19 Kasım 2026, Perşembe
  • Giriş
Haberton
Sonuç Yok
Tüm Sonuçları Göster
Yazı Gönder
  • Öne Çıkanlar
  • Özel Haber
  • Gündem
  • Politika
  • Dış Haberler
  • İş Dünyası
  • Kültür & Sanat
  • Sağlık
  • Yaşam
  • Yerel
  • Spor
  • Yazarlarımız
Sonuç Yok
Tüm Sonuçları Göster
  • Öne Çıkanlar
  • Özel Haber
  • Gündem
  • Politika
  • Dış Haberler
  • İş Dünyası
  • Kültür & Sanat
  • Sağlık
  • Yaşam
  • Yerel
  • Spor
  • Yazarlarımız
Sonuç Yok
Tüm Sonuçları Göster
Haberton
Sonuç Yok
Tüm Sonuçları Göster

Ana Sayfa - Yazarlar - Zeigarnik etkisi ve hayatımıza yansımaları

Zeigarnik etkisi ve hayatımıza yansımaları

Yağmur Özkan - Yağmur Özkan
25 Haziran 2022 - Güncellenme Tarihi 28 Haziran 2022
- Yazarlar
Okuma Süresi:4 dakikalık okuma
A A
0
Zeigarnik etkisi ve hayatımıza yansımaları

Zeigarnik etkisi ve hayatımıza yansımaları

Facebook'da PaylaşX'de PaylaşLinkedin'de PaylaşWhatsapp'da Paylaş

Zeigarnik etkisi, tamamlanmamış, bölünmüş, ya da yarım kalmış görevlerin veya yaşananların, tamamlananlara göre daha kolay bir şekilde hatırlanmasını ifade eden psikolojik bir fenomen kavramdır.

Kitabi tanımı bir yana bırakırsak zeigarnik etkisi, günlük hayatımızda yarım kalan bir konuşmanın, sonuçlanmamış bir tartışmanın ya da bitmemiş bir filmin tamamlananlara göre daha sık ve uzun süre hatırlanması olarak kendini gösteriyor.

Hepimiz arkadaşlarımızdan, çevremizden “Ya umrumda olmazdı da işte içimde kaldı diyemedim ya da yapamadım” gibi şeyleri çok duymuşuzdur. Aşık Veysel’in “Seversin, kavuşmazsın aşk olur” dediği de zeigarnik etkisinden başka bir şey değil aslında.

ZEİGARNİK ETKİSİ KAVRAMININ GELİŞİM SÜRECİ

Rus psikiyatrist Bluma Wulfovna Zeigarnik, bugün çoğu zaman anlam veremediğimiz geçmiş denen kuyudan sık sık bize göz kırpan kalıntıların neden bir türlü yok olmadığını bizlere bilimsel yolla açıkladığı ve literatüre kendi adıyla (zeigarnik etkisi) geçen kavramı ortaya atan bilim insanı.

Zeigarnik, Berlin’de doktorası için araştırma yaparken profesör Kurt Lewin ve diğer psikolog arkadaşlarıyla Berlin üniversitesi restoranına gider. Restoranda ilgilerini çeken ilginç bir şey vardır. Grubun siparişlerini alan garson siparişleri hiçbir şekilde kaydetmez. Bu durum Profesör Kurt Lewin’in dikkatini çeker ve Zeigarnik’e, garsonların henüz hesabı ödememiş müşterilerin siparişlerinin detaylarını, hesabı ödemiş olanlardan daha iyi hatırladıklarını fark ettiğini söyler. Bilim meraktan beslenir ya onlar da merak eder ve garsona bu durumu sorarlar.

Garson, siparişleri aklına yazdığını, yemeği masaya getirdikten sonra siparişi zihninden sildiğini söyler. Yani sipariş tamamlanınca unutulur ama henüz teslim edilmemiş siparişler daha net hatırlanır. Bu durum Zeigarnik’in henüz tamamlanmamış işlerin bellekte farklı bir konumu olup olmadığını ve bitmiş işlerden daha iyi hatırlanıp hatırlanmadığını merak etmesine yol açar. İşte bu Zeigarnik için çıkış noktası olur ve bu konuda bazı deneyler yapmaya karar verir.

