Emeklilikte Yaşa Takılanlar düzenlemesiyle emekli olan çok sayıda çalışan, emekli aylığını almaya başladıktan sonra çalışma hayatını sürdürmeyi tercih ediyor. Bu durumda en çok merak edilen konuların başında emekli maaşının kesilip kesilmeyeceği, kıdem tazminatının nasıl hesaplanacağı, yıllık izinlerin sıfırlanıp sıfırlanmayacağı ve çalışan emekliden hangi primlerin kesileceği geliyor.
EYT kapsamında emekli olduktan sonra özel sektörde çalışmaya devam edenler, işçi sıfatını koruyor. Başka bir ifadeyle emekli olmak; ücret, yıllık izin, fazla mesai, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil gibi temel işçilik haklarını ortadan kaldırmıyor. Ancak sosyal güvenlik primi ve kıdem tazminatı açısından normal sigortalı çalışanlara göre bazı farklı uygulamalar bulunuyor.
Özellikle aynı işyerinde emeklilik sonrasında yeniden çalışmaya başlayanların kıdem ve izin hesaplamalarında, emeklilik öncesindeki dönemin nasıl kapatıldığı önem taşıyor.
EYT’den emekli olan kişi çalışmaya devam edebilir mi?
EYT kapsamında emeklilik hakkı kazanan bir çalışan, özel sektörde çalışmaya devam edebiliyor. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı da emeklilik hakkını elde eden sigortalının emeklilik nedeniyle iş sözleşmesini sona erdirebileceğini, kıdem tazminatına hak kazanabileceğini ve daha sonra aynı işyerinde yeniden çalışabileceğini belirtiyor.
Uygulamada çalışan önce emeklilik nedeniyle işten çıkış işlemini gerçekleştiriyor. Daha sonra aynı işverenle yeni bir iş sözleşmesi yapılarak çalışmaya devam edilebiliyor.
Bu aşamada çalışanın SGK bildiriminin doğru şekilde yapılması önem taşıyor.
Emekli maaşı çalışmaya devam ederken kesilir mi?
EYT kapsamındaki çalışanların önemli bölümü, ilk sigortalılık tarihleri nedeniyle emekli olduktan sonra özel sektörde Sosyal Güvenlik Destek Primi, yani SGDP kapsamında çalışabiliyor.
Bu sistemde emekli aylığı alınmaya devam edilirken çalışma da sürdürülebiliyor. Normal sigortalı çalışanlarda malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası gibi farklı prim kalemleri bulunurken emekli çalışanlar için SGDP uygulanıyor.
SGK’nın güncel prim oranlarına göre 4/a kapsamında çalışan emekliler için sosyal güvenlik destek primi toplam oranı yüzde 32,25 seviyesinde bulunuyor. Bunun yüzde 7,5’lik bölümü çalışan payından oluşurken işveren payı ile kısa vadeli sigorta kolları primi de toplam orana dahil ediliyor.
Dolayısıyla EYT’den emekli olup özel sektörde SGDP kapsamında çalışan kişi, genel olarak hem emekli aylığını hem de çalışma karşılığı ücretini almaya devam edebiliyor.
Emekli çalışanların işçilik hakları devam ediyor mu?
Emekli olup çalışmaya devam eden işçi, İş Kanunu kapsamındaki temel haklarını kaybetmiyor.
İşyerinde çalışma süresine ve sözleşmeye bağlı olarak ücret, fazla çalışma ücreti, hafta tatili, yıllık ücretli izin ve ulusal bayram ile genel tatil ücretleri gibi haklardan yararlanılmaya devam ediliyor.
Örneğin ulusal bayram veya genel tatil gününde çalışan işçiye, koşulları oluştuğunda ayrıca bir günlük ücret daha ödenmesi gerekiyor. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, genel tatil gününde çalışan işçinin toplamda iki günlük ücrete hak kazanacağını belirtiyor.
Emeklilik statüsü bu hakkı ortadan kaldırmıyor.
EYT’den emekli olan çalışan kıdem tazminatı alabilir mi?
