İlişkilerde yaşanan sorunların önemli bir bölümü, tarafların birbirlerine karşı hissettiklerinden çok bu duygu ve beklentileri nasıl ifade ettikleriyle bağlantılı olabiliyor.
Başlangıçta rahatlıkla konuşabilen çiftler zaman içerisinde aynı konuları tekrar tekrar tartışırken, bazı ilişkilerde ise tartışmaların yerini tamamen sessizlik alabiliyor. İletişimin zayıflaması, çiftlerin aynı evde yaşamasına rağmen duygusal olarak birbirlerinden uzaklaşmasına kadar ilerleyebiliyor.
Yoğun çalışma temposu, ekonomik sorunlar, ailevi sorumluluklar ve günlük hayatın stresi iletişimi etkileyen dış faktörler arasında bulunuyor. Ancak sorun yalnızca konuşmaya daha az zaman ayırmakla sınırlı değil. Dinlememek, sürekli eleştirmek, geçmişte yaşanan sorunları gündeme getirmek ve karşı tarafın ne düşündüğünü bildiğini varsaymak da iletişim problemlerini büyütebiliyor.
Peki ilişkilerde iletişim neden bozuluyor? Sürekli aynı tartışmalar neden tekrar ediyor, konuşmaktan vazgeçmek ilişkiyi nasıl etkiliyor ve sağlıklı iletişim için hangi davranışlara dikkat etmek gerekiyor? İşte çiftler arasındaki iletişimi zorlaştıran başlıca faktörler…
İlişkilerde iletişim neden zamanla değişiyor?
Bir ilişkinin ilk dönemlerinde taraflar birbirlerini tanımaya daha fazla zaman ayırabiliyor. Karşı tarafın düşünceleri, günlük hayatı ve beklentileri merak edilirken iletişim de ilişkinin merkezinde yer alıyor.
Zaman içerisinde ilişkinin daha rutin hale gelmesiyle birlikte iletişim biçimi de değişebiliyor. İş hayatı, çocuklar, ekonomik sorumluluklar ve günlük işlerin öne çıkması, çiftlerin birbirleriyle kurduğu iletişimin daha çok yapılması gereken işler üzerinden ilerlemesine neden olabiliyor.
“Faturayı ödedin mi?”, “Çocuğu kim alacak?” veya “Marketten ne alınacak?” gibi günlük konular konuşulmaya devam ederken tarafların nasıl hissettiği, neye ihtiyaç duyduğu ve ilişkiden ne beklediği daha az konuşulabiliyor.
Bu durum uzun süre devam ettiğinde çiftler arasında duygusal mesafenin artması mümkün hale geliyor.
Dinlemek ile cevap vermeyi beklemek aynı şey mi?
Sağlıklı iletişimin önemli unsurlarından biri karşı tarafı gerçekten dinlemek. Ancak tartışma sırasında birçok kişi karşısındakini anlamaya çalışmak yerine vereceği cevaba odaklanabiliyor.
Bu durumda konuşmanın amacı ortak bir noktaya ulaşmaktan çıkarak kimin haklı olduğunun belirlenmesine dönüşebiliyor. Taraflardan biri konuşurken diğerinin sürekli sözünü kesmesi, savunmaya geçmesi veya hemen karşı argüman üretmesi, anlaşılmadığı hissini güçlendirebiliyor.
Bir kişinin söylediklerini dinlemek, onun bütün görüşlerine katılmak anlamına gelmiyor. Karşı tarafın ne anlatmaya çalıştığını anlamak ve ardından kendi düşüncesini ifade etmek, tartışmanın daha yapıcı ilerlemesine yardımcı olabiliyor.
Sürekli eleştirmek ilişkiyi nasıl etkiliyor?
İlişkilerde belirli bir davranışın eleştirilmesiyle kişinin karakterinin hedef alınması arasında önemli bir fark bulunuyor.
“Bu davranışın beni rahatsız etti” şeklindeki bir ifade belirli bir olaya odaklanırken, “Sen zaten hep böylesin” gibi genelleyici ifadeler tartışmayı kişinin karakterine yöneltebiliyor.
“Her zaman” ve “hiçbir zaman” gibi kesin ifadelerin sık kullanılması da iletişim sorunlarını artırabiliyor. Taraflardan biri sürekli eleştirildiğini hissettiğinde kendisini savunmaya başlayabiliyor veya iletişimden tamamen uzaklaşabiliyor.
Eleştirinin zaman içerisinde küçümseme, alay etme ve hakarete dönüşmesi ise ilişkinin güvenli iletişim ortamını ciddi şekilde zedeleyebiliyor.
Aynı tartışmalar neden sürekli tekrar ediyor?
