İngilizler, Osmanlı askerinin moralinin bozulmasını amaçlayarak Çanakkale Cephesi’ne uçaktan propaganda bildirisi atmış.
Çanakkale Savaşları Enstitüsü Müdürü Utkan Emre Er, Çanakkale Savaşları’nın sona ermesine rağmen devam eden Birinci Dünya Savaşı’nda Osmanlı askerlerini etkilemek için İngilizler tarafından uçaklarla atılan propaganda bildirileriyle Osmanlı askerinin moralinin bozulmasının amaçlandığını belirterek, “Bu tür örneklere cephede ve cephe gerisinde çok fazla karşılaşılıyor. Sadece moral bozmaya yönelik değil aynı zamanda yanlış bilgi yayarak aslında cephedeki direnci de düşürmeye yönelik hareket ediliyor” dedi.
Çanakkale Savaşları fiziksel çarpışmanın yanında birçok psikolojik savaşa da sahne oldu. Çanakkale Savaşları Enstitüsü Müdürü Utkan Emre Er, Çanakkale cephesinin Ocak 1916 yılında kapanmasının ardından İngilizlerin Mayıs 1916’da Çanakkale üzerine uçaklar aracılığıyla propaganda bildirisi atarak askerin moralini bozmak istediğini söyledi. Çanakkale cephesinin kapandığı zamanda Birinci Dünya Savaşı’nın devam ettiğini hatırlatan Er, buradaki amacın Birinci Dünya Savaşı’nın devam ettiği sürede müttefikler arasındaki ittifakı bozmak olduğunu dile getirdi. Bildirilerde ‘Cephe çöktü’, ‘Birinci Dünya Savaşı’nı kaybediyorsunuz’, ‘Savaşmanız anlamsız’ gibi ifadelerin yer aldığı belirtildi.
‘UÇAKLAR ARACILIĞIYLA ATIYORLAR’
Çanakkale cephesi ile ilgili yazılan belgelerin çok geniş bir literatüre sahip olduğunu söyleyen Er, “Birinci Dünya Savaşı içerisinde ‘Çanakkale cephesi’ konusu hakkında yazılan, çizilen geniş bir literatüre sahiptir. Literatürde beyannameler de önemli bir yer tutmaktadır. Çanakkale Savaşları Enstitüsü olarak yaptığımız araştırmalara göre birçok belgenin içerisinde özellikle mektuplar, gazeteler ya da beyannameler gibi belgelere denk geliyoruz. Bu belgelerin içerisinde ilgi çekici birçok noktaya denk gelinebiliyor. İngilizler de tıpkı Anzaklarda olduğu gibi çeşitli beyannamelerle Türk askerinin ve Türk halkının moralini bozmaya yönelik beyannameleri cephede uçaklar aracılığıyla atıyor. Bunlardan en meşhur örneklerinden bir tanesi de Berlin Devlet Kütüphanesi’nde Birinci Dünya Savaşı koleksiyonu içerisinde yer almaktadır. Mayıs 1916’da atılan bu beyannamede üç ana başlıkta moral bozmaya yönelik ifadeler vardır” dedi.
‘İNGİLİZLER ÇARPITMA YOLUYLA MORAL BOZMAYA ÇALIŞIYORLAR’
Propaganda bildirisinin Çanakkale cephesinin kapandıktan sonra atıldığını söyleyen Er, şu ifadeleri kullandı:
“Birinci Dünya Savaşı devam ediyor. Mayıs 1916’da Çanakkale’ye atılan bu beyannamede özellikle şu açıklamaya yer verilmiştir; ‘Sizler cephede savaştınız ama cephe gerisinde bıraktığınız aileleriniz aç bırakılıyor’, ‘Onları daha sonradan işgal etmek üzere sizin kaynaklarınızı tüketiyorlar’ ifadelerine yer verilmektedir. Diğer taraftan Osmanlı’nın o dönem donanma gücü bir hayli önemli. ‘Goeben’ ve ‘Breslau’ yani ‘Yavuz’ ve ‘Midilli’ gemilerinin battığına yönelik bir açıklama yer alıyor. O dönem için bu doğru değil ama İngilizler burada bir çarpıtma yoluyla donanma gücünün yok olduğunu ifade ederek moral bozmaya çalışıyor. Sadece Almanlar ve Osmanlı arasında bir çatlak oluşturmaya değil, aynı zamanda Avusturya-Macaristan arasında da yani Osmanlı ile birlikteki müttefikliği de bozmaya çalışıyorlar. Ruslara karşı Avusturya-Macaristan ordusunun doğu cephesinde 200 binin üzerinde kayıp verdiği ve 100 binin üzerinde de esir verdiğine yönelik açıklamalar var.”
‘PSİKOLOJİK MERMİ OLARAK İFADE EDİYORUZ’
Bu tür örneklere cephede ve cephe gerisinde çok fazla karşılaşıldığına dikkati çeken Er, “Sadece moral bozmaya yönelik değil aynı zamanda yanlış bilgi yayarak cephedeki direnci de düşürmeye yönelik hareket ediliyor. Bizler askeri tarih alanında bu tür beyannameleri ‘psikolojik mermi’, ‘kağıttan yapılmış bir mermi’ olarak da ifade ediyoruz. İstihbarat çalışmalarının nihai bir sonucu, propaganda beyannameleri. Propaganda beyannameleri aracılığıyla cephede bulunan insanları farklı yönlendirmeye çalışıyorlar. Müttefiklerin arasını açmak istenirken aynı zamanda ‘Cephe çöktü’, ‘Birinci Dünya Savaşı’nı kaybediyorsunuz’, ‘Savaşmanız anlamsız’ gibi ifadelerle Osmanlıları bu düşünceye sevk ediyorlar. Türk askeri böyle bir planın içerisine düşmemiştir. Ne yaptığını bilen askerlerdir, cephede de buna göre hareket etmişlerdir” diye konuştu.
