Bazı insanlar biriktirdiklerini sözcüklerle, bazıları notalarla anlatır. Kimi duygusunu bir mısrada ifade eder, kimi o mısraya bir melodi kazandırarak başka gönüllere taşır. Sanatın gücü, farklı ifade biçimlerinin insanın ortak duygu dünyasında buluşabilmesinde saklıdır. Vefa Söyleşileri’nde bu kez, şiirin kelimelerle kurduğu dünyayı müziğin diliyle yorumlayan bir ismi ağırlıyorum.
Vefa benim için yalnızca geçmişte yapılanları hatırlamak değil; bugünün değerlerini fark etmek, emeği görünür kılmak ve insanların bilgi, deneyim ve üretimle oluşturduğu birikime hak ettiği değeri vermektir. Bu söyleşiler aracılığıyla Türk dili ve edebiyatına, şiirimize ve şairlerimize emek veren isimlerin yanı sıra, mesleği ve sanatıyla topluma katkı sunan insanların hikâyelerine de yer veriyorum. Çünkü bir insanın yaşamı boyunca edindiği tecrübe yalnızca kendisine ait değildir; paylaşıldığında başkalarının düşünce dünyasına da katkı sağlayan değerli bir birikime dönüşür.
Bu defaki konuğum, Besteci Sayın Mustafa KALENDER. Kendisiyle yaşam öyküsünü, müzik anlayışını, edebiyatla kurduğu bağı ve sanatın toplumsal sorumluluğunu konuşacağız. Bir şiirin besteyle yeni bir ifade alanı kazanmasını, sanatçıların kültürel mirasın yaşatılmasındaki rolünü ve yetişmiş insanların birikimlerini toplumla paylaşmasının değerini ele alacağız.
Sayın Mustafa KALENDER, Vefa Söyleşileri’ne hoş geldiniz. Davetimi kabul ederek değerli zamanınızı ve düşüncelerinizi benimle paylaştığınız için teşekkür ediyorum. Şimdi söz sizde.
Öncelikle sizi tanımayanlar için kendinizi tanıtır mısınız? Mustafa KALENDER kimdir?
Öncelikle merhaba. Bana değer vererek böyle anlamlı bir söyleşi için davette bulunmanızdan dolayı şahsım adına teşekkür ediyor, bu vesileyle düşüncelerimi paylaşma fırsatı bulmaktan duyduğum memnuniyeti ifade etmek istiyorum.
1988 yılında İç Anadolu’da dünyaya geldim. Anadolu’nun pek çok farklı kültürünü tanıyarak, bu kültürlerin içinde yoğrularak büyüdüm. Babam taksici esnafı, annem ise ev hanımıdır. Dört kardeşin en küçüğüyüm.
Müziğe yönelmenizde hangi kişi, olay veya deneyimler etkili oldu? Müzik alanındaki çalışmalarınız zaman içerisinde nasıl bir gelişim gösterdi?
Müzikle tanışmam çocuk yaşlarda, oldukça ilginç ve bir o kadar da anlamlı bir tesadüfle başladı. Babamın taksisinde, bir neyzen tarafından unutulan ney, müzik yolculuğumun ilk adımı oldu. Babam, neyinin sahibine ulaşamayınca enstrümanı eve getirmişti. Benim içinse o ney, yıllar sürecek bir sanat yolculuğunun kapısını araladı.
Şiire olan ilgim ise çocukluktan gençliğe geçiş döneminde, kalbin aşkı, sevgiyi ve insanın iç dünyasını keşfetmeye başlamasıyla ortaya çıktı. Elbette o yaşlarda, her genç gibi küçük denemelerle başlayan bu ilgi, zaman içerisinde kendimi ifade edebildiğim önemli bir alana dönüştü.
Müzik faaliyetlerim çocuk yaşlarda TRT ve gençlik korolarıyla başladı. Sahneyle ilk tanışmam da bu dönemlere denk gelir. Ardından lise yıllarında Güzel Sanatlar Lisesi’nin müzik bölümünü kazanarak eğitimimi bu alanda sürdürdüm. Bu süreçte hayatıma çello ve piyano girdi.
