Solaryum bronzlaşmak için kullanılan cihazdır. 1937 yıllında icat edildi. Solaryum D Vitamin üretimini arttırır mı?
İlk başlarda A,B ve C ışınların hepsini içerirken 1990 yıllarda UVA UVB ışınları içermiştir.
UVA,UVB ve C ışınları güneşin yaydığı ışınlardır. Ozon tabakasını C ışını geçmez B ışının yüzde 30 u geçer. UVB derimizde vitamin D sentezler. solaryumda güneşin 1.5 kattı UVB ışını bulunmaktadır dolayısıyla D vitamini üretimini artırır. Asıl bronzlaşmayı sağlayan UVA’dır. Cildin erken yaşlanmasına neden olan güneşin 3.5 kattı oranındadır.
Bronzlaşmayı artığı için UVB’nin geçişini engellemektedir. Solaryum D vitamini üretimini artırırken yanında cilt kanserlerini de hediye olarak sunmaktadır. Solaryumun fazla kullanımı nedeniyle Norveç’te son yıllarda cilt kanserleri Avrupa’ya göre 7 kat artmıştır. günümüzde sağlık otoriteleri solaryumu kanserojen olarak kabul etmektedir. Görseller cilt kanserleri hakkında fikir verecektir.
Sonuç olarak solaryum kullanımı önerilmemektedir.
Norveç cilt kanseri enstitüsü ve dünya sağlık örgütü güneş ışınlarının zararlı etkilerine rağmen günde 15 dakika güneş ışığından faydalanmamızı önermektedir.
Güneş ışınlarının faydası eski tarihlerden beri bilinmektedir. Antik yunan tarihçi Heredot Pelisyum savaş alanında yaptığı çalışmada pers savaşçı kafataslarının mısırlılara göre daha kırılgan olduğunu görmüştür. Bunu Perslilerin daha kapalı giyinmelerine bağlamıştır.
Güneş ışınları bir yandan D vitamin sentezi yaparken diğer yandan cilt kanserlerini artırmaktadır ironi olarak D vitamini belli bir değerin üzerinde cilt kanserinden korumaktadır. Güneşin zararlı etkilerinden korunmak için güneş yanıklarından kızarıklarından korunmalıyız. Özelikle yüzümüzü korumalıyız. Yazın günde 15 kışın 20 dakika dakika el ve kollarımız saat 10-11 yada 4-5 arasında güneş havanın açık olduğu zamanlar güneşten faydalanmalıyız.
Kapalı havalar , hava kirliliği, kremler , güneş koruyucu kremler UVB ışınlarından faydalanmamızı engeller. Cam gibi yüzeyler sadece UVA’yı geçirir. Diğer zamanlarda en az 15 faktör güneş kremi kullanmalıyız. Uzun süre güneşte durmak D vitamin üretimini artırmaz aksine güneş yanıkları üretimi azaltır. Yine uzun süre güneş kremi ile bronzlaşmak d vitamini üretimini artırmaz cilt kanserlerine davetiye çıkarır.
Güneş D vitamin yüzde 9’ını karşılar. Yüzde 10 besinlerden karşılanır bunlar yağlı deniz balıkları, tereyağı, yumurta, patates bunları hafta 2-3 porsiyon tüketmek gerekir.
Hayvansal kaynaklı D vitamini kolekalsiferol bitkilerden elde edilen ergokalsiferol olarak adlandırılır. ikiside ince bağırsakta emilir karaciğerde hidroksile olur, 25 hidroksil kolekalsiferol labadalarda ölçülen formudur. en az 30 olmalıdır. Böbrekte hidroksile olarak aktif formuna dönüşmektedir.
D vitamini ince bağırsaktan kalsiyumun emilimin artırarak kalsiyumunu artırarak kemik ve eklem gelişimi üzerinde etkilidir. Eksikliğinde çocuklarda raşitizm, yetişkinlerde osteomalazi görülmektedir. Yapılan çalışmalarda D vitamin yeterli dozları bazı kanser türlerinden korumaktadır. Bağışıklık sistemini modülle ederek güçlendirmektedir.
Yeni doğan çocuklar, karaciğer böbrek hastalığı olanlar, yaşlılar bağırsak emilim bozukluğu olanlar, koyu tenliler, güneşe karşı hassas olanlar, şişman olanlar d vitamin yetersizliği açısından risk altındadır. Gerekirse hekime danışılarak takviye ürünler kullanmalıdır.
Günlük D vitamin ihtiyacı çocuklarda 400 ü yetişkinlerde 600-800 ü kadardır. Hastalığı olanlarda bu oran üç kattan çıkmaktadır.
25 oh kolekalsiferol düzeyi 20 altında olanlar çocuklar 6 hafta yetişkinler 8 hafta yükleme dozu yapılmalı sonra idame dozuna geçilmelidir.
D vitamin yetersizliği seviyesine göre çocuklarda halsizlik yorgunluk iştahsızlık boy kısalığı, büyüme gelişme geriliği huysuzluğa neden olabilir. yetişkinlerde kas eklem ağrıları, kemik ağrıları, halsizlik yorgunluk depresyon gibi şikayetlere neden olabilir.
D vitamini takviyelerin kontrolsüz kullanımı vitamin zehirlenmesine neden olabilir. 25 oh kolekalsiferol 150 üzerinde olması zehirlenmeye neden olur kan kalsiyum değerleri aşırı yükseltilir böbrekten kalsiyum atılımı artar böbrek taşlarına neden olabilir. Halsizlik yorgunluk bilinç bulanıklığı ajitasyona neden olabilir.
D vitamini eksikliğinden şüpheleniliyorsa ya da risk grubunda ise aile hekimine danışılmalıdır.
Sonuç olarak güneş ışığında ve d vitamini zengin besinleri tüketmeliyiz. güneşin zararlı etkilerinden ve solaryum gibi cihazlardan uzak durmalıyız
