İstanbul Devlet Opera ve Balesi, Edusa Operası’nın dünya prömiyerini Atatürk Kültür Merkezi (Akm) Türk Telekom Opera Sahnesi’nde sanatseverlerle buluşturmaya hazırlanıyor.
Edusa bir Türk kadınının yazdığı ve sahnelenen ilk opera eseri olma özelliğiyle öne çıkıyor. İlk Türk kadın besteci Güldiyar Tanrıdağlı’nın bestelediği, Prof.Dr. İskender Pala’nın librettosunu kaleme aldığı eser, tarih boyunca medeniyetlerin kesişme noktası olmuş coğrafyada, Lidya’nın zenginliği, siyasi gerilimleri ve insan hikâyeleriyle örülü dünyasını anlatıyor. Eserde geçen olaylar, yalnızca bir dönemin değil, Anadolu’nun binlerce yıllık hafızasının sahneye taşınmış hali. 28 Mart’ta sahnelenecek prömiyer öncesi son provalar yapıldı.
Anadolu, tarih boyunca Hititler, Frigler, Urartular ve İyonlar gibi güçlü uygarlıklara ev sahipliği yapmış ve zengin bir kültürel miras biriktirdi. Lidya Krallığı, M.Ö. 6. yüzyılda ekonomik gücü ve siyasal etkisiyle öne çıkmış; başkenti Sard (Manisa'nın Salihli ilçesi) ticaret yollarının kesiştiği, canlı ve zengin bir kent olarak dikkat çekti. Krallığın doğu sınırı, dönemin önemli doğal ve siyasal sınırı olan Kızılırmak Nehri'ne kadar uzanıyordu.Prof. Dr. İskender Pala, Edusa eserinde bir toplumun gerçek gücünün toprak ya da maddi zenginlikten değil, kuşaktan kuşağa aktarılan kültüründen doğduğunu vurguluyor. Tarih boyunca altın, para ve iktidar el değiştirmiş; imparatorluklar yıkılmış, sınırlar değişti. Ancak kültürünü koruyan toplumlar varlıklarını sürdürmeyi başardı.
Kalıcı adalet ise yalnızca güç sahiplerinin iradesine değil; kültürel değerler, etik anlayış ve toplumsal hafızaya dayanıyor. Edusa’da anlatılan ise, bu gerçeği geçmişten bugüne hatırlatan güçlü bir anlatı olarak öne çıkıyor.
Kültürümüzü Kendi Ürettiğimiz Eserlerle İleriye Taşıyabiliriz
'Gilgameş' ile opera sahnelerinde yenilikçi yaklaşımıyla öne çıkan rejisör Caner Akın, yeni bir dünya prömiyeriyle izleyici karşısına çıkmaya hazırlanıyor. ‘Edusa hem günümüze ışık tutuyor hem de geleceğe bir ayna tutuyor’ diyen Akın; "Edusa operası hem konu itibariyle hem de bu kadar güncel olması itibariyle çok önemli bir konumda. Sayın Prof. Dr. İskender Pala’nın librettosunu yazdığı esesri Güldiyar Tanrıdağlı besteledi. Eserin burada önemli noktaları var. Anadolu coğrafyasında binlerce yıldır, on binlerce yıldır ciddi bir kültür birikimi var. Şu an bile içinde bulunduğumuz ortamda toprağı kazsanız katman katman, her medeniyete ait, her topluma ait kültürel varlıklar, kalıntılar bulabilirsiniz. Bu tabi çok değerli çünkü bizim şu anda üzerinde yaşadığımız toprak, bu kültürle beraber bizi çok fazla besliyor ve dünyada ayrıcalıklı bir yere koyuyor Anadolu topraklarında. Edusa da tabii ki bu bağlamda opera konusu olarak çok önemli ve değerli bir yere sahip. Eserimizin verdiği en önemli mesaj sayın İskender Pala'nın verdiği mesajı çok değerli buluyorum. 'Kültürü olmayan medeniyetler yok olmaya mahkumdur. Kültürünüz varsa bir savaşı kaybetseniz dahi, yenilmezsiniz. Siz sonsuza kadar yaşamaya devam edersiniz.’ Edusa aslında bütün bu aşk, savaş, çekişme, hırslar ve her türlü insani olgunun içerisinde bu değerli mesajı barındırıyor. Provalarımız artık son noktaya geldi ve bu provalarda dünya prömiyeri yapmak çok kolay birşey değil. Varolan eserlerin matematiği belli, prodüksiyonda yapabilecekleriniz, sınırlarınız belli ama şu anda yeni bir bebek doğuyor. İlk kez dünyaya bir opera armağan ediyoruz ve Türk operası. Aslında biz bunu özellikle güncel 2026 yılında nasıl yapılması gerektiğiyle ilgili ciddi bir emek sarf ediyoruz. İstanbul Devlet Opera ve Balesi’nin bu noktadaki genç bestecilerimize yeni Türk bestecilerine bu fırsatı yaratmasını çok önemli ve değerli buluyorum. Çünkü, biz ancak milli kültürümüzü, yerli kültürümüzü kendi ürettiğimiz sanat eserleriyle ileriye taşıyabiliriz ve dünyaya böylece açılabiliriz. Bunun önemini bence her jenerasyon fark etmeli.. Edusa hem günümüze bir ışık tutuyor hem de geleceğimize bir ayna tutuyor" şeklinde konuştu.
İbrahim Yazıcı Yönetiyor
İstanbul Devlet Opera ve Balesi Orkestrasını İbrahim Yazıcı’nın yöneteceği eserin dekor ve görsel tasarımı Efter Tunç’a, kostüm tasarımı Olcay Engin Kaymaz’a, ışık tasarımı Cem Yılmazer’e, video tasarımı Aisha Hajiyeva’ya, koreografisi Berk Sarıbay’a ait. İdob korosunun şefi ise Anıl Aydın. Operada Edusa rolünde Gülbin Günay, Evren Işık Yasemin, Halludas rolünde Mert Süngü, Ufuk Toker, Krezüs rolünde Göktuğ Alpaşar, Gökhan Ürben, Namirek rolünde Nesrin Gönüldağ, Asude Karayavuz. Kyros rolünde Yoel Keşap, Hüseyin Likos, Solon rolünde Caner Akgün, Kevork Tavityan, Karuna rolünde Barbora Hitay, Deniz Likos, Kufu rolünde Berk Dalkılıç, Bülent Külekçi, Aryan rolünde Alper Göçeri, Murat Güney, Nakata rolünde Kenan Dağaşan, Emre Güngör, Mehte rolünde Erencan Karadi, Burak Kul, Sandanis rolünde Arda Durgut, Ufuk Karakoç, Aryenis rolünde Efe Doğrukul, Bahadır Özkoca, soytarı rolünde Uğur Etiler, Okan Fidan, muhafız rolünde Mehmet Tükel Acar, Talip Savranbaşı, ulak rolünde Kılıç Aslan, Emre Parlar dönüşümlü olarak sahnede olacak.
Dünya Prömiyeri 28 Mart’ta Akm'de
Eserin dünya prömiyerinin 28 Mart Cumartesi günü Atatürk Kültür Merkezi (Akm) Türk Telekom Bale Sahnesi’nde yapılacak. Edusa dünya prömiyerinin ardından 2, 4, 11, 18 ve 30 Nisan'da yine Atatürk Kültür Merkezi – Türk Telekom Opera Sahnesi’nde olacak.
