İnsan ve diğerleri. İnsan dünyaya neden gönderildi? İnsanın dünyadaki görevi nedir? İnsanı diğer canlılardan ( bitki, hayvan, melek) ayıran özellikler var mıdır? İnsanın sorumluluk sahibi olmasının sebebi ve hikmeti nedir?
Hayatın ve varoluşun sebebi hep incelenmiş, araştırılmış, üzerine onlarca makale, kitap, deneme yazılmıştır. Evet, insan dünyaya diğer varlıklardan farklı bir özellikte donatılarak gönderilmiştir. Ne melek kategorisinde yer alan ne de hayvan kategorisinde yer alan insana çok önemli bir özellik eklenmiş. Temyiz, iyiyi kötüden ayırt etme meziyeti. Akıl.
Dünyada akıllı olan, aklını kullanan ve kullandığı aklı ile ahiretini hazırlayan tek canlı insan.
Bu yüzden insan kendisine verilen, kimsede olmayan bu özelliğini iyi bilmeli ve iyi kullanmalıdır. Dünyalık işlerinde, dünya dertlerinde, imtihan yolunda sadece aklı ile yaptıklarının sonucunu alacağını bilerek aklının sağlığına da dikkat etmelidir.
Bunun dışında kendisine yaşamını idame ettirmesi için verilen, fiziki güç, dış güzellik, yetenek gibi şeyler ile övünerek, böbürlenerek vaktini harcamamalıdır.
İbn Hazm, bu konuda şöyle bir durum araştırması yapmıştır.
Nasıl ki insanın övünmesi gereken, kimsede olmayan tek özellik akıl ise, insan dışı diğer varlıklarında övünecekleri meziyetleri vardır. O meziyetler insanlarda da olmasına rağmen, hayvanlarda daha övünülecek şekilde bulunmaktadır.
Mesela, insan cesaret, yiğitlik, kuvvet gibi fiziki özellikleri ile övünmemelidir. Çünkü, bu özellikler kaplan, aslan gibi hayvanlarda daha fazlacadır.
Hızlı koşup yarışlarda derece kazananlar bu yetenekleri ile övünmemelidir. Çünkü, bir köpek, bir tavşan insandan daha hızlıdır.
Sesinin güzelliği ile övünmemelidir. Çünkü, bir bülbülün sesi çok daha güzeldir.
Sonuç itibari ile, insanın övünmesi gereken ve kimsede olmayan tek meziyeti kendisine verilen akıldır.
Akıl, verilen diğer fiziki şeyler gibi de değildir. İnsanın yaşlandıkça gücü, kuvveti, hızı azalırken, sesinin tınısı bozulduğu gibi, yüzünün güzelliği de bozulurken akıl melekesi yaş ilerledikçe ve bir hastalığı vs bir durum yoksa daha belirgin hale gelmektedir. Hatalarından ders çıkararak ilerleyen bir kişi, yaşlanınca ağır yük taşıyamasa da aklını kullanmasında bir gerileme olmayacaktır.
İnsan, akıl verilen ve sorumluluk yüklenen tek canlı. Taşıdığı değerin farkında olarak yaşamalı.
