Merkezi sinir sistemi dışında kalan tüm sinirler, çevresel ya da periferik sinir sistemi olarak adlandırılır. Bu periferik sinirlerin zarar görmesi ile oluşan hastalığa polinöropati denir.
Eğer sadece bir tane sinir etkileniyorsa nöropati terimini kullanırız. Poli çok, nöro sinir ve pati de hasar anlamına gelir.
Polinöropatiler, sinir hasarı ve sinir tutulumuna yol açan dahili hastalıklar ya da farklı bir neden olmaksızın yalnızca sinir tutulumuna yol açan rahatsızlıklara bağlı olarak ortaya çıkabilir. En sık sebebi diabet hastalığıdır. Özellikle kontrolsüz kan glikoz düzeyi kronik süreçte sinirlere zarar verebilir. Ayrıca; birçok sistemik hastalıkta polinöropatiye yol açabilir. Hatta bazı kanser hastalarınde polinöropati ilk olarak ortaya çıkan bulgu bile olabilmektedir. Bazı vitamin eksiklikleri; folik asit ve B12 vitamini gibi, bazı ilaç türleri, tarım, böcek ve sinek ilaçları, böbrek veya karaciğer yetmezliği, aşırı alkol kullanımı da polinöropatiye neden olabilir. Nörolojik hastalıklardan akut polinöropati yapan en sık sebep ise Gullian-Barre hastalığıdır. Bu hastalıkta hastada aniden yürümede zorluk gelişir. Hastalığın ilerlemesi ile kas güçsüzlüğü ve solunum zorluğu da gözlenmektedir. bir kısım hastalar tedaviye rağmen kaybedilmektedir.
Özellikle geceleri daha belirgin ortaya çıkan el ve/veya ayaklarda yanma, ağrı, üşüme, kramp, keçeleşme, karıncalanma gibi şikayetler polinöropatinin en sık gözlenen bulgularıdır. Eğer polinöropati ilerlerse kabızlık, ishal, idrar sorunları, kalp ritim problemleri, terleme bozuklukları , ısı değişikliklerini algılamada zorluk, ayağa kalkarken belirginleşen ortostatik hipotansiyon gözlenebilir.
Hastalığın tanımlanması çok önemlidir. Hastanın anamnezini alınır. Fizik ve nörolojik muayene yapılır. Diyabet ve tiroit fonksiyonlarının değerlendirilmesi için laboratuvar tetkikleri istenir. Bazı hastalarda daha ayrıntılı kan testlerine gerek duyulabilir. Elektromiyografi (EMG) yapılarak kişinin kas ve sinir ölçümleri yapılır. En önemli tanı aracı EMG’dir ve her hastaya uygulanmalıdır. Tüm bunların haricinde sinirlerdeki ve sinir uçlarındaki anomalilerin tespit edilmesi için biyopsi gerekebilir.
Hastalığın tedavisi eğer tespit edilebiliyorsa sebep olan dahili hastalığın tedavisi ile mümkün olabilir. Bazı hastalarda kortizon, plazmaferez, intravenöz immünglobülin gibi seçeneklerde gerekebilir. Fizik tedavi, ve egzersiz de bazı hastalarda uygulanabilir.
Vurgulamam gereken en önemli husus; polinöropati tanı konulmamış bir hastalığın ilk bulgusu olabileceğinden, polinöropati düşündürecek bulguya sahip olan kişilerin mutlaka ayrıntılı değerlendirilmesi gerekliliğidir. Sizde uzuvlarınızda yanma, keçeleşme, uyuşma gibi şikayetler yaşıyorsanız mutlaka nöroloji hekimine başvurmalısınız.
