İsveç’in NATO üyeliği ile ilgili kanun teklifi, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu’nda kabul edildi. İsveç’in teröre verdiği destek nedeniyle üyeliğe yaklaşık 20 aydır olumsuz bakan Türkiye’nin beklenti ve isteklerinin yerine getirilip, getirilmediği ise merak konusu oldu.
Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin ardından yıllardır tarafsızlıklarıyla tanıdığımız İsveç ve Finlandiya, sürdürdükleri politikalarına nokta koyarak NATO’ya başvurdu. İki ülkenin NATO üyeliklerinin onaylanması için ittifaka üye 30 ülkenin onayı gerekliydi. Türkiye, uzun süren müzakerelerin ardından Finlandiya’nın Mayıs 2023’de NATO üyeliğini kabul etmiş fakat İsveç’in yeterli adımlar atmadığını belirterek üyelik protokolünü TBMM’ye göndermemişti.
TBMM, tam 20 aydır, teröre verdiği destek nedeniyle İsveç’in NATO’ya katılımına ambargo uyguluyordu. TBMM’nin üyeliğe onay vermesiyle birlikte NATO’nun genişlemesine yönelik son büyük engel de kalkmış oldu.
Türkiye’nin talepleri ne kadar karşılandı?
Türkiye’nin İsveç ve Finlandiya’nın üyeliğine destek vermeyeceğini açıklaması üzerine NATO Madrid Zirvesi’nde taraflar bir araya getirildi. İsveç ve Finlandiya yönetimi, Türkiye ile üçlü muhtıra metni imzaladı.
Türkiye, muhtıra metni çerçevesinde başta İsveç’te bulunan terör örgütü üyelerinin iadesi olmak üzere pek çok konuda adım atılmasını istedi. Bu kapsamda 37 kişiyle ilgili olarak İsveç’ten iade talebi istendi.
Türkiye’de 15 Temmuz darbe girişiminin mimarı olan FETÖ’nün de terör örgütü olarak tanınması yine Türkiye’nin talepleri arasında yer almıştı. Terör örgütlerinin İsveç’teki finans kaynaklarının kesilmesi talep edildi ve İsveç’in savunma sanayi firmalarına yönelik ambargosunun son bulması istendi.
Dışişleri Bakanlığı, İsveç’in üyelik sürecinde attığı adımların ne olduğuna dair bilgilendirme yapmıştı. Buna göre Türkiye’nin savunma sanayi firmalarına uygulanan ambargonun, şu anda uygulanmadığı belirtildi. İadesi talep edilen isimler arasından sadece bir kişinin iadesi gerçekleştirildi. FETÖ’nün terör örgütü sayılmasına ilişkin bir adım ise henüz atılmadı. İsveç Anayasası’nda yapılan değişiklik ile İsveç’te terör örgütünü destekleme, güçlendirme gibi faaliyetler suç kapsamına alındı.
İsveç’in NATO üyeliği için son adım
İsveç’in NATO üyeliğine en büyük engel Türkiye gibi görülse de Macaristan da hala onay vermedi. Türkiye’nin onayının ardından artık gözler Macaristan Başbakanı Viktor Orban’ın kararına çevrildi.
Başbakan Orban, uzun süre ülkesinin İsveç’e onay veren son ülke olmaması konusunda ısrar etti. Bununla birlikte, İsveç’in NATO’ya katılma talebibi ilk kez açıklamasının üzerinden neredeyse iki yıl geçti ve Macaristan İsveç’in üyeliğini engelleyen son ülke konumunda bulunuyor.
Şunu da unutmamak gerek: Macaristan, Finlandiya’nın üyeliğine de Türkiye’nin onay vermesinden 10 gün sonra “evet” demişti.
F-16’lar gündeme geldi
Türkiye, İsveç’e onay vermesi karşılığında ABD’den F-16 satış sürecinin işletilmesini istemişti. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Biden telefon görüşmesi gerçekleştirerek iki sürecin de eş zamanlı yürütülmesi konusunda anlaşmaya vardı.
TBMM’nin kararının ardından ABD Dışişleri Bakanlığı, Türkiye’ye F-16 satış süreciyle ilgili açıklama yaptı. Bakanlıktan yapılan açıklamada, “Türkiye parlamentosunun İsveç onayını memnuniyetle karşılıyoruz. Ancak süreç henüz tamamlanmış değil. Macaristan’ın adım atmasını bekliyoruz. Biden yönetimi Türkiye’nin F-16 filosunu modernize etmesini destekliyor. Ancak Kongre’nin süreçte kilit rolü var” ifadelerine yer verildi.
