Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, 2026 yılında hayvansal üretime verilen desteği bir önceki yıla göre yüzde 39,5 arttırarak 38,5 milyar liraya çıkardıklarını hatırlatarak, “İnşallah 2027 yılı için bu destek bütçesini, yüzde 41,5 artırarak 54,5 milyar liraya yükseltmiş olacağız” dedi.
Ankara Lalahan’da bulunan Uluslararası Hayvancılık Araştırma ve Eğitim Merkezi Müdürlüğü’nde Genomik Test Merkezi açılışı gerçekleştirildi. Açılış programına, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, Ak Parti Ankara Milletvekili Jülide Sarıeroğlu, Tarım ve Orman Bakanlığı Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürü (TAGEM) Dr. Mustafa Altuğ Atalay, Ankara Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Necdet Ünüvar katıldı. Programda konuşan Bakan Yumaklı, hayvancılığı sadece bir üretim faaliyeti olarak görmediklerini, tarımsal üretimin hem Türkiye’nin gıda arz güvenliği hem kırsal kalkınmanın çok önemli bir unsuru hem de üreticinin geleceğinin temel taşlarından birisi olduğunu bu nedenle farklı bir gözle baktıklarını söyledi.
Yumaklı, “Burada üreticimizin emeğini korumak, bir işletmenin ayakta kalmasını sağlamak, gençlerimizin kendi memleketlerinde, kendi topraklarında üretim yapabilmelerini sağlamak bizler için son derece önemli. Bu nedenle sektöre dönük hedeflerimizin arasında sadece daha fazla hayvan yetiştirmek gelmiyor. Yani nicelik değil, niteliğin ön plana alındığını ifade etmek istiyorum. Daha verimli, daha sağlıklı, daha kaliteli üretim yapmak en temel hedefimiz. Bunun yolu da elbette bilimi, teknolojiyi ve üreticimizin tecrübesini bir araya getirmekten geçiyor” dedi.
Sığır eti üretiminde Avrupa’da 1’inci sıradayız
Bakan Yumaklı, açılışını yaptıkları ‘Genomik Test Merkezi’nin bu noktalara değindiğini aktararak, “Ülkemiz hayvancılık kültürü ve üretim açısından son derece yetkin, önemli ve sadece içinde bulunduğumuz coğrafya değil, etrafımızda bizlere müzahir olmak üzere iletişimde olduğumuz, bir arada olduğumuz, etkileşimde olduğumuz ülkeler için de son derece önemli. Son 24 yılda yapılan desteklerin toplam tutarı 663 milyar liraya ulaşmıştır hayvancılık sektörü için. Büyükbaş varlığımızın yüzde 80, küçükbaş hayvan varlığımızın yüzde 91, kırmızı et üretimimizin yüzde 144, süt üretimimizin de yüzde 155 gibi bir oranda artmasına sebep olmuştur. Bugün an itibarıyla sığır sütü üretiminde dünyada 10’uncu, Avrupa Birliği’nde de 3’üncü sıradayız. Sığır eti üretiminde dünyada 8’inci, Avrupa’da 1’inci sıradayız. Bunlar son derece önemli sonuçlar. 2026 yılında hayvansal üretime vermiş olduğumuz desteği bir önceki yıla göre yüzde 39,5 arttırarak 38,5 milyar liraya çıkarmıştık. İnşallah Yüce Meclisimizden de onay aldığı takdirde, 2027 yılı için bu destek bütçesini, yüzde 41,5 artırarak 54,5 milyar liraya yükseltmiş olacağız. Kaliteli, verimli ve sürdürülebilir bir üretim yapmak zorundayız. Bunun için hayvan sağlığı son derece önemli” ifadelerini kullandı.