Müzik eğitimime Klasik Batı Müziği ile başlamış olsam da gönlümde her zaman Türk Halk Müziği, Türk Sanat Müziği ve arabesk müziğin ayrı bir yeri oldu. Bu nedenle müzikal çalışmalarımı farklı türleri tanıyarak ve özümseyerek sürdürdüm.
Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından düzenlenen Türk Halk Müziği ses yarışmalarında gençlik kategorisinde birincilik ve ikincilik başta olmak üzere, farklı yıllarda çeşitli dereceler elde ettim. Aynı dönemlerde birçok değerli sanatçının saz heyetinde çello çalma fırsatı buldum.
Başta Müslüm Gürses olmak üzere Hüner Coşkuner, Muazzez Abacı ve Muazzez Ersoy gibi Türk müziğinin kıymetli isimleriyle çalışma imkânı yakaladım. Bu isimlerle aynı sahneyi ve müziği paylaşmak, benim için yalnızca mesleki bir deneyim değil, aynı zamanda önemli bir sanat eğitimi ve birikim oldu.
Müzisyenlik hayatımın aktif dönemlerinin son yıllarında ise Türk müziğinin büyük ustalarından Orhan Gencebay’ın sanatından ve müzikal birikiminden istifade etme fırsatım oldu. Onun müziğe bakış açısı ve sanat anlayışı, kendi müzikal yolculuğumda önemli bir yere sahiptir.
Bugün hayatıma farklı bir sektörün iş kolunda devam ediyorum. Ancak müzik, hayatımdan hiçbir zaman çıkmadı. Artık profesyonel sahne hayatından uzak olsam da müziği iyi bir dinleyici olarak takip ediyor, aynı zamanda kişisel bir tutku ve hobi olarak sürdürmeye devam ediyorum.
Benim için müzik hiçbir zaman yalnızca notalardan, enstrümanlardan ya da sahneden ibaret olmadı. Bazen bir ney sesiyle başlayan, bazen bir şiirin mısralarında hayat bulan, bazen de insanın kalbine dokunan bir yolculuk oldu. Sanırım müziği hayatımın bir parçası yapan da tam olarak buydu.
Bir şiiri bestelemeye karar verdiğinizde öncelikle nelere dikkat edersiniz? Bir şiirin müzikal bir esere dönüşmesini sağlayan temel unsurlar sizce nelerdir?
Öncelikle şiir, bestenin kamçısıdır. Bir şiirin besteye dönüşebilmesi için elbette teknik yapısı, ölçüsü, ahengi ve besteye elverişliliği önemli faktörlerdir. Ancak benim için bunlardan önce gelen başka bir şey var: Şiiri yazan kalemi tanımak…
Ben bir şiiri bestelemeden önce, o şiirin hangi duyguyla, nerede ve hangi şartlarda yazıldığını öğrenmek isterim. Şairin o satırları kaleme alırken içinde bulunduğu ruh hâlini, yaşadığı duyguyu anlamaya çalışır, kendimi onun yerine koyarak empati kurarım.
Çünkü inanıyorum ki bir şiiri yalnızca okumakla anlamak mümkün değildir; bazen o şiirin arkasındaki hikâyeyi de hissetmek gerekir.
Bütün bunlar tamamlandıktan sonra şiirle baş başa kalırım. İşte o noktada melodiyi aramama çoğu zaman gerek kalmaz. Şiirin kendisi, duygusuyla ve hikâyesiyle melodiyi insanın gönlüne düşürür.
Bir şiiri bestelerken şairin duygu dünyasına, anlatımına ve şiirin edebî bütünlüğüne ne ölçüde bağlı kalırsınız?
Bir şiirin bestelenmeye uygunluğunu belirleyen en önemli unsur, öncelikle ana teması, taşıdığı duygu ve besteciye hissettirdikleridir. Çünkü bana göre bir besteyi ortaya çıkaran şey, yalnızca kelimelerin yan yana gelişi değil, o kelimelerin insanda uyandırdığı histir.
Teknik açıdan değerlendirdiğimizde ise şiirin hece ölçüsü, bestede kullanılacak ritmik yapı ve müzikal değerlerle uyum açısından büyük önem taşır. Hece sayılarının, vurgu noktalarının ve dizelerin akışının bestelenmek istenen ritme uygun olması gerekir.