Bazı çiftler farklı günlerde aynı konu üzerinde defalarca tartıştıklarını fark edebiliyor. Tartışmanın görünen nedeni ev işleri, para, aileler veya telefon kullanımı olsa da temel sorun farklı bir beklentinin karşılanmaması olabiliyor.
Örneğin ev işlerinin paylaşımı hakkındaki bir anlaşmazlığın altında taraflardan birinin “Bütün sorumlulukları tek başıma taşıyorum” düşüncesi bulunabilir. Telefon kullanımıyla ilgili bir tartışmanın arkasında ise “Benimle ilgilenmiyorsun” hissi yer alabilir.
Sorunun yalnızca görünen kısmının tartışılması ancak alttaki ihtiyacın konuşulmaması, aynı anlaşmazlığın farklı biçimlerde yeniden ortaya çıkmasına neden olabiliyor.
Bu nedenle tekrarlayan tartışmalarda yalnızca “Ne oldu?” sorusuna değil, “Bu durum neden bu kadar önemli hale geldi?” sorusuna da yanıt aranması gerekebiliyor.
Karşı tarafın ne düşündüğünü bildiğini varsaymak sorun yaratıyor mu?
Uzun süre birlikte olan kişiler birbirlerini iyi tanıdıklarını düşünse de karşı tarafın düşüncelerini her durumda doğru tahmin etmek mümkün değil.
“Bunu bilerek yaptı”, “Zaten beni önemsemiyor” veya “Ne söyleyeceğini biliyorum” gibi varsayımlar, gerçek bir konuşma gerçekleşmeden tarafların birbirleri hakkında sonuçlara ulaşmasına neden olabiliyor.
Bir davranışın arkasındaki niyet ile karşı tarafta yarattığı etki birbirinden farklı olabilir. Kasıtlı olmadığı düşünülen bir davranış diğer kişiyi rahatsız edebileceği gibi, olumsuz olarak yorumlanan bir hareketin arkasında tamamen farklı bir neden bulunabilir.
Varsayım yapmak yerine doğrudan soru sormak, yanlış anlamaların büyümesini engelleyebiliyor.
Susmak tartışmayı gerçekten bitiriyor mu?
Tartışmanın büyümemesi için kısa süreliğine konuşmaya ara vermek bazı durumlarda faydalı olabiliyor. Ancak sorunların sürekli ertelenmesi veya taraflardan birinin iletişimi tamamen kesmesi farklı sonuçlara yol açabiliyor.
Konuşmaktan kaçınmak, ilk anda tartışmayı sona erdiriyor gibi görünse de çözülmeyen sorunlar ortadan kalkmıyor. Biriken rahatsızlıklar daha sonraki bir tartışmada yeniden ortaya çıkabiliyor.
Özellikle günlerce konuşmamak, karşı tarafı cezalandırmak amacıyla iletişimi kesmek veya sorunu konuşmayı sürekli reddetmek ilişkinin duygusal bağını zayıflatabiliyor.
Tartışmaya ara verilmesi gerekiyorsa konuşmaya ne zaman devam edileceğinin belirlenmesi, belirsiz bir sessizlikten daha sağlıklı bir yaklaşım olabiliyor.
Telefon ve sosyal medya çiftlerin iletişimini etkiliyor mu?
Akıllı telefonlar günlük yaşamın vazgeçilmez parçalarından biri haline gelirken ilişkilerde yeni tartışma alanlarını da beraberinde getirdi.
Birlikte geçirilen zamanda sürekli telefona bakılması, mesajlara anında cevap verilirken partnerin söylediklerinin gözden kaçırılması veya sosyal medyada geçirilen sürenin artması karşı tarafta önemsenmediği hissini oluşturabiliyor.
Sorun yalnızca ekran karşısında geçirilen süreden de kaynaklanmıyor. Sosyal medyadaki diğer ilişkilerle kıyaslama yapmak, partnerin çevrim içi davranışlarını sürekli takip etmek ve beğeni ya da takip üzerinden anlam çıkarmak da çiftler arasındaki güveni etkileyebiliyor.
Bu nedenle dijital iletişim alışkanlıkları da ilişkinin sınırları ve beklentileri kapsamında açık şekilde konuşulması gereken konular arasında yer alıyor.
Yoğun stres ilişkilere nasıl yansıyor?
İletişim sorunlarının kaynağı her zaman ilişkinin kendisi olmayabilir. İş stresi, ekonomik problemler, sağlık sorunları, aile içindeki sorumluluklar ve uykusuzluk kişinin iletişim biçimini doğrudan etkileyebiliyor.
