Son yıllarda hayatımızın büyük kısmını ekranların karşısında geçiriyoruz. Ekran maruziyeti özellikle çocukarda yoğun olarak artmaya başladı.
Öncelikle; ekran kelimesi ile televizyon, tablet, telefon ve bilgisayar gibi tüm ekranlı cihazları kastediyorum. Çocukların ekran karşısında vakit geçirmeleri ile ilgili farklı değerlendirmeler mevcuttur.
Bir kısım yazarlar ekran mazuriyetini erken yaşlarda gelişimsel basamakları sekteye uğrattığını ve çocukların yaratıcılıklarını azalttığını vurgulamışlardır. Fakat, son yıllarda bazı çalışmalarda ise sanal ortamda çocukların gelişimsel dönem ihtiyaçlarına ve öğrenme özelliklerine göre geliştirilen uygulamaların yararlı olabileceği göstermiştir. Bu yazıda yapılan iki farklı çalışmayı değerlendirmek istiyorum.
2022 yılı Nisan ayında ABD’de yapılan çalışmada; 9-10 yaşlarında 11 bin çocuk takip edildi. Bu çocukların tablet, telefon ve video oyunlarını oynadıkları süre ile bilişsel aktiviteleri ve beyin zarları ölçümleri değerlendirildi. Günde 2 saatten fazla oyun oynayan çocukların bilişsel aktivitelerinde azalma belirlendi. Dil ve muhakeme becerilerinde de bozulma gözlendi. Ayrıca; bu çocukların yapılan beyin MR görüntülemelerinde beyin zarları zarar görmüştü.
Günde 7 saatten fazla ekran ile meşgul olan çocukların gördüğü zararlar ise oldukça fazlaydı. Bu sonuçlar; uzun süre ekran maruziyeti yaşayan çocukların ilerde psikolojik ve bilişsel olarak oldukça sorun yaşayacağını düşündürmektedir.
2020 yılında yapılan diğer bir çalışmada ise şiddet içermeyen video oyunlarının küçük yaşlarda yeteri kadar oynanmasının faydalı olabileceğini gösterilmiştir. Araştırmacılar ‘Super Mario’ oyunu oynattıkları bireylerin belleğinin gelişmesine bu oyunun yardımcı olduğunu belirlemişlerdir. Ayrıca; bu gençlerde ahlaki muhakemenin gelişmesine de katkıda olabileceğini gösterdiler.
Sonuç olarak; ekran kullanımının çocuklar için bir tehdit olarak mı yoksa bir fırsat olduğunu ebeveyinlerin davranışları belirler. Uygun zaman dilimi, uygun uygulamalar ve yeterli süre ile çocuklarımızın geleceğini kendimiz belirleyeceğiz.
Sağlıklı günlere…