Ancak bütün teknik unsurlar bir araya gelse bile şiirin ruhu besteciye geçmiyorsa ortaya çıkan eser eksik kalabilir. Benim için teknik, bestenin iskeletini oluşturur; duygusu ise ona ruh verir.
Sizce her şiir bestelenebilir mi? Bir şiiri bestelenmeye uygun kılan özellikler nelerdir?
Serbest şiirlerin bestelenmesi ise diğer şiir türlerine kıyasla biraz daha zordur. Çünkü serbest şiirde belirli bir hece ölçüsü ve düzenli ritmik yapı bulunmayabilir. Bu da bestecinin melodiyi oluştururken daha fazla özgürlükle birlikte daha fazla sorumluluk üstlenmesini gerektirir.
Benim için burada en önemli iki unsur ritim ve hece uyumudur. Hece yapısının melodinin ritmik değerleriyle örtüşmesi, kelimelerin doğal vurgularının bozulmaması ve melodinin şiirin akışına hizmet etmesi gerekir.
Elbette serbest şiir de bestelenebilir; ancak bazen şiirin kendi ritmini bulmak, ona bir melodi yazmaktan çok daha fazla emek ister. Çünkü amaç şiiri müziğe uydurmak değil, müziği şiirin ruhuna uygun hâle getirmektir.
Şiir ve müzik arasındaki ilişkiyi nasıl tanımlarsınız? Bu iki sanat dalının bir araya gelmesi, şiirin okuyucu ve dinleyici üzerindeki etkisini nasıl değiştirir?
Ben şiiri âşık bir kadına, müziği ise âşık bir erkeğe benzetirim. Her ikisinin de tek başına var olabilme, kendi yolunda ilerleyebilme ve yaşamını sürdürebilme gücü vardır. Birbirlerine ihtiyaç duymadan da var olabilirler. Ancak bir araya geldiklerinde ortaya çıkan şey, benim tabirimle bir aşk evliliğidir.
Nasıl ki gerçek bir sevgiyle kurulan birliktelik çevresindekilere hayranlık ve gıptayla baktırırsa, şiirle müziğin böylesine güçlü bir uyum içerisinde buluşması da dinleyicide aynı etkiyi yaratır.
Çünkü ortaya çıkan eser artık yalnızca sözlerden veya melodiden ibaret değildir. İki ayrı sanatın birbirinde hayat bulduğu, duygunun kelimelerle ve notalarla bütünleştiği bir eserdir.
Dinleyici üzerindeki etki de tam olarak buradan doğar efendim. İnsanlar bazen bir şarkıyı dinlemez, o şarkının içinde yaşarlar.
Şair Cihan BERDİBEK’in şiirleriyle nasıl tanıştınız? Şiirlerini bestelemenizde hangi özellikleri etkili oldu?
Cihan Berdibek ile dostlar arasında sanatın, şiirin ve müziğin paylaşıldığı bir dinleti vesilesiyle tanıştım. Aslında bizi bir araya getiren de yine bir şarkı oldu. Şarkının adı, “Ne Oldu Sanki” idi.
Sanırım şarkıyı seslendirirken kendimi öyle kaptırmıştım ki Cihan Bey de o duyguyu derinden hissetmiş olmalı. Bir ara yanımızdan uzaklaştı. Şarkının onda uyandırdığı duygularla baş başa kaldı ve bir süre sonra, dinlediğimiz şarkıyla aynı adı taşıyan “Ne Oldu Sanki” şiirini kaleme alarak yeniden yanımıza geldi.
İşte o an, sanatın insanları nasıl bir araya getirebildiğine bir kez daha şahit oldum. Bu güzel tesadüfün ardından aramızda zamanla derin ve kıymetli bir dostluk gelişti.
Dostluğumuzu pekiştiren bir diğer ortak noktamız ise sanat yolculuklarımızdaki beslendiğimiz ustalardı. Cihan Berdibek’in Cemal Safi’nin şiir geleneğinden, benim ise Orhan Gencebay’ın müzikal anlayışından beslenmiş olmamız, sanat üzerine kurduğumuz sohbetlere ve birbirimizi anlamamıza ayrı bir derinlik kattı.
