22 Kasım 2026, Pazar
  • Giriş
Haberton
Sonuç Yok
Tüm Sonuçları Göster
Yazı Gönder
  • Öne Çıkanlar
  • Özel Haber
  • Gündem
  • Politika
  • Dış Haberler
  • İş Dünyası
  • Kültür & Sanat
  • Sağlık
  • Yaşam
  • Yerel
  • Spor
  • Yazarlarımız
Sonuç Yok
Tüm Sonuçları Göster
  • Öne Çıkanlar
  • Özel Haber
  • Gündem
  • Politika
  • Dış Haberler
  • İş Dünyası
  • Kültür & Sanat
  • Sağlık
  • Yaşam
  • Yerel
  • Spor
  • Yazarlarımız
Sonuç Yok
Tüm Sonuçları Göster
Haberton
Sonuç Yok
Tüm Sonuçları Göster

Ana Sayfa - Yazarlar - Bir şey kıpırdıyordu

Bir şey kıpırdıyordu

Peyami Altunsuyu - Peyami Altunsuyu
17 Mayıs 2026
- Yazarlar
Okuma Süresi:4 dakikalık okuma
A A
0
Bir şey kıpırdıyordu
Facebook'da PaylaşX'de PaylaşLinkedin'de PaylaşWhatsapp'da Paylaş

Giovanni Papini’nin “Gog” diye bir kitabı vardır. Türkçeye Fikret Adil çevirmişti, eski bir baskı. Bulan bulur, bulamayan kaybeder, fark etmez.

Kitap kendi başına bir hikâye değil, anılar; ama kimin anıları olduğu önemli. Devletleri satın alacak kadar zengin bir adamın akıl hastanesinden yazdığı anılar. İnsanın aklı önce paraya gidiyor, sonra hastaneye. İkisi yan yana geldiğinde başka bir şey çıkıyor ortaya. Belki de bilgelik dediğimiz şey tam orada başlıyor ya da bittiği yerde.

Bu zengin deli her şeyi merak ediyor. Çağının tüm akımlarını, kuramlarını, dâhilerini. Para döküyor, randevu alıyor, gidip kendi ağızlarından dinliyor. Bilgi satın alıyor başka bir deyişle. Bilgi satın alınır mı, ayrı mesele. Ama o satın aldığını sanıyor ki belki de tek farkı bu sıradan insanlardan; sandığını biliyor.

Bir gün Einstein’a gidiyor. Görecelik kuramı kafasını kurcalıyor. Anlamak istiyor. Einstein gibi bir adamın karşısında oturuyor, gözleri parıldıyor herhalde, “Anlat” diyor, “üç beş sözcükle, yeter ki anlayayım.” Einstein düşünüyor. Karmaşık bir şey nasıl basitleştirilir? Basitleştirilebilir mi gerçekten, yoksa basitleştirdiğin şey artık o şey olmaktan çıkar mı? Sonra söylüyor:

“Bir şey kıpırdıyordu.”
Bu kadar.

Zengin deli şaşırıyor. Hatta biraz da kazıklanmış hissediyor. “Bula bula bunu mu buldunuz?” diyor. “Binlerce yıllık insan düşüncesinin vardığı yer bu mu?” Einstein omuz silkiyor herhalde, “Evet, sonunda bunu bulduk” diyor. Bir şey kıpırdıyordu.

İlk okuduğumda bu sahneye ben de gülmüştüm. Sonra büyüdüm. Şimdi gülmüyorum. Şimdi
anlıyorum.

Çünkü ben de uzun bir süredir yazıyorum. Çok değil, ama az da değil. Onlarca, yüzlerce yazı. Her birinde bir şey söylemeye çalıştım, bir şey görmeye, bir şey anlamaya. Sonra bir gün masaya oturdum ve sordum kendime: Bunca yazıdan sonra ne öğrendin? Bir cümleyle özetle. Tek bir cümle.

Cevap ürkütücü derecede kısa çıktı.

Kimsenin kendi toplumunu doğru dürüst tanımadığını öğrendim. O kadar.

Bu kadar. Yüzlerce sayfa, yüzlerce gece, yüzlerce kahve. Vardığım yer bu. Einstein’ın “bir şey kıpırdıyordu”su gibi bir şey. Bunu söylemek için bu kadar uğraşmaya değer miydi diye sorduruyor. Belki de değmezdi. Ama söyleyene kadar bilmiyordunuz değmediğini. İşte ironi tam burada.

