi de yeni şeyler buldu. Demek ki kopyalamak bir yol, yeter ki durak sanılmasın. Asıl tehlike kopyalamak değil; kopyalamayı bir marifet zannedip orada demirlemek.

Bu yüzden meraklı insana tahammül etmek lazım. Faydasız işlerle uğraşan gence sabretmek lazım. Toplumumuz bunu beceremiyor. Çocuk soru sordukça sevinmek yerine, sorularının azalmasını bir olgunluk işareti sayıyoruz. “Adam olacaksın” diyoruz çocuğa, “adam olmak” da meslek sahibi olmak demek. Çocuk on yaşında sormayı bırakıyor, on beşinde şıkları ezberliyor, yirmi beşinde niçin sorusunu tamamen unutuyor. Sonra oturup soruyoruz: Biz niye yeni bir şey bulamıyoruz?

Yüzeysel insan bilgisiz insan değildir, dikkat edin. Yüzeysel insanın her şeye bir cevabı vardır, hem de doğru cevabı. Eksik olan tek şey sorusudur. Hiçbir sorusu yoktur, çünkü soru sormak karanlığa girmeyi göze almaktır ve karanlığın ne işe yarayacağı belli değildir.

Bir arkadaşım yıllar önce, “Ben bu soruyu anlamadım ama yapabiliyorum” demişti. Ona şöyle cevap verdim: Yapabildiğin şey senin değil, öğrendiğin adamın. Anladığın gün senin olacak.

Hayatınızda bir kez, hiçbir işe yaramayacak bir şeyi merak edin. Kimseye söylemeyin, sınavı yok, notu yok, diploması yok. Sırf “Niçin böyle?” diye sorduğunuz için peşine düşün. Belki gerçekten hiçbir işe yaramaz.

Ama o merak ölmediği sürece, bir gün birinin bir şey bulma ihtimali duruyor demektir. O birinin siz olmayacağını kim söyledi?

Etiketler: peyami altunsuyu
PaylaşTweetPaylaşGönder
Önceki Haber

Kaşif Kozinoğlu soruşturmasında Hasan Atilla Uğur ve Hasan Ataman Yıldırım’a ev hapsi verildi

Sonraki Haber

Ekranda gördüğümüz toplum gerçekten biz miyiz?

Peyami Altunsuyu

Peyami Altunsuyu

Peyami Altunsuyu,siyasetten sanata, spordan toplumsal meselelerin en kuytu köşelerine kadar her konuda kalem oynatan gazeteci yazar.

İlgili Haberler

Ankara'nın Merkez Bankası: "Sen git, benim adımı ver" Borsası
Yazarlar

Ankara’nın Merkez Bankası: “Sen git, benim adımı ver” Borsası

19 Kasım 2026
Gazetecilik ciddiyet, eğitim ve mesleki donanım gerektirir
Yazarlar

Gazetecilik ciddiyet, eğitim ve mesleki donanım gerektirir

19 Kasım 2026
Yazarlar

“Bebe semaveri kap, Mogan’a çıkıyoz!”

18 Kasım 2026
Yazarlar

Gönül aynasının imtihanı: İnsan, inanç ve niyet

17 Kasım 2026
Yazarlar

Yanlışlarımıza sarılırken doğrularımızla vedalaşıyoruz

17 Kasım 2026
Bestekâr ve müzisyen Mustafa Kalender ile şiirin sesinden, müziğin hafızasına yolculuk
Yazarlar

Bestekâr ve müzisyen Mustafa Kalender ile şiirin sesinden, müziğin hafızasına yolculuk

17 Kasım 2026
Sonraki Haber
Ekranda gördüğümüz toplum gerçekten biz miyiz?

Ekranda gördüğümüz toplum gerçekten biz miyiz?

