İznik’teki haçlı gölgesi ve Papa’nın sır ziyareti

Tarih, sadece tozlu raflardaki kitaplardan ibaret değildir. Tarih, bugün atılan adımların ayak izidir. Eğer o izleri takip etmeyi bilirseniz, size sadece geçmişi değil, planlanan geleceği de fısıldar.

Bugünlerde Türkiye’nin gündemine –belki de kasıtlı olarak sessiz sedasız– sokulan bir konu var: Katolik dünyasının ruhani lideri Papa’nın sır ziyareti ve Hristiyanlık tarihinin en kritik dönüm noktalarından biri olan İznik’te (Nicaea) düzenlediği ayin.

Çoğunluk bunu “turistik bir ziyaret” ya da “dinler arası hoşgörü” ambalajıyla izliyor. Oysa masadaki dosya, bir ibadetten çok daha fazlası. Mesele, teolojik bir ritüel değil, teopolitik bir hamle. Gelin, vitrindeki o süslü “barış güvercinlerini” kenara itip arkadaki satranç tahtasına bakalım.

Önce hafızamızı tazeleyelim. Neden İznik?

Yıl MS 325… Roma İmparatoru I. Constantinus, Hristiyanlık içindeki büyük kavgayı bitirmek için İznik’te Birinci Konsil’i topladı. Bugün Hristiyanlığın temel amentüsü olan “İsa’nın tanrısallığı” burada kabul edildi. Yani İznik, Hristiyan teolojisinin kurucu başkentidir. Batı için Kudüs neyse, Vatikan neyse, teolojik hafıza açısından İznik odur.

Peki, aradan geçen 1700 yıl sonra Papa neden tam da şimdi, Türkiye’nin en kırılgan olduğu, ekonomik ve sosyolojik fay hatlarının gerildiği bir dönemde İznik’te bir “şov” yapmaya hazırlanıyor?

Burada iki katmanlı bir strateji var. Birincisi, Batı’nın Türkiye üzerindeki “kültürel hak iddia etme” projesidir. Yıllardır Fener Rum Patrikhanesi üzerinden yürütülen “ekümeniklik” tartışmalarını biliyorsunuz. Lozan Antlaşması’na göre Fener Rum Patrikhanesi, Fatih Kaymakamlığı’na bağlı bir dinî kurumdur. Ancak fiilî durum, Lozan’ı delik deşik etmek üzerine kurulu. Papa’nın bu ziyareti, Bartholomeos’un “ekümenik” (evrensel) sıfatını meşrulaştıran, Türkiye Cumhuriyeti’nin egemenlik haklarını by-pass eden bir “devlet başkanı protokolü” dayatmasıdır.

Tam bu noktada sahnenin en dikkat çekici itirazı yükseliyor. Kimden mi? Çoğu kişinin varlığından bile bihaber olduğu, ancak Kurtuluş Savaşı’nın en kritik anlarında Mustafa Kemal’in yanında duran Türk Ortodoks Patrikhanesi’nden.

Türk Ortodoks topluluğu, bu ziyarete ve İznik’teki ayine şiddetle karşı çıkıyor. Neden? Çünkü onlar meseleyi bir “din kardeşliği” olarak değil, bir “egemenlik ihlali” olarak görüyorlar.

Hatırlayın; Kurtuluş Savaşı yıllarında Fener Rum Patrikhanesi işgal kuvvetleriyle işbirliği yaparken, Türk Ortodoks Patrikhanesi’nin kurucusu Papa Eftim, “Bana Türk dostu demeyin, ben Türk oğlu Türk’üm” diyerek Anadolu direnişine katılmıştı. Mustafa Kemal Paşa’nın “Millî Mücadele’de bize bir ordu kadar yardım etti” dediği Papa Eftim’in torunları, bugün de aynı refleksi gösteriyor.

Türk Ortodoksları diyor ki: “İznik bizim topraklarımızdadır; bu toprakların dinî otoritesi de Türkiye Cumhuriyeti yasalarına tabidir. Vatikan’ın ya da Fener’in burada, sanki bağımsız bir dinsel devletçik varmış gibi hareket etmesi, Türkiye’nin üniter yapısına saldırıdır.”

