La dostlar, Angara’da caddede yürürken veya bir dolmuşa bindiğinizde herkesin bir havası, bir raconu vardır ya… Kimi arabasının jantıyla övünür, kimi “Benim arkam sağlam” der, kimi de iki satır bir şey öğrenmiştir, memleketin bütün alimi kendiymiş gibi caka satar.
Ama bizim eskilerin attığı öyle bir meşhur nida var ki, bütün o cakayı tek kalemde sıfırlar: “Edep ya Hu!”
Şimdi düşünün la; adam kainatın sırrını çözdüm diye geziniyor, cebinde üç kuruş parası var diye millete tepeden bakıyor, sosyal medyada klavye başına geçip önüne gelene sövüp sayıyor. E be kardeşim, senin o çok güvendiğin aklın, makamın, paran edep süzgecinden geçmiyorsa; affedersin ama Angara ayazında yalınayak kalmış gibisin demektir!
Hani Yunus Emre ne güzel demiş: “Girdim ilim meclisine, eyledim talep / İlim geride kaldı, illa edep illa edep…”
Bizim insanımız sanıyor ki edep sadece büyüklerin yanında ayağı ayak üstüne atmamak. Yok ya! Asıl edep, Yaratıcı’nın sana bahşettiği o nefesi, o aklı, o dili nerede ve nasıl kullandığındır. Gündüz kul hakkına girip, akşam milletin arkasından kuyu kazıp, sonra da “Ben çok dindar adamım, çok bülbül gibi konuşurum” demekle edep sahibi olunmuyor.
Melekler yukarıdan baksalar, bizim bu “her şeyi ben bilirim” havalarımızı görseler; herhalde birbirlerine bakıp “Ulan bebelere bak, daha kendi nefeslerini bile idare edemiyorlar ama edebi, saygıyı rafa kaldırıp aleme ders veriyorlar” diye acı acı gülerler.
Yasalara uymak kolaydır la; kırmızı ışıkta durursun, cezanı ödersin, kurallara uyarsın. Ama “edep” dediğin şey, polisin veya zabıtanın olmadığı yerde, senin kendi vicdanınla ve Yaratıcı’yla baş başa kaldığın an başlar.
Demem o ki la Angaralılar; arabanın en kralı sende olsun, ilmin en derini cebinde dursun… Eğer kapından içeri “edep” girmemişse, o topladığın her şey koca bir sıfırdır. Bu dünyadan göçüp giderken yanımızda ne diplomanı götüreceksin ne jantını; geriye sadece bıraktığın o edepli duruş ve güzel kelam kalacak.
Yani lafın kısası dostlar: Bilgiye eyvallah, paraya eyvallah, makama eyvallah… Ama illa edep, illa edep la!
