Bugün 624 yıl adalet ve hoşgörüyle hüküm sürmüş Osmanlı padişahlarının özel mahlaslar kullanarak yazdıkları şiirleri aktarmaya çalışacağım sizlere. Bu şiirlerle birlikte Padişahların da sanatla ilgilendikleri anlaşılmaktadır.
Avni
Avni mahlasıyla şiirler yazan Fatih Sultan Mehmed, hem şiire hem de resme büyük ilgi duymuştur. Bana göre ise en güzel şiirlerinden biri “Derunum Çeşmi Giryanım Sana” şiiridir.
Ağlasa derd-i derûnum çeşm-i giryânım sana
Âşikâr olurdu gâlib râz-ı pinhânım sana
(Sevgili!) içimdeki dertler ile, yaş dolu gözlerim senin için ağlayacak olsa, (gönlümdeki) gizli sırlarım (gözyaşlarıma) galip gelir ve (sırlar) sana aşikâr olurdu.
Mesned-i hüsn üzre sen ben hâk-i rehde pâymâl
Mûr hâlin nice arz ede Süleyman’ım sana
Sen güzellik tahtında oturuyorsun ben ise yolunun toprağında ayaklar altında kalmışım. Hal bu iken a Süleyman’ım sana karınca kadar aciz olan durumumu nasıl arz edeyim?
Adli
II. Bayezid adli mahlasıyla yazdığı şiirlerde babası kadar yetenekli olduğunu hatta daha iyi olduğunu belli etmektedir. Onun ise beğendiğim şiirlerinden bir tanesinin bir dörtlüğü şu şekildedir:
Hudâyâ Hudâlık sana yaraşır
Allah’ım Allahlık sana yaraşır
Nitekim gedâlık bana yaraşır
Nitekim kölelik/ kulluk bana yaraşır
Çü sensin penâhı cihân halkının
Madem dünya halkının sığınağı sensin
Kamudan sana ilticâ yaraşır
Herkesten sana sığınmak yaraşır
Selimi
Adından da anlaşılacağı gibi Yavuz Sultan Selim’in kullanmış olduğu bu mahlastır. Çok sevdiğim bir şiiri ve ilerleyen zamanlarda aktaracağım şiirin hikayesiyle de daha çok anlayacağınız bir şiir olan “Sanma Şahım” şiirini çok seviyorum.
Sanma şâhım herkesi sen sâdıkâne yâr olur
Herkesi sen dost mu sandın belki ol ağyâr olur
Sâdıkâne belki ol bu âlemde dildâr olur
Yâr olur ağyâr olur dildâr olur serdâr olur
Şahım sen herkesi kendine sadık dost sanma
Sen herkesi dost sanma belki o düşmanın olur
Belki o kişi alemlerde sözü geçen olur
Dost olur düşman olur sözü geçen olur hükümdar olur.
Muhibbi
Kanuni Sultan Süleymanın kullandığı bu mahlas anlam olarak ise muhabbeti bol olan kişi anlamına gelmektedir. Bir çok hastane veya sağlık kuruluşlarında görebileceğimiz şu dizeleri ile belirtmiştir devlette sağlığın önemini Kanuni.
Halk içinde muteber bir nesne yok devlet gibi
Olmaya devlet cihânda bir nefes sıhhat gibi
Saltanat didükleri ancak cihân gavgasıdur
Olmaya baht ü saâdet dünyada vahdet gibi
Farisi
Genç Osman’ın kullandığı mahlastır. Devletin sıkıntılı döneminde tahta geçmiş yenilik yapmak istemiş ancak yeniçerilerin ayaklanması ile ölümüne giden olaylar silsilesi ile karşılaşmış olan padişahtır.
Gördüğü m gibi seni oldu gönül avare
Nice arz eyleyeyim aşkumı sen hünkâre.
Yoluma doğrı giderken nideyin ol fettan
Sinleme urdu anun kirpiği mühlik yâre.
Necib
Şiirlerinde bu mahlası kullanan III. Ahmed şiirleri ile dönemine nam salmıştır.
Ey gönül gaflettesin insaf kıl ayâ niçin
Sırr-ı mettuye vukufa hiç tacil etmedin.
Ey gönül nefsine tazim etme fânidir cihan
Gafil oldum hayf ol nâmerdi tezlll etmedin.
Sürç-i Lisan Ettiysem Affola. Bir dahaki okumalarda görüşmek dileğiyle.
