7 Ekim 2023’te Hamas’ın İsrail’e düzenlediği saldırıların ardından başlayan savaş, üç yıl içinde Gazze’yi ağır bir insani felaketin merkezine çevirdi. 7 Ekim 2026 itibarıyla 74 binden fazla Filistinli hayatını kaybetti, 175 binden fazla kişi yaralandı.
Gazze Sağlık Bakanlığı’nın son verilerine göre 74 binden fazla Filistinli hayatını kaybetti, 175 binden fazla kişi yaralandı. Birleşmiş Milletler’in bağımsız soruşturma komisyonu ve uluslararası insan hakları örgütleri İsrail’in Gazze’de “soykırım” gerçekleştirdiği sonucuna ulaşırken, İsrail suçlamaları reddediyor. Uluslararası Adalet Divanı’ndaki dava ise henüz nihai karara bağlanmış değil.
7 Ekim 2023 sabahı başlayan saldırılar, yalnızca İsrail-Filistin çatışmasının değil, Orta Doğu’nun yakın tarihinin de en ağır dönemlerinden birinin başlangıcı oldu. Hamas ve diğer Filistinli silahlı grupların İsrail’in güneyine düzenlediği saldırılarda yaklaşık 1.200 kişi hayatını kaybetti, 251 kişi Gazze’ye rehin olarak götürüldü. İsrail, saldırıların ardından Hamas’ı ortadan kaldırma hedefiyle Gazze Şeridi’ne geniş çaplı askeri operasyon başlattı.
Aradan geçen üç yılda Gazze’deki bilanço giderek ağırlaştı. Gazze Sağlık Bakanlığı’nın 4 Ekim 2026 tarihli verilerine göre 7 Ekim 2023’ten bu yana 74 bin 237 Filistinli yaşamını yitirdi, 175 bin 206 kişi yaralandı. Reuters da 7 Ekim 2026 itibarıyla Gazze’deki can kaybının 74 bini aştığını bildiriyor. Sağlık Bakanlığı rakamları Gazze’deki yetkililer tarafından açıklanıyor; Birleşmiş Milletler de insani durum raporlarında bu verileri kaynağını belirterek kullanıyor.
7 Ekim 2023’te ne oldu?
Hamas öncülüğündeki silahlı gruplar 7 Ekim sabahı Gazze sınırını aşarak İsrail’in güneyindeki yerleşimlere ve Nova müzik festivalinin düzenlendiği bölgeye saldırdı. İsrail’de yaklaşık 1.200 kişinin öldüğü saldırılarda siviller ve askerler rehin alındı. Toplam 251 kişi Gazze’ye götürüldü.
İsrail saldırıların ardından Gazze’ye yönelik hava bombardımanını başlattı, bölgeye yönelik kuşatmayı ağırlaştırdı ve aynı ay içerisinde kara harekâtına geçti. Takip eden aylarda Gazze kenti, Han Yunus, Cibaliye, Beyt Lahya ve Refah başta olmak üzere çok sayıda bölge yoğun bombardıman ve kara operasyonlarına sahne oldu.
Gazze’de can kaybı 74 bini geçti
Gazze Sağlık Bakanlığı’nın 4 Ekim 2026 tarihli son ayrıntılı açıklamasında toplam can kaybı 74 bin 237, yaralı sayısı ise 175 bin 206 olarak açıklandı. Aynı verilere göre Ekim 2025’teki ateşkesin ardından da ölümler sona ermedi; ateşkes döneminde bildirilen Filistinli can kaybı 1.454’e, yaralı sayısı 5.090’a yükseldi.
Gerçek kaybın açıklanan rakamların üzerinde olabileceğine ilişkin değerlendirmeler de bulunuyor. BM İnsani İşler Koordinasyon Ofisi’nin aktardığı Filistin Sivil Savunma verilerine göre 8 binden fazla kişinin hâlâ enkaz altında kayıp olduğu tahmin ediliyor. Kasım 2025-Eylül 2026 döneminde yıkılan binaların altından 630’dan fazla kişinin kalıntısına ulaşıldığı bildirildi.
