Ses ve Müzik dinlemek için en çok gerekli bir cihaz: Yükselteç veya diğer adıyla Amplifikatör!
Amplifikatör (ya da Türkçe ’de yaygın kullanımı ile amfi ya da amfi), mikrofon, radyo, plakçalar, bant çalar, kasetçalar, cd çalar ve diğer analog ile sayısal müzik ve ses kaynaklarından gelen ses sinyallerini, bir veya birçok hoparlör tarafından duyulmasını sağlamak üzere yükseltmek amacıyla kullanılır. Kaynaktan aldığı ses sinyalini (voltajı) yükselten bir elektronik devredir sonuçta.
Amfilerin çeşitli türleri ve değişik amaçları bulunmaktadır, ancak yazımız, aracımızda ve evimizde müzik ve haberleri dinlemek üzere tasarlanan ses amfilerini kapsayacaktır. Bunların da değişik çalışma prensipleri olup, okura kolaylık olması açısından bu prensiplere girilmeyecektir. Amfiler tek kanal (mono) olabildiği gibi, iki kanallı (stereo) veya daha çok kanallı 6-8-11 (ev sineması uygulamaları) için tasarlanabilmektedir. Evimizdeki televizyonların içlerinde amfi bulunduğunu da bir kenara yazalım!
İsterseniz amfi çeşitlerine bir göz atalım;
- Tümleşik amfiler: Başta radyo veya başka bir elektronik ses kaynağı ile aynı muhafazada bulunan ve aynı anda çalışan amfilerdir. Evlerimizdeki tümleşik amfiler ayrıca çeşitli ses kaynakları arasından veya çok kanallı sinema ses kaynakları arasından seçim yapmamıza imkân sağlamaktadır. Araçlarımızdaki amfiler ve evimizdeki radyo/amfiler bunlara örnektir. Bunların çıkışları doğrudan hoparlörlere bağlıdır. Özellikle radyo yayınlarını yakalamak için tasarlanmış türdeki cihazlara ‘alıcı amfi – radyo amfi’ (receiver – integrated receiver) denilmektedir.
- Güç amfileri: Bunlar da çeşitli kaynaklardan yapılan müzik ve ses seçiminin kablolar vasıtasıyla iletildiği, bu seçimi güçlendiren ve yine doğrudan hoparlörlere bağlanılan amfilerdir.
- Ön amfiler (pre-amfiler): Kendileri ilave bir güç sağlamamakla birlikte, genellikle çeşitli ses kaynakları arasında seçim yapılmasına imkân tanıyan, seçili ses kaynağının voltajını güç amfilerine ileten cihazlardır. Aynı amaçla, pikap kafalarının son derece düşük voltajını, kullanılabilir bir düzeye yükselten cihazlara da pikap pre-amfisi denilmektedir.
Günümüzde her güç seviyesinde ve kullanım amacıyla amfiler üretilmektedir. Bunlar, elimizde taşıyabildiğimiz küçücük müzik çalarların içindeki amfilerden başlayıp, konserlerdeki devasa hoparlör kulelerini çalıştırabilen güçlü ve çoklu amfi uygulamalarına kadar uzanmaktadır.
Her ne kadar, iyi müzik dinlemenin olmazsa olmazı başta iyi hoparlörler ve iyi bir ses kaynağı olsa da, amfilerin güçleri ve sahip oldukları özellikler de müzik zevkimizi değiştirebilmektedir. Aranılan özelliklerin başında sanırım, giriş voltajına göre ne denli hassas oldukları, kullanabildikleri bant aralığı (duyulabilir ve ötesi titreşim – frekans) ve yüksek çıkış güçleri (watt hesabıyla) gelmektedir. Tabiatıyla bir amfinin çıkış gücünün, kullanılacak hoparlörlerle de uyumlu olmasını hesaba katmak gerekecektir. Her ne kadar gelecek yazımızın konusu olacaksa da hoparlörlerin amfilere karşı bir direnç gösterdiklerinin (ohm cinsinden) ve doğru çalıştırılmaları için ne kadar güce ihtiyaç duyacaklarının da hesaba katılması gerekecektir.
Dolayısıyla Pazartesi günkü yazımız doğal olarak hoparlörleri ve bunların seçimini konu edinecektir!