En Güncel Haberler

Cumhurbaşkanı Erdoğan: Terörsüz Türkiye sürecine takoz koyanlar milletin vicdanında mahkum olacaktır
Politika

Cumhurbaşkanı Erdoğan: Terörsüz Türkiye sürecine takoz koyanlar milletin vicdanında mahkum olacaktır

19 Kasım 2026
Güllü'nün ölümünde dip seslerin incelenmesi için yeni suç duyurusu
Gündem

Güllü’nün ölümünde dip seslerin incelenmesi için yeni suç duyurusu

19 Kasım 2026
AK Parti'ye hangi belediye başkanları katıldı? Erdoğan 9 isme rozet taktı
Öne Çıkan

AK Parti’ye hangi belediye başkanları katıldı? Erdoğan 9 isme rozet taktı

19 Kasım 2026

Günün Popüler Haberleri

  • Tümü
  • Sağlık Haberleri
  • Kültür ve Sanat
Yaşam

Sosyal medya ilişkileri tehdit ediyor mu? Beğeniler ve takip listeleri kıskançlık krizine dönüşüyor!

19 Kasım 2026
Yaşam

Bolu’da okul çevresinde dolaşan ve bekleyenlere para cezası uygulanacak

19 Kasım 2026
Yaşam

Türkiye’nin lezzetleri, 7 Bölge 7 Mutfak ile dünya vitrininde

19 Kasım 2026
Yaşam

COP31’de ormanlar için geri dönüşü olmayan iklim uyarısı

19 Kasım 2026
Önceki Sonraki
Haberton

Haberton

Sizin için tonla haber!

Türkiye'de tarafsız bir medya, vatandaşın haber alma hakkı çerçevesinde gerçek haberleri takip edebileceğiniz, tonlarca habere ulaşın!

Son Dakika

Ferhat Göçer’den akciğer kanserine karşı farkındalık çağrısı: Erken tanı hayat kurtarabilir!

Ferhat Göçer’den akciğer kanserine karşı farkındalık çağrısı: Erken tanı hayat kurtarabilir!

- Haberton
19 Kasım 2026

Liv Hospital Ulus, Akciğer Kanseri Farkındalık Günü kapsamında sağlık ve sanat dünyasını bir araya getirdi. Sanatçı ve Genel Cerrahi Uzmanı...

Van kedilerinin gözleri neden farklı renklerde? İşte bilim dünyasının açıkladığı şaşırtıcı sır

Ankara’nın dört beyazı! Başkentin pek bilinmeyen dört özel hayvanı

İğneyle metal işliyorlar! Bartın’ın tel kırma sanatının sırrı

Bir bitkiden kırmızı renk nasıl çıkar? Anadolu halılarının kaybolmaya yüz tutan boya sırrı

Güncel Haber

Sosyal medya ilişkileri tehdit ediyor mu? Beğeniler ve takip listeleri kıskançlık krizine dönüşüyor!

Sosyal medya ilişkileri tehdit ediyor mu? Beğeniler ve takip listeleri kıskançlık krizine dönüşüyor!

19 Kasım 2026
Cumhurbaşkanı Erdoğan: Terörsüz Türkiye sürecine takoz koyanlar milletin vicdanında mahkum olacaktır

Cumhurbaşkanı Erdoğan: Terörsüz Türkiye sürecine takoz koyanlar milletin vicdanında mahkum olacaktır

19 Kasım 2026
  • Hakkımızda
  • Yayın İlkeleri
  • İletişim
  • Kullanım Şartları ve Gizlilik Politikası
  • Güvenlik Politikası

© 2026 Haberton

Tekrar Hoş Geldiniz!

Aşağıda hesabınıza giriş yapın

Şifrenizi mi unuttunuz?

Şifrenizi alın

Şifrenizi sıfırlamak için kullanıcı adınızı veya e-posta adresinizi girin lütfen.

Giriş Yap

Yeni Çalma Listesi Ekle

Sonuç Yok
Tüm Sonuçları Göster
  • Öne Çıkanlar
  • Özel Haber
  • Gündem
  • Politika
  • Dış Haberler
  • İş Dünyası
  • Kültür & Sanat
  • Sağlık
  • Yaşam
  • Yerel
  • Spor
  • Yazarlarımız

© 2026 Haberton