Antalya’nın Manavgat ilçesine bağlı Ahmetler’de köylüler, önce HES projesine karşı yıllarca süren mücadeleyle yaşam alanlarını, 2021’deki büyük Manavgat yangınında ise tırmıklar ve kendi yaptıkları itfaiye araçlarıyla köylerini korudu. İki büyük mücadele, Ahmetler’e 2026 Çevre Ödülü’nü getirdi.
Manavgat’ın eski köy statüsündeki Ahmetler’de yıllar önce Ahmetler Kanyonu ve çevresini etkileyecek hidroelektrik santrali projesine karşı köylüler bir araya geldi. Kadınların da ön saflarında yer aldığı mücadele, hukuki süreç ve köylülerin dayanışmasıyla yıllarca devam etti. Köylülerin yaşam alanları ve su kaynaklarının korunması için yürüttüğü mücadele sonunda HES projesi hayata geçirilemedi. Mücadele sürecini yakından takip eden emekli eğitimci Mustafa Koç, yaşananları daha sonra kaleme aldığı ‘Ahmetler’in HES Destanı’ adlı kitabında anlattı.
Bu kez ateşe karşı omuz omuza
Ahmetler halkının ikinci mücadelesi ise 2021 yılında Cumhuriyet tarihinin en büyük orman yangınlarından biri olarak kayıtlara geçen Manavgat yangınında yaşandı. Yangının köye yaklaşması üzerine tahliye kararı verilmesine rağmen çok sayıda köylü yaşam alanlarını korumak için bölgede kaldı. Kadınlı erkekli oluşturulan ekipler, ellerindeki tırmıklarla orman ve yerleşim alanları arasında 40-50 metre genişliğinde tampon bölgeler açmaya çalıştı. Köylüler ayrıca traktörlere bağladıkları su tankerleriyle ‘Ahmetler İtfaiyesi’ adını verdikleri 3 araç oluşturdu.
Manavgat ve çevresinden gelenler ise ‘Tırmığını al da gel’ çağrısıyla mücadeleye katıldı.
“Ahmetler düşerse Toroslar düşer”
Günlerce devam eden yangın sırasında köylülerin mücadelesini organize eden isimlerden Mustafa Koç’un, “Ahmetler düşerse Toroslar düşer” sözleri o günlerin simgelerinden biri oldu. Köylüler, itfaiye ekiplerinin de desteğiyle gece gündüz çalışıp alevlerin yerleşim alanlarına ulaşmasını önlemeye çalıştı. Hes mücadelesinde suyunu ve doğasını koruyan Ahmetler halkı, yıllar sonra aynı dayanışmayı bu kez ormanlarını ve evlerini alevlerden korumak için gösterdi. Koç, yangında yaşananları da ‘Bir Yanım Cennet Bir Yanım Cehennem’ adlı kitabında anlattı.
İki Mücadeleye Ödül
İstanbul Çevre Konseyi, Ahmetler halkının HES projesine karşı verdiği mücadele ile 2021 Manavgat yangınındaki çalışmalarını 2026 Çevre Ödülü’ne değer gördü. Mustafa Koç, Konsey’in başvuruyu incelerken ‘Ahmetler’in HES Destanı’, ‘Bir Yanım Cennet Bir Yanım Cehennem’ kitaplarıyla sanal medya paylaşımlarını geçerli belge kabul ederek bu yılın ‘Çevre Ödülü’nü, Ahmetler’e verme kararı aldığını açıkladı. Koç, “Geç de olsa Ahmetler’in ve Ahmetlerli kadınların verdiği fedakarca mücadelenin fark edilmesi köyümüz için gurur kaynağı olacak” dedi.
Yaşam alanlarını koruma mücadelesi
İki dönemde yaşananların aynı mücadelenin devamı olduğunu belirten Mustafa Koç, “Baştan sona bir yurt savunması gibi düşünmek gerekiyor. HES mücadelesinde köylüler, ‘Burası bizim Çanakkale’mizdir’ diyordu. Yangın da bir bakıma aynı şekilde yaşam alanlarını koruma mücadelesiydi. Çünkü ormanlarını, sularını kaybederlerse o topraklarda yaşama şansları da kalmayacaktı. Her iki mücadelede de hiçbir dış etki olmadan, kendi çabamız ve köyün kendi içindeki örgütlenmesiyle başarı sağladığımızı düşünüyorum.” dedi.
“Yerel kurumların da hatırlamasını isterdim”
Ödülün Ahmetler’in yıllar sonra yeniden hatırlanmasını sağlamasının karşılığı olduğunu söyleyen Koç, “Bu ödülün verilmesini Manavgat ve Antalya’daki yerel kurumların daha önce düşünmesini isterdim. Olmadı ama önemli değil. Bir mücadele verildikten sonra onun hatırasının yaşıyor ve yaşatılıyor olması gerçekten değerli. Çünkü başka insanların da kendi sorunları karşısında kararlılıkla mücadele etme geleneği oluşturmasına katkısı olabilir. Ben kitaplarımda da bunu anlatmaya çalıştım.” diye konuştu.
Türkiye’deki HES mücadelelerine örnek oldu
Ahmetler’deki sürecin yalnızca köy açısından değil, o yıllarda Türkiye’nin birçok bölgesinde yaşanan küçük ölçekli HES tartışmaları açısından da önem taşıdığını kaydeden Koç, “Ahmetler mücadelesi hem mücadele biçimi hem hukuki süreç hem de sosyal dayanışma açısından örnek oldu. Köylü bu kadar birlik ve kararlılık içinde olmasa bunu başaramazdık. Sizlerin, basının desteği de çok önemliydi. Süreçte mahkemeler, bilirkişiler ve hakimler geldi, incelemeler yapıldı. Biz mücadeleyi hukuki ve demokratik zeminde yürütmeye özen gösterdik.” dedi.
Ödülü İstanbul’da alacak
Mustafa Koç, hem 2 mücadeleyi anlattığı kitapların yazarı hem de köy derneğinin sözcüsü olarak Ahmetler adına ödülü almak üzere İstanbul’a davet edildi. Koç, 26 Eylül Cumartesi günü saat 13.00’te düzenlenecek törende, Ahmetler’in HES ve Manavgat yangınında verdiği mücadeleyi anlatan konuşma ve sunum yapacak. Mustafa Koç ödülü, yıllar boyunca doğasını ve yaşam alanlarını korumak için birlikte hareket eden Ahmetler halkı ve kadınları adına alacaklarını söyledi.