Gazze’nin büyük bölümü yıkıldı
Üç yıllık savaşın bilançosu yalnızca ölü ve yaralılarla sınırlı kalmadı. Güncel uydu görüntülerine ve insani yardım kuruluşlarının değerlendirmelerine göre Gazze’deki yapıların çok büyük bölümü hasar gördü veya tamamen yıkıldı.
2026’daki değerlendirmelerde Gazze’deki yapıların yüzde 80’den fazlasının hasarlı olduğu belirtiliyor. Rafah’ın önemli bölümü ile Gazze kentindeki birçok mahalle ağır biçimde tahrip edildi. Yaklaşık iki milyon insanın barınma sorunu yaşadığı, çok sayıda ailenin çadırlar ve geçici barınaklarda yaşamını sürdürdüğü bildiriliyor.
Savaşın bıraktığı fiziksel yıkım, ateşkes sonrasında da günlük hayatın normale dönmesini engelledi. BM raporuna göre Eylül 2026 itibarıyla 4 binden fazla ağır hasarlı binanın tamamen veya kısmen yıkılması gerekiyor, ancak bunların 2 bin 300’den fazlasında yaklaşık 44 bin kişi yaşamaya devam ediyor.
Açlık Gazze’de savaşın başka bir yüzü oldu
Gazze’de gıdaya erişim, çatışmanın en kritik başlıklarından biri haline geldi. IPC tarafından Ağustos 2025’te yayımlanan değerlendirmede Gazze Valiliği’nde kıtlık koşullarının oluştuğu resmen açıklandı ve yarım milyondan fazla kişinin felaket düzeyindeki koşullarla karşı karşıya bulunduğu belirtildi.
Ekim 2025’te başlayan ateşkes ve insani yardım girişlerindeki artışın ardından tablo kısmen iyileşti. Ancak kriz sona ermedi. IPC’nin Temmuz 2026 değerlendirmesine göre nisan-haziran döneminde 1,2 milyondan fazla kişi, yani Gazze nüfusunun yüzde 59’u, kriz veya daha ağır düzeyde akut gıda güvensizliği yaşadı. 2026’nın ikinci yarısı için yüksek düzeyde gıda güvensizliği yaşayan nüfusun yaklaşık 1,4 milyona çıkabileceği öngörüldü.
“Soykırım” suçlaması uluslararası raporlara girdi
Gazze’deki savaşın en kritik hukuki tartışması ise İsrail’in eylemlerinin 1948 Soykırım Sözleşmesi kapsamında soykırım oluşturup oluşturmadığı konusunda yaşandı.
Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi tarafından oluşturulan Bağımsız Uluslararası Soruşturma Komisyonu, 16 Eylül 2025’te yayımladığı raporda İsrail makamları ve güvenlik güçlerinin Gazze’de soykırım gerçekleştirdiği sonucuna vardığını açıkladı.
Komisyon, Soykırım Sözleşmesi’nde tanımlanan beş fiilden dördünün gerçekleştiği yönünde bulguya ulaştı: grubun üyelerinin öldürülmesi, ciddi bedensel veya zihinsel zarar verilmesi, grubun fiziksel olarak yok olmasına yol açabilecek yaşam koşullarının oluşturulması ve doğumların engellenmesine yönelik tedbirler uygulanması. Komisyon ayrıca bu eylemlerde Filistinlileri Gazze’de kısmen yok etmeye yönelik özel kast bulunduğu sonucuna vardı.
Uluslararası Af Örgütü de Aralık 2024’te yayımladığı kapsamlı araştırmada İsrail’in Gazze’deki Filistinlilere karşı soykırım işlediği sonucuna ulaştığını açıklamıştı. İsrailli insan hakları örgütleri B’Tselem ile Physicians for Human Rights Israel da Temmuz 2025’te benzer yönde değerlendirmeler yayımladı.
İsrail suçlamaları reddediyor
İsrail hükümeti ise “soykırım” suçlamalarını kesin biçimde reddediyor. İsrail, askeri harekâtın 7 Ekim saldırılarının ardından meşru müdafaa kapsamında Hamas’a karşı yürütüldüğünü, sivillerin hedef alınmadığını ve Hamas’ın sivil alanları askeri amaçlarla kullandığını savunuyor. BM Soruşturma Komisyonu’nun soykırım sonucunu da taraflı olduğu gerekçesiyle reddetti.