Kısacası Cihan Berdibek’te kesinlikle yabana atılmayacak bir duygu yoğunluğu ve şiirsel bir derinlik gördüm. Kaleminden çıkan şiirlerin yalnızca okunup geçilecek metinler olmadığına inanıyorum. Her birinin bestelenmeye, müzikal açıdan işlenmeye ve hak ettiği sanatsal zenginlikle yeniden hayat bulmaya değer olduğunu düşünüyorum.
Günümüzde edebî değeri yüksek şiirlerin ve şairlerin yeterince tanındığını düşünüyor musunuz? Toplumun şiire ve edebiyata ilgisini artırmak için neler yapılmalı?
Toplumun şiire ve edebiyata ilgisini artırmak için öncelikle şiiri yeniden hayatın içine taşımamız gerektiğine inanıyorum. Okullarda şiir yalnızca ezberletilen metinler olarak değil, duygusu, hikâyesi ve düşünsel derinliğiyle ele alınmalı. Genç şairlere alan açılmalı, edebiyat dinletileri, şiir geceleri ve müzikle şiirin buluştuğu etkinlikler daha fazla desteklenmeli.
Bir diğer önemli konu da sosyal medya. Doğru kullanıldığında sosyal medya, bugün hiç tanınmayan bir şairin binlerce insana ulaşmasını sağlayabilir. Ancak burada nicelikten çok niteliğe önem verilmesi gerektiğini düşünüyorum.
Benim bir de müzik tarafından baktığım bir gerçek var: Bazen bir şiir, bestelendiğinde hiç şiir okumayan bir insanın bile kalbine dokunabilir. Dolayısıyla şiirle müziği buluşturmak, edebiyatın daha geniş kitlelere ulaşması için çok kıymetli bir köprü olabilir.
Son olarak şunu söylemek isterim: Bir toplumun şiire olan ilgisi, aslında kendi duygularına ne kadar vakit ayırabildiğinin de göstergesidir. Biz insanlara şiiri sevdirmek istiyorsak önce onlara hissetmenin, düşünmenin ve kelimelerin kıymetini yeniden hatırlatmalıyız. Çünkü şiir okunmadığı zaman değil, hissedilmediği zaman toplumdan uzaklaşır.
Türk şiirinin zengin bir kültürel birikimi var. Sizce halk şiiri geleneği ile günümüz şiir anlayışı müzik alanında nasıl buluşturulabilir?
Bana göre Türk şiirinin geçmişten gelen zenginliği, günümüz müziği için tükenmez bir kaynaktır. Ancak bu mirası bugüne taşırken geçmişi taklit etmek yerine, onun ruhunu koruyarak yeni bir müzikal dil oluşturmalıyız. Bugün teknoloji ve yapay zekâ sayesinde çok kısa sürede şiirler yazılıyor, besteler yapılıyor. Fakat hızlı üretmek, kalıcı eser üretmek anlamına gelmiyor. Çünkü sanatın asıl hammaddesi yaşanmışlık, gözlem ve duygudur. Yapay zekâ bir şiirin tekniğini çözebilir, bir bestenin matematiğini kurabilir; ama henüz insanın yaşadığı bir ayrılığın, özlemin veya aşkın iç dünyasını tecrübe edemez. Ben geleceğin müziğinde teknolojinin değil, insan ruhunun belirleyici olacağına inanıyorum. Teknoloji aracı olabilir ama sanatın sahibi daima insan olmalıdır.
Müziğin toplumun duygu dünyasını, düşünce yapısını ve kültürel hafızasını şekillendirmedeki rolünü nasıl değerlendiriyorsunuz?
Müzik, toplumların yalnızca eğlence anlayışını değil, duygu dünyasını, düşünce yapısını ve kültürel hafızasını da şekillendiren çok güçlü bir araçtır. Tarih boyunca müziğin insan üzerindeki etkisi farklı alanlarda kullanılmıştır. Makamların insan ruhu ve bedeni üzerindeki etkileri, geleneksel müzikteki tedavi anlayışından tutun da savaş meydanlarında askerin cesaretini ve mücadele ruhunu harekete geçiren mehter müziğine kadar uzanır. Hatta Kur’an-ı Kerim tilavetlerinde dahi makamların, ilahi mesajın ahengini ve dinleyici üzerindeki manevi tesirini güçlendiren bir yeri vardır.