“Biz şöyleyiz, biz böyleyiz” diye bir refleksimiz var. Konuşmaya başlar başlamaz çıkıyor ağzımızdan. Biz misafirperverizdir. Biz duygusalızdır. Biz çalışkanızdır. Biz, biz, biz. Peki gerçekten öyle miyiz? Bilmiyorum. Bilen var mı? Yok. Çünkü bunu bilmek bir aynaya bakmak demek ve aynaya bakmak risklidir. Ne göreceğinizden emin değilsiniz çünkü. Görmek istemediğiniz şeyi gördüğünüzde ne yapacaksınız?

Görmemeyi tercih ediyoruz. Bunun adına da “kimlik” diyoruz.

Tanzimat’tan beri bir sürü insan kalem oynattı bu topraklarda. Yazarlar, şairler, düşünürler, bilim insanları. Hepsi bir şeyler söyledi, hepsi bir şeyleri tarif etmeye çalıştı. Toplumumuza ayna tutmaya, kendimize bakmamızı sağlamaya. Sonuç ne oldu? Birkaç küçük çevrede tartışıldı yazdıkları. Birkaç salon, birkaç dergi, birkaç akşamüstü sohbeti. Sonra unutuldu. Toplum hayatına geçmedi. Toplum aynaya bakmadı ya da baktıysa bile görmedi ya da gördüyse bile kabul etmedi.

Yüz elli yıl. Yüz elli yıllık bir çaba, yüz elli yıllık bir birikim ve hâlâ aynı yerdeyiz. Kendimizi bilmiyoruz. Daha kötüsü, bilmediğimizi de bilmiyoruz. En kötüsü, bilmek istemiyoruz.

Bilmek istemeyen bir toplumun bilgi üretenleri çaresizdir. Yazarsınız, kimse okumaz. Okuyan da anlamaz. Anlayan da hatırlamaz. Hatırlayan da uygulamaz. Bilgi havada asılı kalır, sahibi olmayan bir şey gibi. Sonra yeni nesil gelir, aynı keşifleri yeniden yapar, aynı yorgunlukla aynı hayal kırıklığına ulaşır. Tekerlek dönüyor ama gitmek bilmiyor.

Einstein “bir şey kıpırdıyordu” derken bir evrenin işleyişini özetliyordu. Ben “kendimizi tanımıyoruz” derken bir milletin yüz elli yıllık emeğini özetliyorum. Onunki bilim, benimki itiraf. Onunki başlangıç, benimki sonuç. Onunki keşif, benimki yenilgi.

Ama belki de yenilgi de bir tür keşiftir. Bunu görene kadar, görmediğinizi bilmiyordunuz. Şimdi biliyorsunuz. Bu da bir şey.

Bu kadar büyük bir bilgisizliğe ulaşmak için ne kadar çok çalıştık, anlatamam. Belki başarımız bu
zaten. Cehaletin de bir doruğu var, oraya çıkmak emek istiyor.

Çıktık.
Buradayız.

PaylaşTweetPaylaşGönder
Önceki Haber

Traktörüyle dereden geçerken mahsur kalan sürücüyü ekipler kurtardı

Sonraki Haber

Gümrük Kriminal’den değişen suç tiplerine karşı 4 yeni bölüm

Peyami Altunsuyu

Peyami Altunsuyu

Peyami Altunsuyu,siyasetten sanata, spordan toplumsal meselelerin en kuytu köşelerine kadar her konuda kalem oynatan gazeteci yazar.

İlgili Haberler

Cumhuriyetçi liberalizm: Modern yönetişim için bir sentez
Yazarlar

Cumhuriyetçi liberalizm: Modern yönetişim için bir sentez

21 Kasım 2026
Hazır olmayana huzur yoktur
Yazarlar

Hazır olmayana huzur yoktur

21 Kasım 2026
Ankara'nın "Arz ederim"li sokak diplomasisi
Yazarlar

Ankara’nın “Arz ederim”li sokak diplomasisi

21 Kasım 2026
Siyaset ve yönetim: Demokrasiden Kakistokrasiye yönetim biçimleri
Yazarlar

Siyaset ve yönetim: Demokrasiden Kakistokrasiye yönetim biçimleri

20 Kasım 2026
Algoritmalar Ankara ayazına çarpınca: "La bizi takip etseler ne olacak gardaş?"
Yazarlar

Algoritmalar Ankara ayazına çarpınca: “La bizi takip etseler ne olacak gardaş?”