EYT kapsamında emeklilik hakkı kazanarak işten ayrılan çalışan, gerekli koşulları taşıması halinde kıdem tazminatını alabiliyor.
1475 sayılı İş Kanunu’nun yürürlükte bulunan kıdem tazminatına ilişkin hükümleri kapsamında emeklilik hakkının elde edilmesi, kıdem tazminatına hak kazandıran nedenler arasında bulunuyor. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı da emeklilik nedeniyle işten ayrılan çalışanlara kıdem tazminatı ödenmesi gerektiğini belirtiyor.
Buna göre çalışan, örneğin aynı işyerinde 10 yıl çalıştıktan sonra EYT kapsamında emeklilik nedeniyle ayrılırsa, emeklilik tarihine kadar olan çalışma süresine ilişkin kıdem tazminatını talep edebiliyor.
Emekli olduktan sonra aynı işyerinde çalışılırsa yeni kıdem başlar mı?
Bu konu EYT sonrasında en fazla karıştırılan başlıklardan biri.
Çalışan emeklilik nedeniyle işten ayrılıp kıdem tazminatını aldıktan sonra aynı işyerinde yeniden çalışmaya başlarsa, emeklilik sonrasındaki çalışma dönemi yeni bir kıdem süresi oluşturuyor.
Örneğin bir çalışan emeklilik öncesinde 15 yıllık kıdem tazminatını almış ve ardından aynı şirkette 3 yıl daha çalışmışsa, eski 15 yıllık dönem için yeniden kıdem tazminatı talep edilemiyor.
Bakanlık da aynı kıdem süresi için birden fazla kıdem tazminatı ödenemeyeceğini açıkça belirtiyor.
Ancak emeklilik sonrasındaki yeni çalışma dönemi, koşullar oluşursa ayrı bir kıdem tazminatı hakkı doğurabiliyor.
Burada önemli ayrıntı, ikinci iş sözleşmesinin hangi nedenle sona erdiği. İşverenin haklı neden olmadan iş sözleşmesini feshetmesi veya işçinin kanunda belirtilen haklı nedenlerle ayrılması gibi durumlarda kıdem hakkı gündeme gelebiliyor.
Emekli çalışan kendi isteğiyle ayrılırsa kıdem tazminatı alabilir mi?
Emeklilik nedeniyle kullanılan kıdem tazminatı hakkı ile emeklilikten sonraki çalışma dönemi birbirinden ayrılıyor.
Çalışan ilk kez emeklilik nedeniyle ayrılırken kıdem tazminatına hak kazanabiliyor. Ancak emeklilik sonrasında yeniden çalışmaya başladıktan sonra sıradan bir istifa ile ayrılması halinde genel kural olarak yeni çalışma dönemine ilişkin kıdem tazminatı alamıyor.
Bakanlık, normal istifada çalışma süresi ne kadar uzun olursa olsun kıdem tazminatı hakkının kural olarak doğmadığını belirtiyor.
Bu nedenle “EYT’liyim, istediğim zaman ayrılıp tekrar kıdem alırım” şeklindeki değerlendirme doğru değil.
Emeklilik sonrası yıllık izinler sıfırlanıyor mu?
EYT çalışanları açısından en kritik konulardan biri de yıllık izin hesabı.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın 2026 tarihli rehberinde, iş sözleşmesinin sona ermesinin ardından aynı işyerinde yeniden işe başlanması durumunda yıllık ücretli izne esas hizmet süresinin kaldığı yerden devam edeceği belirtiliyor.
Bu nedenle aynı işyerinde emeklilik nedeniyle çıkış yapılıp kısa süre sonra yeniden işe girilmesi, yıllık izin hesabında geçmiş hizmet süresinin tamamen yok sayılması anlamına gelmiyor.
Yıllık izin süreleri genel olarak hizmet süresine göre belirleniyor. Bakanlığın verdiği bilgilere göre işyerindeki hizmet süresi 1 yıldan 5 yıla kadar olanlarda en az 14 gün, 5 yıldan fazla 15 yıldan az olanlarda en az 20 gün, 15 yıl ve üzeri çalışanlarda ise en az 26 gün yıllık ücretli izin uygulanıyor.