Dolayısıyla müzik, doğru kullanıldığında insanı iyileştirebilir, bir toplumu bir araya getirebilir, cesaretlendirebilir ve manevi dünyasına dokunabilir. Yanlış kullanıldığında ise tam tersine toplumsal değerleri aşındırabilir. Ben müziği yalnızca kulağa hitap eden bir sanat değil, insan ruhuna dokunan ve büyük bir sorumluluk taşıyan bir güç olarak görüyorum.
Bir eserin kalıcılığını belirleyen unsurlar sizce nelerdir? Bir besteyi yıllar sonra da dinlenir ve anlamlı kılan nedir?
Yıllar geçer, ömürler geçer, insan yaşlanır; sizden sonra yeni nesiller gelir. Kısacası evrendeki her canlının zamana bağlı bir ömrü vardır. Ancak zamandan münezzeh olan, çağlar değişse de varlığını koruyan bir şey vardır: Duygular.
Allah, kâinatın Efendisi’ni yaratırken dahi aşk ile başlamıştır. Bundan iki bin yıl önce aşk acısı çeken bir insanın hislerini, bugün aynı derde düşen bir insan anlayabiliyorsa, bunun sebebi duyguların zamana yenilmeyen evrensel bir dil olmasıdır.
Sanat da tam olarak bu dilin kendisidir. Sanat, insanın duygularının ve ruhunun dışa vurumudur. Dolayısıyla bir eseri kalıcı kılan şey yalnızca melodisi, sözleri veya teknik başarısı değil, insanın ruhuna ne kadar dokunabildiğidir.
Ben inanıyorum ki insanın özündeki duyguları anlatabilen, bir başkasının kalbinde kendisine yer bulabilen bir eser, yalnızca elli veya yüz yıl değil, beş bin yıl sonra bile anlamını koruyabilir. Çünkü zaman değişir, insanlar değişir ama insanın kalbindeki bazı duygular asla eskimez.
Dijital platformların ve sosyal medyanın müzik üretimine, sanatçıların görünürlüğüne ve dinleyici alışkanlıklarına etkisini nasıl değerlendiriyorsunuz?
Geçmişte âşıklık geleneğinin temsilcileri, köy köy, şehir şehir dolaşarak şiiri, müziği ve sanatı toplumla buluşturmuş; insanlara sanatı ve estetiği aşılamaya çalışmışlardır. Günümüzde ise bu görevi büyük ölçüde dijital platformlar ve sosyal medya üstleniyor.
Ancak burada en önemli mesele, sanatın yalnızca yayılması değil, doğru sanatın doğru şekilde aktarılmasıdır. Ne yazık ki bugün dijital mecralarda ciddi bir içerik kirliliği ve nitelikten uzak üretimlerle karşılaşıyoruz. Fakat sevindirici olan şu ki bizimle aynı duyguları, aynı sanatsal kaygıları ve aynı estetik anlayışı paylaşan insanların sayısı hiç de az değil.
Benim niyetim, bu tür nitelikli şiir ve müzik çalışmalarını daha fazla insana ulaştırarak bu kitlenin büyümesine katkı sağlamak. Çünkü inanıyorum ki kaliteli sanat, kendisine ulaşan her yeni insanla biraz daha güçlenir.
Elbette bu noktada Cihan BERDİBEK, Jale ERDOĞMUŞ ve Mustafa KALENDER gibi sanatın ve edebiyatın doğru temsil edilmesi için çaba gösteren neferlere önemli görevler düşüyor. Bizim sorumluluğumuz yalnızca eser üretmek değil, aynı zamanda toplumun sanat zevkine ve kültürel hafızasına da katkıda bulunmaktır.
Bir bestecinin kendine özgü bir müzik dili ve üslubu olması ne kadar önemlidir? Dinleyici, bir eserde bestecinin sanatsal kimliğini hissedebilir mi?
Yapılan sanat hangi dalda olursa olsun; resim, heykel, hat, şiir veya müzik… Her sanatkâr, ortaya koyduğu eserlerde kendi kimliğinden bir iz taşır. Ancak bu kimliğin oluşması tesadüf değildir. Tecrübe, birikim, doğru eğitim ve zaman içerisinde kazanılan sanatsal olgunlukla şekillenir. Bir süre sonra sanatçının kendine özgü bir dili ve üslubu oluşur.