20 Kasım 2026
Ankara'nın Merkez Bankası: "Sen git, benim adımı ver" Borsası
Yazarlar

Ankara’nın Merkez Bankası: “Sen git, benim adımı ver” Borsası

19 Kasım 2026
Sonraki Haber
Gümrük Kriminal'den değişen suç tiplerine karşı 4 yeni bölüm

Gümrük Kriminal'den değişen suç tiplerine karşı 4 yeni bölüm

En Güncel Haberler

Heyelan nedeniyle kapanan köy yolu, ulaşıma açıldı
Yerel Haberler

Heyelan nedeniyle kapanan köy yolu, ulaşıma açıldı

22 Kasım 2026
Türkiye'de yalnız yaşayanların sayısı neden artıyor? 5,5 milyon kişi tek başına yaşıyor! TÜİK verilerindeki çarpıcı değişim
Özel Haber

Türkiye’de yalnız yaşayanların sayısı neden artıyor? 5,5 milyon kişi tek başına yaşıyor! TÜİK verilerindeki çarpıcı değişim

22 Kasım 2026
Çocuklar artık ödevlerini yapay zekâya mı yaptırıyor? TÜİK açıkladı: Her 100 çocuktan 63'ü yapay zekâ kullanıyor!
Özel Haber

Çocuklar artık ödevlerini yapay zekâya mı yaptırıyor? TÜİK açıkladı: Her 100 çocuktan 63’ü yapay zekâ kullanıyor!

22 Kasım 2026

Günün Popüler Haberleri

  • Tümü
  • Sağlık Haberleri
  • Kültür ve Sanat
Yaşam

KADEM’in Uluslararası Kadın ve Adalet Zirvesi, ikinci gününde devam ediyor

22 Kasım 2026
Yaşam

İş temposuna bağladığı yorgunluğun altından nadir kalp hastalığı çıktı

22 Kasım 2026
Yaşam

CİMER’e COP31 mesajları

22 Kasım 2026
Yaşam

Alanya’da 2 aile arasında silahlı, bıçaklı kavga: 4 yaralı, 7 gözaltı

22 Kasım 2026
Önceki Sonraki
Haberton

Haberton

Sizin için tonla haber!

Türkiye'de tarafsız bir medya, vatandaşın haber alma hakkı çerçevesinde gerçek haberleri takip edebileceğiniz, tonlarca habere ulaşın!

Son Dakika

2027 saç modellerinde yeni trendler! Butterfly kesim, kakül ve çikolata kahve saç renkleri öne çıkıyor

2027 saç modellerinde yeni trendler! Butterfly kesim, kakül ve çikolata kahve saç renkleri öne çıkıyor

- Haberton
22 Kasım 2026

Yeni yıla yaklaşırken 2027 kadın saç modelleri ve saç renkleri merak edilmeye başladı. Kuaförlerin sezon değerlendirmeleri ve uluslararası güzellik trendlerine...

Türkiye’de yalnız yaşayanların sayısı neden artıyor? 5,5 milyon kişi tek başına yaşıyor! TÜİK verilerindeki çarpıcı değişim

Çocuklar artık ödevlerini yapay zekâya mı yaptırıyor? TÜİK açıkladı: Her 100 çocuktan 63’ü yapay zekâ kullanıyor!

Dağı delerek yol açtılar! Erzincan’daki 38 tünelli Taş Yol’un 132 yıllık hikâyesi

Yazın bile serinleten doğal buz deposu! Elazığ Buzluk Mağarası’nın sırrı

Güncel Haber

Heyelan nedeniyle kapanan köy yolu, ulaşıma açıldı

Heyelan nedeniyle kapanan köy yolu, ulaşıma açıldı

22 Kasım 2026
Türkiye'de yalnız yaşayanların sayısı neden artıyor? 5,5 milyon kişi tek başına yaşıyor! TÜİK verilerindeki çarpıcı değişim

Türkiye’de yalnız yaşayanların sayısı neden artıyor? 5,5 milyon kişi tek başına yaşıyor! TÜİK verilerindeki çarpıcı değişim

22 Kasım 2026
  • Hakkımızda
  • Yayın İlkeleri
  • İletişim
  • Kullanım Şartları ve Gizlilik Politikası
  • Güvenlik Politikası

© 2026 Haberton

Tekrar Hoş Geldiniz!

Aşağıda hesabınıza giriş yapın

Şifrenizi mi unuttunuz?

Şifrenizi alın

Şifrenizi sıfırlamak için kullanıcı adınızı veya e-posta adresinizi girin lütfen.

Giriş Yap

Yeni Çalma Listesi Ekle

Sonuç Yok
Tüm Sonuçları Göster
  • Öne Çıkanlar
  • Özel Haber
  • Gündem
  • Politika
  • Dış Haberler
  • İş Dünyası
  • Kültür & Sanat
  • Sağlık
  • Yaşam
  • Yerel
  • Spor
  • Yazarlarımız

© 2026 Haberton