Türkiye ve Amerika Birleşik Devletleri’nin (ABD) kürtaja karşı yaklaşımları, ülkelerin hukuk sistemleri, sosyal değerleri, dinî etkileri ve siyasi dinamikleri doğrultusunda farklılık göstermektedir.
Bu iki ülkenin yaklaşımlarını şu şekilde özetleyebiliriz:
Türkiye’nin Yaklaşımı
1. Yasal Durum:
- • Türkiye’de kürtaj, 1983 yılında çıkarılan 2827 Sayılı Nüfus Planlaması Hakkında Kanun ile düzenlenmiştir. Bu yasa kapsamında:
- • Gebeliğin ilk 10 haftasında kürtaj yapılması yasal ve kadının kendi isteğine bağlıdır.
- • 10. haftadan sonra kürtaj, yalnızca annenin sağlığını tehdit eden durumlarda ya da ciddi fetal anomaliler varlığında yapılabilir.
- • Evlilik durumunda, kürtaj için eşin rızası gereklidir.
- • Tecavüz ya da ensest gibi durumlarda da yasal sınır olan 10 hafta geçerlidir.
2. Toplumsal ve Siyasi Yaklaşım:
- • Türkiye’de kürtaj konusu, zaman zaman siyasi ve toplumsal tartışmalara konu olmaktadır.
- • Muhafazakâr kesimler, dini ve ahlaki gerekçelerle kürtajın sınırlanmasını veya yasaklanmasını savunurken; seküler kesimler, kadının bedenine dair karar verme hakkını vurgulamaktadır.
- • Hükûmet politikaları ara ara kürtaj karşıtı söylemler içermiş, ancak bu söylemler genelde yasal değişikliklere dönüşmemiştir.
3. Dini Etkiler:
- • İslamiyet’in etkisiyle, birçok kişi kürtajı dini açıdan sakıncalı bulmaktadır. Ancak din alimleri arasında, kürtajın gebeliğin ilk dönemlerinde bazı istisnalar dışında yapılmasının caiz olup olmadığı konusunda farklı görüşler bulunmaktadır.
Amerika Birleşik Devletleri’nin Yaklaşımı
1. Yasal Durum:
- • ABD’de kürtaj hakkı, eyalet bazında düzenlenmektedir ve 2022’de Roe v. Wade kararının Yüksek Mahkeme tarafından iptaliyle eyaletler, kürtajı yasaklama yetkisine sahip olmuştur.
- • Roe v. Wade (1973), kürtajı anayasal bir hak olarak tanımıştı ve kadının gebeliğin ilk üç ayında kürtaj yaptırma hakkını koruma altına alıyordu.
- • Dobbs v. Jackson Women’s Health Organization (2022) kararı, Roe v. Wade’i iptal ederek kürtaj yasalarının eyaletlere bırakılmasına yol açmıştır. Bu karar, kürtaj haklarına ciddi sınırlamalar getirmiştir.
2. Eyalet Bazlı Farklılıklar:
- • Bazı eyaletlerde kürtaj tamamen yasaklanmış ya da ciddi şekilde sınırlanmıştır (ör. Teksas, Alabama).
- • Diğer eyaletlerde kürtaj hakkı korunmaktadır (ör. Kaliforniya, New York).
- • Bazı eyaletlerde ise tecavüz ya da ensest gibi durumlarda bile kürtaj yasaktır.
3. Toplumsal ve Siyasi Yaklaşım:
- • Kürtaj, ABD’de “pro-life” (yaşam yanlısı) ve “pro-choice” (seçim yanlısı) hareketleri arasında büyük bir kutuplaşma yaratmıştır.
- • Cumhuriyetçi Parti, genellikle kürtaj karşıtı bir çizgide dururken; Demokrat Parti, kürtaj hakkını desteklemektedir.
4. Dini ve Kültürel Etkiler:
- • ABD’de Hristiyan muhafazakârlar, kürtaj karşıtı hareketin öncülerindendir. İncil’e dayalı ahlaki argümanlarla kürtajın yasaklanmasını savunmaktadırlar.
- • Seküler kesim ise kürtajı kadın haklarının bir parçası olarak görmektedir.
Karşılaştırma
Yasal Düzenleme; Türkiye’de ilk 10 haftada yasal-ABD’de Eyalet bazında değişken; birçok eyalette kısıtlamalar var.
Dini Etki: Türkiye’de İslamiyet etkili-ABD’de Hristiyan muhafazakârlık etkili
Toplumsal Görüş: Türkiye’de muhafazakâr ve seküler kesimler arasında ayrışma var-ABD’de Pro-life ve pro-choice arasında kutuplaşma
Siyasi Etki: Türkiye’de dönemsel söylemler, yasal değişiklik az-ABD’de partizan ayrışma ve eyalet bazında ciddi farklar
Türkiye’de kürtaj, genel anlamda daha erişilebilirdir. ABD’de ise eyalet bazında büyük farklılıklar bulunmakta ve son dönemde kürtaj haklarına ciddi sınırlamalar getirilmiştir.
