Siyaset ve Yönetim, tüm dünyada görülen ve insanlıkla yaşıt kavramlardır. Hatta insanla birlikte doğmuş kavramlar denebilir.
İnsanın içinde bulunduğu hatta kapsadığı belli başlı yönetim biçimleri ise;
En bilindik olanla başlayalım:
Demokrasi; egemenliğin halkta ya da millette olduğu, halkın kendisini yönetecek kişileri genelde oy kullanarak ve seçimle seçtiği yönetim biçimidir. Şu anda dünyada birçok ülkede geçerli olan ya da tercih edilen sistemdir. Birçok kişi tarafından en iyi yönetim sistemi olarak ifade edilmesinin en önemli sebeplerinden biri, her bireyin eşit oy hakkına sahip olmasıdır. Her birey sahip olduğu bu hakla kendi temsilcisini belirleme hakkına sahiptir. Ünlü filozof Platon, demokrasiyi eleştirerek yeterli bilgi ve donanıma sahip olmayan çoğunluğun, iyi ve yeterli yöneticiyi seçmekte başarısız olabileceğini savunur. Benzer ama biraz daha farklı ve düşük dozda eleştiri öğrencisi Aristo‘da da mevcuttur.
Krallık diğer adıyla Monarşi; siyasi yetkinin hükümdarda toplandığı veya hükümdarın yetkilerinin anayasal düzenlemelerle sınırlandırıldığı yönetim biçimidir. Osmanlı’daki padişahlık da aslında monarşik bir yapıdır. Yönetim genellikle hanedanlıkla devam eder. İslam ülkelerinde de örnekleri bulunmakla birlikte; Kuveyt, Katar, BAE, Ürdün, Fas gibi ülkelerin yanı sıra Vatikan, Brunei ve İngiltere sayılabilir. İngiltere’nin hükümdarın yetkilerinin büyük ölçüde sembolik olduğu, ancak tarihsel ve toplumsal açıdan önemli bir konuma sahip bulunduğu farklı tarzda bir yapısı olduğunu belirtmekte fayda var.
Cumhuriyet: Devlet başkanlığı makamının hanedanlık yoluyla devredilmediği, yöneticilerin anayasal kurallara göre belirlendiği yönetim şeklidir. Dünyada yaygın bir yönetim biçimidir. Demokrasi ile birleşik ve bütünleşik çalışabilir. Türkiye Cumhuriyeti, KKTC, Almanya, Fransa, ABD, Güney Afrika Cumhuriyeti gibi ülkeler cumhuriyetle yönetilir.
Oligarşi: Yönetimin, belli bir zümre veya gruba ait olduğu yönetim biçimidir. Halkın yönetime katılımı yok denecek kadar azdır. Karar mekanizması zengin sınıf ve aristokrat sınıf denilen baskın zümrede olabilir.
Teokrasi: Bu yönetimde devlet, dini kurallara göre yönetilir. Din adamlarının otorite ve yetkisi önemli boyutlardadır. Yasama, yürütme ve yargı dini esaslara göre şekillenerek belirlenebilir. Vatikan ve İran, farklı özellikler taşıyan teokratik yönetim örnekleri arasında değerlendirilebilir. Afganistan’daki Taliban yönetimi de dini kuralların esas alındığı bir yönetim yapısına sahiptir.
Otoriter ve Totaliter Yönetim: Siyasi güç ve yönetim tek kişide ya da azınlık durumundaki küçük bir grupta toplanmıştır. Bu yönetimlerin dikkat çeken özellikleri; muhalefetin sınırlandırılması, meclisin etkisizleştirilmesi ve bireysel ve toplumsal hayata müdahale edilmesidir. Tek parti ve tek lider etrafında şekillenen siyasi yapı, totaliter yönetimlerin dikkat çeken özellikleri arasında yer alır.
Kakistokrasi: Bir ülkenin veya kurumun liyakat, yeterlilik ve etik ilkeler bakımından yetersiz görülen kişiler tarafından yönetilmesini ifade eden eleştirel bir siyasi ve yönetimsel kavramdır.












