İnsan, şu dünyaya gönderilmiş en narin ama bir o kadar da kıymetli misafirdir. İçinde hem gökyüzüne uzanan bir iyilik kanadını hem de toprağa çekilen ağır bir gölgeyi bir arada taşır.
Hayata gözlerimizi açtığımız ilk anda ruhumuz tertemiz bir su gibidir; sevmeye, merhamet etmeye ve anlaşılmaya açtır. Ama hayatın yokuşları, yaşadığımız hayal kırıklıkları, korkular ve bitmeyen hırslar zamanla bu berrak suya çamur karıştırabilir. İşte tam burada aklımıza o tanıdık soru düşer: “İnsan ya da bir Müslüman kötü niyetli olur mu?” Kötü niyet, insanın alnına yazılmış değişmez bir kader değildir; vicdanının sesini kıstığı, kalbini başkalarının acısına kapattığı anlarda içine düştüğü bir karanlıktır.
İslam ise insanı bu karanlıktan çekip çıkarmak için gelen sıcacık bir merhamet çağrısıdır. Kelime anlamında bile “barış ve güven” taşıyan bu güzel yolun yolcusu, önce kendi yüreğini başkaları için güvenli bir liman yapmalıdır. Sevgili Peygamberimiz (s.a.v.), “Müslüman, elinden ve dilinden diğer insanların güvende olduğu kimsedir” buyurarak inancın en gerçek ölçüsünü insan kalbine bağlamıştır. Yine “Yapılan işler niyetlere göre değer kazanır” hadis-i şerifi, her adımımızın ruhunun niyet olduğunu hatırlatır. Gerçek bir mümin, kalbinde kıskançlık ve art niyet büyütmekten ateşten kaçar gibi kaçar; çünkü bilir ki niyet bozulduğunda en güzel sözler bile anlamını yitirir.
Ama hiçbir sıfat ya da kimlik, insanı etten ve kemikten oluşan zayıf yanlarından tamamen kurtarmaz. Müslüman da nihayetinde canı yanan, öfkelenen, kırılan ve nefsinin fısıltılarına maruz kalan bir insandır. Yüce Allah, Kur’an-ı Kerim’de “Nefse ve onu düzenleyene, ona iyilik ve kötülük kabiliyeti verene andolsun ki, nefsini arındıran kurtuluşa ermiştir” (Şems Suresi, 7-9) buyurarak içimizdeki bu bitmeyen mücadeleyi anlatır. Tasavvuf büyükleri bu durumu kalbin bir aynaya benzemesiyle tarif eder. Gönül, güzelliklerin yansıdığı bir aynadır; ama kibir, öfke ve kötü niyet bu aynanın üzerini tozla, pasla kaplar. Hz. Mevlana’nın “Kardeşim sen düşünceden ibaretsin; gül düşünürsen gülistan olursun, diken düşünürsen dikenlik olursun” sözü de niyetimizin bizi nasıl değiştirdiğini ne güzel özetler. Bir Müslüman da kalbini temiz tutmayı ihmal ettiğinde gönül aynası paslanabilir ve kötü niyetin tuzaklarına düşebilir. Burada kusur, ışığı gösteren inançta değil, gözlerini o ışığa kapatan insandadır.
İnsanca baktığımızda ise kötü niyet, çoğu zaman derin bir sevgisizliğin ve içsel yorgunluğun dışa vurumudur. Kendi yaralarını saramamış, şefkat görmemiş bir insan, başkalarının mutluluğunu kendi eksikliği gibi görür. Kur’an’da “Ey iman edenler! Zannın çoğundan sakının; çünkü zannın bir kısmı günahtır” (Hucurat Suresi, 12) uyarısıyla yasaklanan önyargı ve suizan, işte bu yorgunluğun kalbe sızmış halidir. Yunus Emre’nin “Bir kez gönül yıktın ise bu kıldığın namaz değil” dizelerinde söylediği gibi, bir kalbi kırmak ve art niyet beslemek en büyük manevi kayıptır.
Yine de umut hep bizimledir. İnsan hata yapabilen ama gözyaşlarıyla kalbini yıkayıp yeniden tertemiz olabilen özel bir varlıktır. Hz. Peygamber’in “Vücutta bir et parçası vardır; o iyi olursa bütün vücut iyi olur, o bozulursa bütün vücut bozulur. Dikkat edin, o kalptir” sözü, asıl meselemizin kalbimiz olduğunu gösterir. Hem insan hem de Müslüman için asıl erdem, aklına hiç kötü düşünce gelmemesi değil; o karanlık kalbe yaklaştığında vicdanın ışığını yakıp kötülüğe izin vermemesidir. İnsan kalabilmek, kötülük etmeye gücü yeterken iyiliği seçebilmekle, gönül aynasını sevgiyle silmekten hiç vazgeçmemekle mümkündür.
Niyetin berraksa su gibi akarsın,
Karanlık kalplere bir ışık yakarsın.
Gönül aynasını sevgiyle sil de,
İnsan kalabilmiş kul olarak bakarsın.