Bu itiraz, basit bir mezhep kavgası değildir. Bu, “millî kilise” ile “emperyalist kilise” arasındaki asırlık kavgadır. Türk Ortodoks topluluğu, Papa’nın İznik hamlesini Anadolu topraklarında yaratılmak istenen “Vatikanvari” özerk bölgelerin bir provası olarak okuyor. Psikolojik harp tekniklerini iyi bilenler, sembollerin gücünü asla küçümsemez. İznik’te kurulacak o sahne, Batı kamuoyuna şu mesajı verecek: “Bu toprakların ruhu bize ait, Türkler sadece bekçi.”

İşte Türk Ortodokslarının isyanı, o “bekçilik” rolünü bile elinden alınmak istenen bir milletin uyarısıdır. Onlar sosyolojik olarak Türk milletinin bir parçasıdır ve Hristiyan olmaları, onların “millî” duruşunu zedelemez. Aksine, Fener ve Vatikan’ın siyasî projelerine karşı en net duruşu onlar sergiliyor.

Gelelim meselenin psikolojik ve siyasî boyutuna.

İktidar kanadı bu ziyarete neden ses çıkarmıyor? Hatta neden kapıları sonuna kadar açıyor? Cevap, ekonominin sıkışmış çarklarında ve Batı ile “normalleşme” adı altında yürütülen pazarlıklarda gizli. Türkiye, döviz krizleri ve sıcak para ihtiyacıyla boğuşurken, “Batı’ya şirin görünme” hastalığı nüksediyor.

Bu, psikolojideki “öğrenilmiş çaresizlik” durumudur. Kendi egemenlik haklarınızı, sırf “aman yatırımcı kaçmasın”, “aman Avrupa Birliği kızmasın” diye esnetirseniz, yarın o esnettiğiniz yerden koparsınız. Devlet aklı tüccar aklı gibi çalışmaz. Tüccar kârına bakar, devlet bekasına.

İznik projesi, aynı zamanda Türkiye’yi “dinler bahçesi” adı altında bir mozaik yapıya, yani ulus-devlet öncesi “milletler sistemi”ne döndürme çabasıdır. Bu, sosyolojik bir mühendisliktir. Toplumu “Türk milleti” ortak paydasından koparıp cemaatlere, etnisitelere ve mezheplere bölerek yönetmek, emperyalizmin en eski taktiğidir. Papa’nın ziyareti, bu “çok hukuklu” yapının taşlarını döşemektedir.

Bakın, bir gerçeğin altını çizelim: Kimsenin kimsenin inancıyla sorunu yok. Hristiyan vatandaşlarımız ibadetlerini özgürce yapmalıdır ve yapmaktadır. Ancak bir ibadet, Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş senedi olan Lozan’ı delmek için “Truva Atı” olarak kullanılıyorsa, orada başka bir tavır devreye girer.

Türk Ortodoks Patrikhanesi Basın Sözcüsü’nün şu sözleri kulaklarımızda çınlamalı: “Biz bu topraklarda kiracı değiliz. Ama dışarıdan gelenler, ev sahibini kapının önüne koyup evi yönetmeye çalışıyor.”

Bu söz, sadece bir kilisenin değil, Türk egemenliğinin haykırışıdır.

İznik Konsili 1700 yıl önce Roma İmparatorluğu’nun birliğini sağlamak için toplanmıştı. Bugün yapılmak istenen ayin ise Türkiye’nin birliğini zedelemek, devlet içinde devletçikler, hukuk içinde hukuksuzluklar yaratmak gayesindedir.

Papa İznik’e gelir, duasını eder, gider. Ama geride bıraktığı o “meşruiyet” fotoğrafı, yarın önümüze “Konstantinopolis” hayalleri, “ekümeniklik” iddiaları ve “Pontus” haritaları olarak konur.

Tarih tekerrür etmez; hatalar tekerrür eder. Papa Eftim’in torunları bu hatayı görüyor ve uyarıyor. Peki, Ankara’daki sağır kulaklar bu uyarıyı duyuyor mu? Yoksa yine “stratejik derinlik” kuyularında, “büyük resmi görüyoruz” diyerek aslında uçuruma mı yürüyorlar?

Unutmayın; egemenlik verilmez, alınır. Ve bazen bir ayin, sadece bir ayin değildir.