Örneğin, müzikle uğraşan bir insanın yaptığı küçücük bir nağmeden, sanatçının kim olduğunu yüzüne bakmadan anlayabilirsiniz. Çünkü o nağme artık onun imzasıdır. Şairin mahlası, ressamın fırça darbesi ve çizgisi de aynı şekilde sanatçının kimliğini temsil eder.
Beste yaparken ise belirli müzikal kalıplara ve kurallara bağlı kalmak, matematiksel hesaplamalarla duygusal yoğunluğu bir araya getirmek gerekir. Bütün bu teknik düzen içerisinde kendi iç dünyanızı, hislerinizi ve sanat anlayışınızı esere yansıtabilmeniz, sizi diğerlerinden ayıran en önemli özelliğinizdir.
Üslup konusuna gelince, çok sevdiğim bir söz vardır: ‘Yanlış üslup, doğru sözün katilidir.’ Ben bu sözü yalnızca konuşma dili için değil, sanatın bütün dalları için geçerli görüyorum. Ne anlattığınız kadar, onu nasıl anlattığınız da önemlidir. Çünkü sanatçının kimliği biraz da anlatma biçiminde gizlidir. Dolayısıyla benim için üslup önemlidir; ama her şeyden önemlisi doğru üsluptur.
Şairler, besteciler ve yorumcular arasındaki iş birliğinin Türk müziğinin gelişimine nasıl katkı sağlayabileceğini düşünüyorsunuz?
Bence Türk müziğinin gelişmesi için şair, besteci ve yorumcuların birbirini tamamlayan üç ayrı sanatçı olarak değil, aynı eserin ruhunu birlikte inşa eden üç temel unsur olarak hareket etmesi gerekir.
Şair duyguyu kelimelere döker, besteci o duyguyu notalara taşır, yorumcu ise esere kendi ruhunu katarak dinleyiciyle buluşturur. Bu üç unsur birbirini doğru anladığında ortaya yalnızca bir şarkı değil, yıllarca yaşayabilecek bir sanat eseri çıkar.
Burada en önemli mesele, herkesin kendi sanat kimliğini korurken diğerinin sanatına da saygı duymasıdır. Şairin kalemine, bestecinin müzikal anlayışına, yorumcunun ifade gücüne müdahale etmek yerine bunları zenginleştirmek gerekir.
Ben sanatın biraz da istişare ve ortak duygu işi olduğuna inanıyorum. Büyük ustaların yetiştiği dönemlere baktığımızda da bu birlikteliklerin ne kadar kıymetli olduğunu görüyoruz.
Çünkü iyi bir şiir besteyi doğurur, iyi bir beste yorumu besler, iyi bir yorum ise eseri ölümsüzleştirir. Türk müziğinin geleceği de bu üç sanat dalının birbirini beslemesinden geçiyor.
Son olarak, sanatınız aracılığıyla gelecek kuşaklara nasıl bir kültürel miras bırakmak istersiniz? Bir sanatçının topluma karşı en önemli sorumluluğu sizce nedir?
Ben gelecek kuşaklara öncelikle duygusu olan, samimiyetini kaybetmemiş ve insanın ruhuna dokunabilen eserler bırakmak isterim. Çünkü sanatın gerçek mirası, sanatçının yaşadığı dönemde ne kadar tanındığı değil, kendisinden sonra kaç insanın yüreğinde yaşamaya devam ettiğidir.
Bir gün ismimiz unutulabilir, yüzümüz hatırlanmayabilir; ancak bir şiirin mısrası, bir bestenin nağmesi veya bir şarkının hissettirdiği duygu nesiller boyunca yaşamaya devam edebilir. Benim bırakmak istediğim miras da tam olarak budur.
Bir sanatçının topluma karşı en önemli sorumluluğuna gelince, ben bu sorunun cevabını ahlakta buluyorum. Sanatçı, her şeyden önce kendi sanatına, ürettiği esere ve hitap ettiği topluma karşı ahlaki bir sorumluluk taşımalıdır. Yetenek, insana sanat yapma imkânı verir; ancak o yeteneği hangi amaçla ve nasıl kullandığı, sanatçının karakterini ortaya koyar.