Zeigarnik etkisi ve hayatımıza yansımaları

BELLİ RENKTEKİ BONCUKLARI KENDİLERİNE VERİLEN SIRADA DİZME DENEYİ

Zeigarnik, deneklerden, bir seans içinde birden fazla kez, belli renkteki boncukları kendilerine verilen sırada dizmelerini ister. Zeigarnik, denekler boncukları dizerken bazen onlara engel olur ve işlerini yarım bıraktırır. Bu deney defalarca tekrar edilir bazı dizimlerde engel olunurken bazılarında olunmaz. Daha sonra Zeigarnik, aradan belli bir zaman geçtikten sonra deneklere hangi dizimlerin akıllarında kaldığını sorduğunda, kendilerine yarım bıraktırılan boncuk dizimlerinin daha fazla hatırlandığını görür.

SAKİN ZİHİN İLE OKUMA DENEYİ

Bu deneyde de bir grup denekten bir roman okumaları ve romana ait detayları aktarmaları istenir. Detayların hatırlanması konusunda, deneklerin romana, beklenilen düzeyde konsantre olamadığı görülürken, tamamlanmamış işleri olan fakat bu işleri tamamlamaları için kendilerine plan yapmaları için izin verilen kişilerin ise (işleri tamamlamaları için değil, tamamlanmamış işlerin nasıl tamamlanacağına yönelik plan yapmaları için) okudukları romana ait detayları daha iyi hatırladıkları görülür.

Burdan anlaşılan ise zihnin bilinçdışı çalışan kısmı, başka bir işe daha rahat geçebilmesi için, bir önceki işin bitirilmesi doğrultusunda, bilinç dâhilinde çalışan kısma (prefrontal kortekse) plan yapması için baskı yapmaktadır. Bu baskı tamamlama ya da tamamlamaya dair bir planla giderilebilir aksi halde, sonraki işler (belki de bütün bir hayat) olumsuz olarak etkilenebilecektir.

Başka bir deneyde de belli bir ödül karşılığı deneklerden bir puzzle yapmaları istenir ve henüz yarıdayken bırakmaları söylenir. Denekler ödüllerini alır ama gitmek yerine kalıp yarım kalan puzzle ile uğraşmaya devam ederler işte bu da zihnin tamamlanma eğiliminin yani zeigarnik etkisinin bir yansımasıdır.

Eğitimde de bunun etkisini kanıtlayan birçok çalışma bulunuyor. Molalarda bile yarım bırakılan konuyu beynin bir yandan işlemeye devam ettiği vb. gibi.

Kavrama yoluyla öğrenme kuramının (özellikle buradaki kuluçka ve aydınlanma evrelerinin) yine zihnin perde arkasında tamamlama eğilimi ile şekillendiği de zeigarnik etkisine başka bir örnek olabilir.

Peki sizin hatırladıklarınızdan kaçı tamamlanmış yaşantı?

PaylaşTweetPaylaşGönder
Önceki Haber

Çankırı’nın Dodurga beldesinde seçim

Sonraki Haber

Ülkemizin kaderini birilerinin eline bırakmadık

Yağmur Özkan

Yağmur Özkan

Yağmur Özkan, Eğitimci/Yazar. Marmara Üniversitesi’nde 2018’de eğitimini tamamlayarak başladığı öğretmenlik mesleğine halen devam etmektedir. Sanat tarihi ve felsefe üzerine deneme türünde çalışmaları bulunan yazar, aynı zamanda psikoloji, edebiyat ve karakalem resim ile ilgilenmektedir.

İlgili Haberler

Ankara'nın Merkez Bankası: "Sen git, benim adımı ver" Borsası
Yazarlar

Ankara’nın Merkez Bankası: “Sen git, benim adımı ver” Borsası

19 Kasım 2026
Gazetecilik ciddiyet, eğitim ve mesleki donanım gerektirir
Yazarlar

Gazetecilik ciddiyet, eğitim ve mesleki donanım gerektirir

19 Kasım 2026
Yazarlar

“Bebe semaveri kap, Mogan’a çıkıyoz!”