Gün boyunca yoğun baskı altında kalan bir kişi eve geldiğinde daha tahammülsüz davranabilir veya konuşmak istemeyebilir. Karşı taraf ise bu durumu kendisine yönelik bir ilgisizlik olarak değerlendirebilir.
Stresin kaynağının açıkça paylaşılmaması durumunda davranışlar yanlış yorumlanabiliyor. Bu nedenle kişinin yaşadığı gerginliğin ilişkiyle mi yoksa dış koşullarla mı bağlantılı olduğunun anlaşılması önem taşıyor.
Haklı çıkmaya çalışmak iletişimi neden zorlaştırıyor?
Tartışmalarda tarafların temel hedefi birbirini anlamak yerine haklı çıkmak olduğunda iletişim bir mücadeleye dönüşebiliyor.
Eski mesajların bulunması, geçmiş olayların tekrar gündeme getirilmesi ve karşı tarafın daha önce söylediği sözlerin kanıt olarak kullanılması tartışmayı çözmek yerine büyütebiliyor.
İlişkilerde bazı anlaşmazlıkların tek bir doğru cevabı olmayabilir. İki kişinin aynı olayı farklı şekilde değerlendirmesi mümkün. Bu nedenle her tartışmanın bir kazananı ve kaybedeni olması gerektiği düşüncesi ilişki açısından sorun yaratabiliyor.
Sorunun çözümüne odaklanmak, kimin haklı olduğunu belirlemekten daha işlevsel sonuçlar sağlayabiliyor.
Özür dilemek neden zor olabiliyor?
Bazı kişiler özür dilemeyi haksız olduğunu kabul etmek veya güç kaybetmek olarak değerlendirebiliyor. Bu nedenle tartışmanın ardından karşı tarafın kırıldığını fark etmesine rağmen geri adım atmak istemeyebiliyor.
Oysa özür dilemek her zaman tartışmanın tamamında haksız olduğunu kabul etmek anlamına gelmiyor. Kullanılan bir ifadenin veya yapılan bir davranışın karşı tarafta yarattığı olumsuz etki için sorumluluk almak mümkün.
Ancak sürekli aynı davranışın tekrarlanmasının ardından özür dilenmesi de zaman içerisinde anlamını kaybedebiliyor. İletişimin düzelmesinde sözlü özür kadar davranış değişikliği de önem taşıyor.
Sağlıklı iletişim için nelere dikkat edilmeli?
Çiftlerin her konuda aynı düşünmesi sağlıklı ilişkinin şartı değil. Önemli olan farklı görüşlerin nasıl ifade edildiği ve anlaşmazlıkların nasıl yönetildiği.
Rahatsızlıkların biriktirilmeden uygun zamanda konuşulması, suçlayıcı ifadeler yerine kişinin kendi duygusunu anlatması ve karşı tarafın sözünü tamamlamasına izin verilmesi iletişimi kolaylaştırabiliyor.
Tartışmanın seslerin yükseldiği ve kontrolün kaybedildiği bir noktaya gelmesi halinde kısa süreli ara vermek de çözüm sağlayabiliyor. Ancak ara vermenin amacı sorundan kaçmak değil, daha sakin biçimde konuşabilmek olmalı.
Tarafların yalnızca sorun çıktığında değil, günlük yaşam içerisinde de birbirlerine zaman ayırmaları iletişim bağının korunmasına katkı sağlayabiliyor.
İletişim sorunu ne zaman ciddi hale geliyor?
Her ilişkide zaman zaman anlaşmazlık yaşanması olağan kabul ediliyor. Ancak tartışmaların sürekli aynı şekilde sonuçlanması, iletişimin tamamen kesilmesi, tarafların birbirlerini küçümsemesi veya ilişkinin sürekli gerginlik içerisinde sürmesi daha ciddi bir iletişim problemine işaret edebiliyor.
Özellikle hakaret, tehdit, kontrol etme, korkutma veya fiziksel şiddetin bulunduğu durumların sıradan bir “iletişim problemi” olarak değerlendirilmemesi gerekiyor.
Bunun dışında çiftlerin sorunlarını çözmek istemelerine rağmen sürekli aynı döngüye girmeleri halinde profesyonel destek de seçenekler arasında bulunuyor.
İlişkilerde iletişimin bozulması çoğu zaman tek bir olayla gerçekleşmiyor. Dinlenmediğini hissetmek, sorunları ertelemek, sürekli eleştirilmek, varsayımlarla hareket etmek ve günlük hayatın yoğunluğu zaman içerisinde birikerek çiftler arasındaki mesafeyi artırabiliyor. Sorunun erken fark edilmesi ve tarafların iletişim biçimlerini birlikte değerlendirmesi ise bu döngünün değiştirilebilmesinde önemli rol oynuyor.
