Türkiye’de yaklaşık iki hafta önce İzmir- Manisa bölgesinde hasadına başlanan kirazın, Avrupa ülkelerine ihracatı başladı. Geçen yıl don nedeniyle ciddi kayıp yaşanan kirazda bu yıl yüksek rekolte bekleniyor. Toplamda ise 60-70 bin ton civanında ihracat hedefleniyor.
Batı Akdeniz İhracatçılar Birliği (BAİB) Başkanı Mehmet Ali Can ve BAİB yönetiminden Yaş Meyve Sebze Sektör Koordinatörü Abdullah Bulut ile Antalya’dan basın mensupları, Türkiye’nin kiraz üretimi ve ihracatıyla ilgili Denizli’nin Honaz ilçesindeki kiraz bahçeleri ve paketleme tesisine gezi düzenledi. Türkiye’de kiraz döneminin iki hafta önce başladığını belirten BAİB Başkanı Mehmet Ali Can, ilk olarak İzmir-Manisa bölgesinde ardından Denizli’nin Honaz ilçesinde gerçekleştiğini ifade etti. Can, ardından Isparta, Afyonkarahisar, Kütahya, Amasya, Tokat gibi illerden haftalık periyotlarla hasadın Kahramanmaraş Andırın’a kadar uzandığını, temmuz sonuna kadar toplamda 6 haftalık süreç oluşturduğunu söyledi.
700 BİN TON ÜRETİM, 66 BİN TON İHRACAT
Türkiye’nin yıllık 700 bin ton üretimle dünyanın en fazla kiraz üreten ülkesi olduğunu belirten Mehmet Ali Can, hasatla birlikte Avrupa ülkeleri başta olmak üzere ihracatın da başladığını, yıllık 60-70 bin ton arasında ihracat yapıldığını dile getirdi. Can, “Bu sene ülkemizde rekolte bol görünüyor. Rakip ülkelerde de bol olduğu için ihracatımızı olumsuz etkiliyor. Özellikle Yunanistan, İspanya gibi ülkelerde kiraz rekoltesinin bol olması bizi zorluyor” dedi.
DÖVİZ BASKISI ETKİLİYOR
Döviz baskısının kiraz ihracatını da olumsuz etkilediğinden bahseden Can, maliyetlerin yüksek olması nedeniyle kiraz ihracatında İspanya ve Yunanistan ile rekabette zorlandıklarını söyledi. Türkiye’nin ‘tedarikçi’ iken ‘tamamlayıcı’ durumuna geçtiğini ifade eden Mehmet Ali Can, ihracatçılara sağlanan yüzde 3’lük döviz desteğinin en az yüzde 5 seviyelerine çıkartılması gerektiğini aktardı. Can, “Daha da yüksek olursa seviniriz. Çünkü maliyetleme, enflasyonla döviz artışını kıyasladığınız zaman belki yarı yarıya seviyesinde. Döviz artışı çok düşük kaldı. Son 3-4 yıldır bu bizim satışımızı zorlaştırıyor” diye konuştu.
ÜRETİM ALANLARI KÜÇÜK ÖLÇEKLİ
Türkiye’de tarım sektöründeki en önemli sorunun küçük ölçekli üretim alanları olduğunu dile getiren Mehmet Ali Can, “Bu standart ve kalite sağlamıyor, maliyeti artırıyor. Bir üretici için 10 dönümü sökmek, 3 yıl beklemek, yeni bir çeşide geçmek bunların hepsi maliyet. Dolayısıyla en büyük problem ölçek problemi. Çok parçalı ve ufak üretim yapıyoruz. Dolayısıyla teknolojiyi kullanamıyoruz. Yenileme yapamıyoruz. Standart sağlayamıyoruz” ifadelerini kullandı.
1 işçiye topladığı 1 kilo kiraz için 40 TL ödendiğini belirten Can, günlük bir işçinin 40 kiloya kadar toplayabildiğini, yevmiyenin de 1600-2 bin TL arasında değiştiğini söyledi.
Bölgede yaklaşık 10 bin üreticiden kiraz aldıklarını, kalitesine göre değişmekle birlikte kilogram fiyatının 250 TL’den başladığını açıklayan Mehmet Ali Can, ürünün 20 hattan oluşan paketleme tesisine getirildiğini, bu hatlarda renginden boyutuna birçok aşamadan geçerek yüzde 100 kalite kontrolünün sağlandığını ifade etti.
ÇİN FIRSATI, YILDA 500 BİN TON İTHALAT
Çin’in yıllık kiraz ithalatının 500 bin ton olduğunu, Türkiye için Çin ve Uzak Doğu ülkelerinin önemli bir fırsat olduğunu belirten Can, Çin ve Uzak Doğu’ya kiraz ihracatına yönelik çalışmalarının sürdüğünü anlattı. Mehmet Ali Can, Çin’e yönelik ihracat için Akdeniz meyve sineği kaynaklı bir sorun olduğunu, bu konuda teknik çalışmalardan başarı sağlanmasını ümit ettiklerini kaydetti.
TÜRKİYE’NİN SON 10 YILLIK KİRAZ İHRACATI
Türkiye’de ihracatçı birlikleri bazında BAİB; geçen yıl gerçekleşen 67 bin ton civarındaki kiraz ihracatının 27 bin tonu ile ilk sırada geliyor. Türkiye’nin son 10 yıllık kiraz ihracatına bakıldığında kilogram bazında düşüş yaşanırken, gelir bazında artış görünüyor. 2016’da 79 bin ton kiraz ihracatı ve 183 milyon dolar gelir sağlanırken, 2020 yılında 87 bin ton ve 224 milyon dolarla rekora ulaştı. 2021’de 71 bin ton, 184 milyon dolar, 2022’de 58 bin ton, 134 milyon dolar, 2023’te 83 bin ton, 215 milyon dolar, 2024’te 67 bin ton, 210 milyon dolar seviyesine ulaşıldı. Don nedeniyle üretimin olmadığı 2025 yılında ise sadece 6 bin ton ve 48 milyon dolar gelir elde edilebildi.