18 Kasım 2026
Yazarlar

Gönül aynasının imtihanı: İnsan, inanç ve niyet

17 Kasım 2026
Yazarlar

Yanlışlarımıza sarılırken doğrularımızla vedalaşıyoruz

17 Kasım 2026
Bestekâr ve müzisyen Mustafa Kalender ile şiirin sesinden, müziğin hafızasına yolculuk
Yazarlar

Bestekâr ve müzisyen Mustafa Kalender ile şiirin sesinden, müziğin hafızasına yolculuk

17 Kasım 2026
Sonraki Haber
Ülkemizin kaderini birilerinin eline bırakmadık

Ülkemizin kaderini birilerinin eline bırakmadık

En Güncel Haberler

İçimin Ateşine Yan şarkısına geri sayım
Kültür ve Sanat

İçimin Ateşine Yan şarkısına geri sayım

19 Kasım 2026
Şanlıurfa’da otomobil refüje çarptı: 1 ölü, 1 yaralı
Yerel Haberler

Şanlıurfa’da otomobil refüje çarptı: 1 ölü, 1 yaralı

19 Kasım 2026
Bakan Ersoy'dan hat sanatçısı Mehmet Özçay'a ziyaret
Öne Çıkan

Bakan Ersoy’dan hat sanatçısı Mehmet Özçay’a ziyaret

19 Kasım 2026

Günün Popüler Haberleri

  • Tümü
  • Sağlık Haberleri
  • Kültür ve Sanat
Yaşam

COP31’de iklim teknolojileri yarışmasında ilk 3 belli oldu

19 Kasım 2026
Yaşam

Türkiye’nin PISA Performansı Sempozyumu düzenlenecek

19 Kasım 2026
Yaşam

Ustasından ‘kış lastiği’ uyarısı: Araç, asfalt soğuduğunda yazlık lastikle durmaz

19 Kasım 2026
Yaşam

Nesli tehlike altındaki Mısır akbabası görüntülendi

19 Kasım 2026
Önceki Sonraki
Haberton

Haberton

Sizin için tonla haber!

Türkiye'de tarafsız bir medya, vatandaşın haber alma hakkı çerçevesinde gerçek haberleri takip edebileceğiniz, tonlarca habere ulaşın!

Son Dakika

Nesli tehlike altındaki Mısır akbabası görüntülendi

Nesli tehlike altındaki Mısır akbabası görüntülendi

- Haberton
19 Kasım 2026

Osmaniye’de, nesli tükenme tehlikesi altında olan Mısır akbabası, cep telefonu kamerasıyla görüntülendi. Merkeze bağlı Kesmeburun köyü yakınlarındaki Kastabala Antik Kenti'nde...

Van kedilerinin gözleri neden farklı renklerde? İşte bilim dünyasının açıkladığı şaşırtıcı sır

Ankara’nın dört beyazı! Başkentin pek bilinmeyen dört özel hayvanı

İğneyle metal işliyorlar! Bartın’ın tel kırma sanatının sırrı

Bir bitkiden kırmızı renk nasıl çıkar? Anadolu halılarının kaybolmaya yüz tutan boya sırrı

Güncel Haber

İçimin Ateşine Yan şarkısına geri sayım

İçimin Ateşine Yan şarkısına geri sayım

19 Kasım 2026
Şanlıurfa’da otomobil refüje çarptı: 1 ölü, 1 yaralı

Şanlıurfa’da otomobil refüje çarptı: 1 ölü, 1 yaralı

19 Kasım 2026
  • Hakkımızda
  • Yayın İlkeleri
  • İletişim
  • Kullanım Şartları ve Gizlilik Politikası
  • Güvenlik Politikası

© 2026 Haberton

Tekrar Hoş Geldiniz!

Aşağıda hesabınıza giriş yapın

Şifrenizi mi unuttunuz?

Şifrenizi alın

Şifrenizi sıfırlamak için kullanıcı adınızı veya e-posta adresinizi girin lütfen.

Giriş Yap

Yeni Çalma Listesi Ekle

Sonuç Yok
Tüm Sonuçları Göster
  • Öne Çıkanlar
  • Özel Haber
  • Gündem
  • Politika
  • Dış Haberler
  • İş Dünyası
  • Kültür & Sanat
  • Sağlık
  • Yaşam
  • Yerel
  • Spor
  • Yazarlarımız

© 2026 Haberton