Bu nedenle “soykırım” nitelemesinin haber metninde iki ayrı düzlemde değerlendirilmesi gerekiyor: BM’nin bağımsız soruşturma komisyonu, Amnesty International ve B’Tselem gibi kuruluşlar soykırım gerçekleştiği sonucuna ulaştı; ancak devlet sorumluluğu konusunda bağlayıcı nihai yargı yetkisine sahip Uluslararası Adalet Divanı henüz esas hakkında karar vermedi.
Uluslararası Adalet Divanı’ndaki dava hâlâ sürüyor
Güney Afrika, Aralık 2023’te İsrail hakkında Soykırım Sözleşmesi’nin ihlal edildiği iddiasıyla Uluslararası Adalet Divanı’nda dava açtı. Mahkeme süreç içerisinde Gazze’deki Filistinlilerin korunmasına ve insani yardımın ulaştırılmasına ilişkin geçici tedbir kararları verdi.
Ancak 7 Ekim 2026 itibarıyla UAD, “İsrail soykırım işlemiştir” şeklinde nihai bir esas kararı vermiş değil. Dava devam ediyor. Mahkemenin Mayıs 2026 tarihli takvimine göre Güney Afrika’nın yeni yazılı cevabını Kasım 2027’ye, İsrail’in karşı cevabını ise Mayıs 2029’a kadar sunması öngörülüyor.
Bu ayrım haber dili açısından kritik: BM Soruşturma Komisyonu’nun soykırım tespiti bulunuyor ancak UAD’nin nihai yargı kararı henüz bulunmuyor.
Ateşkes geldi, Gazze’de ölümler bitmedi
Ekim 2025’te varılan ABD arabuluculuğundaki anlaşmayla ateşkes süreci başladı ve rehinelerin tamamının Gazze’den çıkarılması süreci tamamlandı. Ancak anlaşmanın temel başlıklarının önemli kısmı hayata geçirilemedi.
Reuters’ın 6 Ekim 2026 tarihli değerlendirmesine göre İsrail hâlâ Gazze’nin yaklaşık üçte ikisini kontrol ediyor. Hamas’ın silahsızlandırılması, İsrail güçlerinin tamamen çekilmesi ve Gazze’nin yeniden inşası konusunda taraflar arasında anlaşmazlık devam ediyor. Ateşkesten sonra da 1.400’den fazla Filistinlinin hayatını kaybettiği bildirildi.
Üç yıl sonra Gazze: Savaş azaldı, yıkım kaldı
7 Ekim 2023’ten 7 Ekim 2026’ya geçen üç yılın ardından ortaya çıkan tablo, yalnızca savaşın bilançosunu değil Gazze’nin geleceğine ilişkin büyük belirsizliği de ortaya koyuyor.
74 binden fazla Filistinli yaşamını yitirdi, 175 binden fazla kişi yaralandı, binlerce kişi hâlâ kayıp. Nüfusun büyük bölümü yerinden edildi, şehirlerin önemli bölümü enkaza dönüştü ve yüz binlerce insan yardım olmadan temel ihtiyaçlarını karşılayamayacak durumda.
7 Ekim saldırılarında İsrail’de yaklaşık 1.200 kişinin öldürülmesi ve 251 kişinin rehin alınmasıyla başlayan süreç ise üç yıl içinde Gazze’nin sınırlarını aşan; Lübnan, Suriye, İran ve Kızıldeniz’e kadar uzanan bölgesel bir güvenlik krizine dönüştü.
Bugün uluslararası toplumun önündeki en büyük başlıklardan biri, savaşın askeri boyutundan çok Gazze’nin yeniden inşasının nasıl sağlanacağı, milyonlarca insanın nasıl normal hayata döneceği ve üç yıldır gündemde olan ağır uluslararası hukuk ihlallerinin nasıl hesap verebilirliğe dönüştürüleceği.
Üçüncü yıl dönümünde değişmeyen gerçek ise şu: 7 Ekim 2023’te başlayan çatışmanın insani sonuçları, 7 Ekim 2026 itibarıyla hâlâ sona ermiş değil.