Kullanılmayan yıllık izinlerin parası ödenir mi?
İş sözleşmesi sona erdiğinde çalışanın kullanmadığı yıllık izinleri varsa bu izinlerin ücretinin ödenmesi gerekiyor.
SGK da 4857 sayılı İş Kanunu’nun 59’uncu maddesine atıf yaparak iş sözleşmesinin herhangi bir nedenle sona ermesi durumunda kullanılmayan yıllık izin sürelerine ait ücretlerin işçiye ödenmesi gerektiğini belirtiyor.
Ancak iş sözleşmesi devam ederken işverenin “izin kullanma, ücretini vereyim” şeklinde yıllık izin hakkını ortadan kaldırması mümkün değil. Yıllık izin temel bir dinlenme hakkı olarak korunuyor.
Emekli çalışan fazla mesai ücreti alabilir mi?
Emekli çalışanlarla diğer işçiler arasında fazla çalışma hakkı açısından temel bir ayrım bulunmuyor.
İşçinin haftalık çalışma süresini aşan ve fazla çalışma kapsamına giren çalışmaları varsa, İş Kanunu’ndaki şartlara göre fazla mesai ücretinin ödenmesi gerekiyor.
Aynı şekilde hafta tatili, resmi tatil ve genel tatil çalışmalarında da emekli çalışanların hakları devam ediyor.
İşverenin “Zaten emekli maaşı alıyorsun” gerekçesiyle bu ücretleri ödememesi mümkün değil.
Emekli çalışan iş kazası geçirirse hakları var mı?
SGDP kapsamında çalışan emekliler kısa vadeli sigorta kolları bakımından da koruma altında bulunuyor.
SGK prim tablosunda SGDP’ye kısa vadeli sigorta kolları priminin dahil edildiği görülüyor.
Bu nedenle iş kazası ve meslek hastalığı açısından emekli çalışanların da sosyal güvenlik koruması devam ediyor.
İş kazasının SGK’ya bildirilmesi, sağlık giderleri ve koşulları oluştuğunda iş kazasına bağlı haklar bakımından emeklilik statüsü tek başına engel oluşturmuyor.
Emekli çalışanların sigortasız çalıştırılması yasal mı?
Emekli aylığı alan kişinin “Nasıl olsa emekliyim” diyerek sigortasız çalıştırılması yasal değil.
İşverenin emekli çalışanı da SGK’ya bildirmesi gerekiyor. SGK, kayıt dışı çalışanların iş kazası, kıdem, ihbar, yıllık izin ve diğer birçok haktan mahrum kalabileceğine dikkat çekiyor.
Bu nedenle emekli çalışanların işe girişlerinin SGDP kapsamında doğru kodla bildirilip bildirilmediğini e-Devlet üzerinden kontrol etmeleri önem taşıyor.
EYT’li çalışanlar en çok hangi noktalara dikkat etmeli?
EYT kapsamında emekli olup çalışmaya devam edenler açısından üç konu özellikle önem taşıyor: emeklilik öncesindeki kıdem tazminatının ödenip ödenmediği, emeklilik sonrası işe girişin SGDP kapsamında yapılıp yapılmadığı ve yıllık izin hesabında önceki hizmet süresinin dikkate alınıp alınmadığı.
Ücret, fazla mesai, hafta tatili, resmi tatil, yıllık izin ve iş sağlığı-güvenliği gibi temel haklar ise emeklilik nedeniyle ortadan kalkmıyor.
Ancak kıdem tazminatı açısından emeklilik öncesi ve sonrası çalışma dönemlerinin nasıl sona erdiği belirleyici oluyor. Bu nedenle özellikle uzun yıllar aynı işyerinde çalışmaya devam eden EYT’lilerin işten ayrılmadan önce SGK kayıtlarını, iş sözleşmelerini, kıdem ödemelerini ve yıllık izin kayıtlarını kontrol etmeleri önem taşıyor.
