Yeditepe Üniversitesi’nde ananas, sarımsak ve nar kaynaklı bitkisel eksozomlar kullanılarak geliştirilen ve deri hücrelerinin canlılığı ile saç büyümesine ilişkin biyolojik süreçleri desteklemeyi amaçlayan teknoloji, Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) tarafından ‘En İyi Ulusal Buluş Ödülü’ne değer görüldü.
Hücreler arası biyolojik mesaj taşıyıcı doğal yapılar olan eksozomlardan yola çıkılarak gerçekleştirilen buluş, laboratuvardaki bilimsel aşamaların ardından patentli ve ticari bir ürüne dönüştü. Buluşa ilişkin açıklamada bulunan Prof. Dr. Fikrettin Şahin, “Bu ürün, dünyada bitkisel eksozomdan elde edilmiş kozmetik amaçlı ilk saç dökülmesini önleyen ve saç çıkmasını destekleyen üründür” dedi.
Yeditepe Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Genetik ve Biyomühendislik Bölüm Başkanı Prof. Dr. Fikrettin Şahin ile öğretim üyesi Doç. Dr. Pakize Neslihan Candangelen tarafından geliştirilen ‘Deri Hücrelerinin Canlılığını ve Saç Çıkartma Kapasitelerini Arttırması için Bitkisel Eksozomların Kullanımı’ başlıklı buluş, TÜRKPATENT En İyi Ulusal Buluş Ödülü’ne değer görüldü.
‘BİTKİSEL EKSOZOMLARDAN YENİ FORMÜLLER GELİŞTİRDİK’
Araştırmanın çıkış noktasını anlatan Prof. Dr. Fikrettin Şahin, eksozomların hücreler arasında iletişim kurulmasını sağlayan, biyolojik mesajları taşıyan nanoveziküller (kesecikler) olduğunu söyledi. Bitkilerden elde edilen bu yapıların farklı alanlarda kullanılabileceğini değerlendirdiklerini belirten Şahin, “Biz rejeneratif tıp, yani hücre ve dokuların yenilenmesi üzerine çalışıyoruz. Bitkilerden elde edilen eksozomları ayrıştırıp saflaştırarak yeni formülasyonlar geliştirebileceğimizi düşündük” dedi.
Bu amaçla ananas, sarımsak ve nar başta olmak üzere farklı bitkilerden eksozomlar elde ettiklerini aktaran Şahin, “Bu yapıların, farklı kombinasyonlarla inceleyerek saç kökü hücrelerini canlandırma ve saçın yeniden oluşumuyla ilişkili süreçleri destekleme potansiyeli olup olmadığını araştırdık. Laboratuvar çalışmalarında elde ettiğimiz sonuçların ardından özel bir formülasyon geliştirdik, iyileştirdik ve patent sürecini tamamladık. Bugün artık ticari ürün haline geldi. Çok mutluyuz. Bu ürün de dünyada kendi alanında içerik olarak bitkisel eksozomdan elde edilmiş ilk kozmetik amaçlı saç dökülmesini önleyen ve saç çıkmasını destekleyen bir üründür” diye konuştu.
‘BİLİMSEL BİR FİKRİN ÜRÜNE DÖNÜŞMESİ ÖNEMLİ’
Bir buluşun ortaya çıkması için ekip çalışması, güçlü laboratuvar altyapısı ve finansal kaynakların birlikte bulunması gerektiğini vurgulayan Şahin, araştırma sürecinin laboratuvarla sınırlı kalmadığını belirtti. Şahin, “Ar-Ge tamamlandıktan sonra ürün geliştirmek, üretim kapasitesini artırmak ve seri üretime geçmek gerekiyor. Bunun için pilot üretim altyapıları ve güçlü üniversite-sanayi iş birlikleri önemli. Patent ve gerekli ruhsatlandırma süreçlerinin ardından ürünün pazara sunulması mümkün oluyor” ifadelerini kullandı. Şahin, bitkisel eksozomların gelecekte kozmetik ürünlerin yanı sıra farklı biyoteknolojik uygulamalarda da değerlendirilebileceğini belirtti.
‘GIDA SEKTÖRÜNDE KULLANILABİLİR’
Nanoveziküllerin gelecekte farklı teknolojilerde de kullanılabileceğini düşündüğünü belirten Prof. Dr. Şahin, “Aynı zamanda medikal cihaz ürünleri ve yeni nesil rejeneratif tıp ilaçlarının üretilmesinde başarıyla kullanılacağını düşünüyorum” ifadelerini kullandı. Gıda sektöründe de kullanım potansiyeli bulunduğunu belirten Prof. Dr. Şahin, “Özellikle yeni nesil takviye edici ürünlerin geliştirilmesinde kullanılabilir. Bunlar sadece gıdaya yönelik değil, fonksiyonel gıdalar olarak veya ‘drug food’ olarak isimlendirilen, yani gıdayı kullanarak çeşitli hastalıkların ortaya çıkmasını engellemeye yönelik, koruyucu tıp dediğimiz alanda da kullanılabilir” diye konuştu.
‘ONLARCA BİTKİ ARASINDAN SEÇİM YAPILDI’
Araştırmanın özel bir formülasyon geliştirilmesiyle sonuçlandığını belirten Doç. Dr. Pakize Neslihan Candangelen ise onlarca bitki arasından yapılan seçimlerin, farklı kombinasyonların ve özel dozların bilimsel çalışmalarla değerlendirildiğini söyledi. Eksozomları ‘hücrelerin sosyal medyası’ olarak tanımlayan Candangelen, bu yapıların hücreler arasındaki iletişimde rol oynayan doğal yapılar olduğunu söyledi. Araştırmada önce saç hücreleri üzerinde laboratuvar çalışmaları yürüttüklerini belirten Candangelen, “Laboratuvarda saç hücreleri üzerinde sonuçlarımızı aldık ve bu sonuçlardan yola çıkarak etki çalışmalarını yaptık. Bu çalışmalar neticesinde patent süreçlerine devam ettik” diye konuştu.
Çalışmanın bir hipotezle başladığını ve bilimsel araştırmalar sonucunda somut bir ürüne dönüştüğünü vurgulayan Candangelen, “Laboratuvarda ortaya çıkan bir fikrin geliştirilerek insanların ulaşabileceği bir ürüne dönüşmesi önemli. Bu süreci Yeditepe Üniversitesi laboratuvarlarında gerçekleştirdik” dedi.
