Covid-19 ve bağışıklık, insanların yüzde 80 ila yüzde 90’ı covid-19 hastalığını hafif belirtilerle atlatırken, geriye kalan yüzde 20 ila yüzde 10’luk kısım neden daha şiddetli ya da ölümcül belirtiler yaşıyor?
“İnsanlaştırılmış” fareler bu konuda bir ipucu sunabilir.
Yale Üniversitesi laboratuvarındaki araştırmacılar, bu sorunun cevabını fareler sayesinde cevap bulmaya karar verdi. Bu fareler insan benzeri bağışıklık sistemlerine sahip olacak şekilde tasarlandı. Nature Biotechnology dergisinde 17 Aralık 2021 tarihinde bir araştırma raporu yayınlandı. Bu araştırma raporuna göre bu fareler, şiddetli Covid semptomlarının nedenini vücudumuzun virüse karşı verdiği antiviral inflamatuar tepkisinden olabileceğini gösterdi.
Covid-19 Tedavilerinde Zamanlamanın Önemi
Yapılan çalışmalarda monoklonal antikorlar ve deksametazon streoidi kullanımı Covid-19 enfeksiyonlarının tedavisinde yardımcı olduğu kanıtlandı. Antikor tedavi uygulamasında ise hastalığın erken teşhisi önemli. Steroidler yöntemi ise erken uygulanırsa etkili, ilerleyen aşamalarda etkili bir tedavi mümkün değil.
Standart bir laboratuvar faresine SARS-CoV-2 bulaştırdığımızda enfekte oluyorlar; ancak ciddi bir şekilde hasta olmuyor. Öte yandan insanlaştırılmış farelerimiz hastalanıyor ve iyileşmiyorlar. Bütün bağışıklık sistemleri alev alev yanıyor.
Yale Üniversitesi Sterling İmmünobiyoloji Profesörü Richard FLAVELL
Dr. Esen Şefik tarafından yönetilen araştırma ekibi, ciddi bir şekilde hastalanan bireylerden alınan SARS-CoV-2 virüsünü, insanlaştırılmış farelere burun yoluyla aktarıldığını ve ardından hastalığın seyrini gözlemledi.
Enfekte olmuş insanlaştırılmış farelerin, insanlarla aynı semptomları sergilediği görüldü. Hasta bireylerle aynı şekilde akciğer hasarı, kilo kaybı ve dokulara zarar veren kalıcı enflamatuar bağışıklık tepkisi insanlaştırılmış farelerde görülen bazı belirtiler arasındadır.
Rockefeller Üniversi tesinden immünolog ve Flavell gibi bir HHMI araştırmacısı olan Michel Nussen zweig tarafından sağlanan monoklonal antikorlar ile fareleri tedavi etmeye çalıştılar. Özellikle virüsü hedef alan bu antikorların, enfeksiyondan önce veya çok erken dönemde verildiğinde etkin olduğunu; ancak enfeksiyonun sonraki aşamaların da uygulandıklarında semptomları durdurmak için çok fazla işe yaramadıklarını keşfettiler.
Enfeksiyonun erken dönemlerinde, bağışıklık baskılayıcı deksametazonun bağışıklık tepkisini bastırdığında insanlaştırılmış fareler için ölümcül sonuçlara neden olduğu ortaya çıktı. Deksametazon ilacının hastalığın ilerleyen aşamalarında verildiğinde enfeksiyon temizlenmesine yardımcı olduğu görüldü.
Hastalığın başlangıcında, güçlü bir bağışıklık tepkisi, hayatta kalmak için çok önemli. Ancak, aynı tepki, hastalığın ilerleyen dönemlerinde ölümcül olabiliyor.
Damon Runyon Kanser Araştırma Vakfın da Howard Hughes Tip Enstitüsü (HHMI) üyesi olan ilk yazar Dr. Esen Şefik
