Resimde gördüğünüz kapak, The Atlantic dergisinin Şubat 2008 sayısına ait bir özel rapor…
Derginin kapağında, Irak Savaşı sonrası Orta Doğu’nun olası jeopolitik dönüşümünü görselleştiren bir harita yer alıyor. Harita, hayali bir senaryo olarak (!!!) Irak’ın Sünni, Şii ve Kürt bölgelerine bölünmesini, Suriye’nin parçalanmasını, Kürt bağımsızlığını ve Suudi Arabistan’ın bölünmesini (örneğin Hicaz Devleti) betimliyor. Bu, sözde spekülatif bir illüstrasyon ve gerçek bir harita değil; ancak süreçte birçok öngörü (!!!) gerçekleşti…
Yazar: Jeffrey Goldberg… O dönemde The Atlantic’in ulusal muhabiri olan Goldberg, daha sonra derginin editör başkanı (2016’dan beri) oldu. Orta Doğu uzmanı bir gazeteci; Irak Savaşı’nı destekleyen yazılarıyla tanınıyor, ancak 2008’de Slate’te “Irak’ı Nasıl Yanlış Anladım?” makalesinde Bush yönetiminin yetersizliğini kabul etti.
Kaynaklar Neler?
Makale, Goldberg’ün 2007 sonbaharında Orta Doğu’da (Irak, Kürt Bölgesi, Suriye vb.) yaptığı saha araştırmalarına dayanıyor.
Kaynaklar arasında: Iraklı yetkililer, Kürt istihbarat servisinden sorgucular ve mahkumlar (örneğin, El Kaide bağlantılı bir teröristle röportaj).
Uzman görüşleri: Neokon ideologlar (örneğin Norman Podhoretz), Kürt liderler ve Orta Doğu analistleri.
Tarihi bağlam: I. Dünya Savaşı sonrası Sykes-Picot Anlaşması’nın yarattığı “yapay” sınırlar ve 11 Eylül sonrası ABD politikaları.
Makale, The Atlantic’in arşivinde tam metin olarak erişilebilir (yaklaşık 10.000 kelime, kapak hikayesi).
Neden Yazıldı?
Amaç: Irak Savaşı’nın (2003-2011) beklenmedik sonuçlarını incelemek ve Orta Doğu’nun post-savaş geleceğini öngörmek. Savaşın 5. yılına yaklaşılırken (2008), ABD’nin “demokrasi ihracı” vizyonunun başarısızlığını eleştiriyor. Goldberg, sınırların çöküşünü, etnik/mezhepsel ayrışmaları ve yeni devlet oluşumlarını (örneğin sözde bağımsız Kürdistan) tartışıyor.
Geniş bağlam: 11 Eylül sonrası “terörle mücadele” politikalarının bölgeyi nasıl istikrarsızlaştırdığını sorguluyor. Goldberg, savaşın “istenmeyen sonuçlarını” (unintended consequences) listeleyerek, ABD’nin müdahaleciliğinin bölgeyi “yapay devletler”den kurtarabileceğini ima ediyor (!!!) – ancak eleştirel bir tonda.
Dergi açısından: The Atlantic’in “State of the Union” özel raporu serisinin parçası; okuyucuya jeopolitik öngörü sunmak.
Tam yayın tarihi: Ocak/Şubat 2008 (kapağa göre “February 2008”, ama ikili sayı). Makale, 2007 sonbaharında raporlandı, dergi 24 Ocak 2008 civarı raflara çıktı.
Şu Anki Durum Nedir? (2025 Karşılaştırması)
Goldberg’ün 2008 öngörüleri kısmen gerçekleşti, ancak tam bir “yeniden haritalama” olmadı. Bölge, öngörülen kaosun ötesinde karmaşıklaştı (Arap Baharı, IŞİD, İran-Suudi rekabeti, Gazze savaşı)… Tablo halinde karşılaştırma ekteki görseldedir…
Genel Değerlendirme: Makale, savaşın kaosunu doğru yakaladı (örneğin IŞİD gibi grupların yükselişi), ama abartılı senaryolar (Suudi bölünmesi) gerçekleşmedi. 2025’te Orta Doğu, “daha sessiz” değil (Jake Sullivan’ın 2023 ifadesi gibi iyimserlikler boşa çıktı); aksine, İsrail-Hamas/Hezbollah çatışmaları, İran yaptırımları ve iklim göçleri ile “trajik” bir yılda.
Gelecek: Körfez ekonomileri (GCC) dirençli, ama genel istikrarsızlık devam edecek. Bölgenin istikrarsızlaştırılması politikaları çok yönlü olarak devam edecek gibi gözüküyor. Türkiye olarak ALARM DURUMUNDA, BÜYÜK BİR DİKKATLE bunlara tedbirler şart.
Kaynak: The Atlantic arşivi ve güncel analizler (EIU, Wilson Center, Stratfor).
