Bilim dünyasında umut verici bir gelişme: Günde sadece iki kez nane yağı koklayan Alzheimer modeli farelerde öğrenme ve hafıza yeteneği normale döndü, beyindeki amiloid plak birikimi belirgin şekilde azaldı ve oksidatif stres baskılandı.
Şanghay Jiaotong Üniversitesi Psikoloji Bölümü’nden Dr. Yani Wu ve ekibinin 2022’de yayımladığı çalışma (Lv et al., Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine, 2022; DOI: 10.1155/2022/1799760), APP/PS1 transgenik fareler üzerinde yapılan 21 günlük nane yağı aromaterapi denemesinin çarpıcı sonuçlarını ortaya koydu.
Ana Bulgular: Morris su labirenti testinde Alzheimer modeli fareler platformu bulmakta zorlanırken, nane yağı koklayan grup sağlıklı kontrol farelerle aynı performansı gösterdi (p<0.05).
Shuttle box pasif kaçınma testinde aktif kaçış sayısı ve gecikme süresi nane grubunda tamamen düzeldi.
Hipokampus CA1 bölgesindeki nöron hasarı ve amiloid-beta (Aβ) plak birikimi nane yağı koklayan farelerde önemli ölçüde azaldı (immunohistokimya, ×200).
Beyin dokusunda oksidatif stres göstergesi malondialdehit (MDA) düştü; antioksidan enzimler süperoksit dismutaz (SOD) ve glutatyon peroksidaz (GSH-Px) aktivitesi normale yükseldi (p<0.05).
Serum metabonomik analizi (GC-MS) 36 farklı metabolitin değiştiğini gösterdi. Nane yağı özellikle arginin/prolin metabolizması, inositol fosfat metabolizması ve sistein/metiyonin metabolizmasını düzenleyerek koruyucu etki sağladı.
Nasıl Uygulandı?
Fareler günde 2 seans, seans başına 1 saat boyunca %100 saf nane esansiyel yağı (içerik: %45,56 mentol, %20,9 menton) koklatıldı. Çalışmada biberiye yağı “pozitif kontrol” olarak kullanıldı; nane yağı en az onun kadar etkili çıktı.
Araştırmacılar ne diyor?
Dr. Yani Wu: “İlaç tedavilerinin yan etkileri ve yüksek maliyeti düşünüldüğünde, nane esansiyel yağı gibi doğal ve ucuz bir yöntem Alzheimer hastaları için tamamlayıcı tedavi olarak büyük potansiyel taşıyor. Koklama yoluyla alınan uçucu yağlar kan-beyin bariyerini kolayca geçebiliyor.”Çalışma, nane yağının hem kolinerjik sistemi (AchE inhibisyonu) hem antioksidan kapasiteyi hem de metabolik yolları düzenleyerek çok yönlü koruma sağladığını ilk kez kapsamlı bir şekilde kanıtlamış oldu.
Uzman Görüşü
Prof. Dr. Omayma A. Eldahshan (çalışmanın editörlerinden): “Bu bulgular, aromaterapinin nörodejeneratif hastalıklarda klinik araştırmalara taşınması gerektiğini güçlü bir şekilde destekliyor.”Şimdilik sadece farelerde gözlenen bu etki, insan çalışmalarının bir an önce başlatılmasını gerekli kılıyor. Araştırmacılar, “Düşük konsantrasyonlarda (<3%) tamamen güvenli olan nane yağı, Alzheimer’lı bireylerin günlük yaşam kalitesini artırmada yardımcı bir yöntem olabilir” mesajını veriyor.
Kaynak: Lv X, Feng Y, Ma R, et al. Effects of Peppermint Essential Oil on Learning and Memory Ability in APP/PS1 Transgenic Mice. Evid Based Complement Alternat Med. 2022;2022:1799760. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9000406/
