Kayseri’de Yamula Barajı kıyısında bulunan ve 7,5- 7,7 milyon yıllık olduğu değerlendirilen gergedan fosili, antropologlar tarafından 3D yazıcılarla aslına uygun şekilde kalıplar halinde çıkarılıp, ayaklandırılıyor.
Uzman antropolog Ömer Dağ, “Lokalitemizde 2 ayrı gergedan türümüz mevcut. Bu, günümüz boynuzlu gergedanının aslında atası. 1,60- 1,70 metre civarında bir omuz yüksekliği mevcut. Morfolojisi ve fiziksel özelliğinin daha iyi anlaşılması için 3D ile ayaklandırmasını gerçekleştiriyoruz. Şu an boyama aşamasındayız” dedi.
Kocasinan ilçesinde çobanlık yapan Murat Adıyaman, 2017’de Taşhan Mahallesi’ndeki Yamula Barajı kıyısında kemik parçası buldu. Alınan numunelerdeki incelemede, kemik parçalarının 6 ile 7,5 milyon yıl öncesine ait olduğu belirlendi. 2018’de Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü’nün izniyle bölgede kazı çalışması başlatıldı. Bugüne kadar çok sayıda farklı fosilin bulunduğu kentte, Kayseri Büyükşehir Belediyesi sponsorluğunda yapılan kazı çalışmalarından sonra ise 7,5 ile 7,7 milyon yıl arasında tarihlendirilen hayvan fosilleri için Kayseri Bilim Merkezi’nde laboratuvar aşaması başladı.
Uzmanlar tarafından temizlenen ve ayna yöntemi ile bulunan orijinal parçalar 3D yazıcılarla aslına uygun şekilde kalıplar halinde çıkarılıp ayaklandırılıyor. Bugüne kadar 9 adet fosilin ayaklandırılmasının ardından bölgede bulunan gergedanın da ayaklandırılma çalışmalarına başlandı. 3D yazıcılarla hazır hale getirilen parçalar birleştirilerek boyama aşamasına gelindi.
‘Her sene çeşitliliğimizi artırmaya çalışıyoruz’
Konuyla ilgili açıklama yapan uzman antropolog Ömer Dağ, “2026 yılı çalışmalarımız, baraj suyu yükseldiği için çok verimli geçmedi diyebilirim. Su çok yüksekti. Ekibimizi ikiye bölmek durumunda kaldık. Bir grup arazide çalışırken bir grup da laboratuvarda ayaklandırma işlemlerini devam ettirdi. Suyun yükselmesi aslında bizim çalışmalarımızı aksattı. Genel anlamda faunamızda her sene aynı tarz buluntulara rastlıyoruz. 3 toynaklı atlarımız, gergedanımız, zürafamız, probozit dediğimiz fil grubuna ait örneklerimiz mevcut. Önceki yıllarda domuzumuz çıkmıştı. Bu sene karnivor grubundan örneklerimiz de mevcut. Her sene çeşitliliğimizi artırmaya çalışıyoruz. Bulunduğumuz ortam, fosillerin konservasyonuna uygun bir ortam aslında. Temizlik ve akademik çalışmalar burada gerçekleştiriliyor. Aynı zamanda ileride açılması planlanan paleontoloji müzesinde de sergilik temizlediğimiz örneklerimiz de mevcut. Çalışmalarımızı bu şekilde devam ettiriyoruz” diye konuştu.
‘Günümüz boynuzlu gergedanların atası’
Ayaklandırma çalışması devam eden gergedan hakkında bilgi veren Dağ, “Arkamızdaki gergedana ait bir örnek, ayaklandırmasını gerçekleştiriyoruz. Lokalitemizde 2 ayrı gergedan türümüz mevcut. Bu, günümüz boynuzlu gergedanının aslında atası. 1,60-1,70 metre civarında bir omuz yüksekliği mevcut. 3D teknolojisi kullanarak ayaklandırmayı gerçekleştiriyoruz. Gelen ziyaretçinin bu canlının, nasıl bir morfoloji, nasıl fiziksel bir özelliği olduğunu daha iyi anlayabilmesi için 3D’yi kullanarak ayaklandırmasını gerçekleştiriyoruz. Arkamdaki örnek de onun montajdan sonraki boyama aşaması. Şu an boyama aşamasındayız. O dönemde nasıl bir morfoloji ve renkteyse o şekilde çalışmalarımızı gerçekleştiriyoruz” ifadelerini kullandı.
‘9’unu ayaklandırdık’
3D teknolojisinin ayaklandırma çalışmalarını kolaylaştırdığını belirten Dağ, “Bu zamana kadar farklı örnekler yapıldı. Yaklaşık 9 tane o dönemde yaşamış canlımızı ayaklandırdık. 3 yıl önce başladık. Aslında ilk başta kalıp alma yöntemiyle çalışmalarımızı gerçekleştiriyorduk. Silikonla kalıbını alıp polyester döküp ayaklandırmamızı gerçekleştiriyorduk. Şimdi 3D teknolojisini kullanarak işi biraz daha hızlandırdık ve profesyonelleşti. Bulunan örneğimizi tarayarak programlarda beraber 3D ortamda eksik parçaları tamamlayarak tam hale getiriyoruz. Eksiksiz bir halde ayaklandırmayı gerçekleştiriyoruz” dedi.