Sanat, insanları yanıltmak, yozlaştırmak veya yalnızca ticari kazanç elde etmek için kullanılmamalıdır. Elbette sanat özgür olmalıdır ama özgürlük, sorumluluktan bağımsız düşünülemez.
Sayın Mustafa KALENDER’e, hayat tecrübelerini, sanat anlayışını ve değerli düşüncelerini bizlerle paylaştığı için kendisine teşekkür ediyorum. Bu söyleşi vesilesiyle sanatın yalnızca eser üretmekten ibaret olmadığını; duyguları, düşünceleri ve kültürel birikimi farklı ifade biçimleriyle insanlara ulaştıran güçlü bir anlatım alanı olduğunu bir kez daha vurgulamak istiyorum.
Mustafa KALENDER’in, 8 Ekim 2026 tarihli Vefa Söyleşileri konuğum şair ve söz yazarı Sayın Cihan BERDİBEK’in şiirlerini bestelemesi, bu söyleşiyi benim açımdan ayrıca anlamlı kılıyor. BERDİBEK’in “Bitti Sevdam”, “Bir Tanem”, “Gel”, “Yemin Ederim”, “Öldürdün Beni” ve “Örtün Üstümü” başta olmak üzere birçok şiirini müzikle buluşturan değerli besteci KALENDER, bu eserleri kendi sesiyle de yorumlayarak şiirlerin daha geniş bir dinleyici kitlesine ulaşmasına katkı sağlıyor. Özellikle son dönemde dinleyicilerin ilgisini çeken “Bitti Sevdam” adlı eserin bestecisinin Mustafa KALENDER olduğunu belirtmek isterim. Bir şairin dizelerinin besteci tarafından yeniden yorumlanması ve seslendirilmesi, edebiyat ile müzik arasında kurulan değerli bir sanat birlikteliğidir.
Ben, bu birlikteliği yalnızca ortaya çıkan eserler açısından değil, şiirin daha geniş kitlelere ulaşmasına sağladığı katkı bakımından da önemsiyorum. Şairin sözü, bestecinin müzikal yorumu ve seslendiren sanatçının icrasıyla yeni bir anlatım kazanıyor. Böylece şiir, yalnızca okunan bir metin olmaktan çıkarak dinleyicinin duygu dünyasına da sesleniyor. Bu tür çalışmaların çoğalmasını, şairlerimizin daha fazla tanınmasını ve edebî birikimimizin yeni kuşaklara aktarılmasını değerli buluyorum.
Vefa Söyleşileri’ni hazırlarken temel amacım, topluma ve kültürümüze katkı sunan insanların emeklerini görünür kılmak, deneyimlerini paylaşmalarına imkân tanımak ve bu birikimin gelecek kuşaklara ulaşmasına katkıda bulunmak. Mustafa KALENDER’in şiirleri besteleriyle müziğe taşıması ve kendi yorumuyla dinleyiciye ulaştırması da bu anlayış içinde takdir ettiğim sanatsal çalışmalardan biridir.
Kendisine bundan sonraki sanat çalışmalarında başarılar diliyor; şiirin, müziğin ve bu iki sanat dalını buluşturan nitelikli iş birliklerinin artmasını temenni ediyorum.
“BİTTİ SEVDAM” Şiiri ve Bestesi
Şair ve söz yazarı Cihan BERDİBEK’in kaleme aldığı, Besteci Mustafa KALENDER’in besteleyip kendi sesiyle yorumladığı “Bitti Sevdam” adlı eseri dinlemek isteyen okuyucular için aşağıdaki bağlantıyı paylaşıyorum.
Şiirin sözcüklerden notalara uzanan yolculuğuna kulak vermek isteyenleri eseri dinlemeye davet ediyorum.
BİTTİ SEVDAM
Anla artık vefasız yar
Bitti her şey bitti sevdam
Dönme geri hayırsız yar
Bitti her şey bitti sevdam
Kinim yanar yakar beni
Kefen gibi sıkar beni
Hayalinden çıkar beni
Bitti her şey bitti sevdam
Gönlüm sevdi gözüm değil ,
Bu ayrılık çözüm değil,
Canım yandı özüm değil
Bitti her şey bitti sevdam
Güfte/Söz: Cihan BERDİBEK
Beste&Yorum: Mustafa KALENDER