Yerli aşı geliştirme kapasitemiz artıyor
Bakan Yumaklı, Şap Enstitüsü’nün uluslararası standartlara yükseltileceğini de belirterek, “Yine Ankara Etlik’te ve İstanbul Pendik’te de aşı üretim merkezlerini oluşturuyoruz. İnşallah onların da açılışını yapmak nasip olur. Yerli aşı geliştirme kapasitemiz de her geçen gün artıyor. Özellikle veteriner kontrol laboratuvarımız ileri biyogüvenlik standartlarına da taşınmış oluyor. Koyun, keçi çiçeği ve vebası aşılarını birleştirmeye yönelik önemli bir çalışma da yürüyordu. Bu çalışma tamamlandı. Şu anda saha denemeleri gerçekleşiyor. İnşallah bunların da başarılı sonuçlara ulaşacağını düşünüyorum. Mavi dil diye bir hastalık var. Özellikle son dönemde Avrupa ülkelerinde yoğunlukla görünen bir hastalık bu. Bunun aşısını da geliştirme çalışmalarımız devam ediyor. Özellikle hayvanların tabii sağlıklarını korurken yeni doğan yavrularında mutlaka ama mutlaka kayıplarını engellememiz gerekir. Sağlık Bakanlığı’mız bir dönemde özellikle bebek kayıplarına ilişkin çok ciddi çalışma başlatmıştı. Aynısını biz de hayvancılık sektörü için onların bu kayıplarını azaltmak için çalışmaya devam ediyoruz. Yaptığımız çalışmalarla özellikle koyun, keçi ve brusella mihraklarında yüzde 68, mavi dilde yüzde 70, koyun keçi çiçeğinde de yüzde 41 azalma sağlanmış oldu. Bunlar çok önemli rakamlar. Amacımız bunları sıfıra indirmek” dedi.
Yumaklı, bulaşıcı hastalıklar ve diğer tüm nedenlerle meydana gelen yavru kayıplarındaki tazmin miktarını da yüzde 100 artırdıklarını söyleyerek, “Bu kapsamda bu yıl için 20 bin lira buzağı, 4 bin lira da kuzu-oğlak atık desteği ödemesini yapmış olacağız. Veteriner yol kontrol noktalarını İnşallah önümüzdeki hafta İstanbul’da açmış olacağız ve hedefimize ulaşmakla ilgili önemli bir mesafeyi de kat etmiş olacağız. Yine büyükbaş hayvanların doğumundan kesimine kadar takibini amaçlayan, dijital ortamda izlenmesini sağlayan güvenli elektronik küpe ve izleme sistemi de hayata geçti. Biz bu noktada üreticilerimizle ilgili de onların da bize desteklerine karşılık vermek adına devlet olarak yetiştiricilerimizden artık aşı ve küpe ücreti almamayı kararlaştırdık. İnşallah bunu da devlet olarak biz karşılıyor olacağız” diye konuştu.
Hayanlar için DNA analizi
Genomik Test Merkezi’nin son derece stratejik bir yatırım olduğunu söyleyen Bakan Yumaklı, “Sadece bir binadan ibaret değil. Bunun içerisine bu ülkenin genç evlatlarının, deneyimli kadrolarının yapmış olduğu çalışmalar damga vuracak ve bütün dünyada da karşılık bulacak. Özellikle hayvanlarımızın genetik potansiyellerini Dna analizleriyle daha erken yaşlarda belirleyip damızlık seçimlerini buna göre yapabiliyor olacağız. Daha doğru bir damızlık seçimi, daha yüksek verim, daha düşük maliyet ve daha güçlü işletmeler inşallah bizi bekliyor olacak. Genomik seleksiyon projemiz kapsamında bu enstitü ve laboratuvar altyapısını oluşturarak ‘Siyah Alaca’ ırkıyla başlamıştık. 2022 yılında Simental ırkı da dahil olmuştu. 2025 yılında bu iki ırka diğer ırk ve türleri de kapsaması amacıyla ‘Ülkesel Genomik Seleksiyon’ projesi hazırlanarak çalışmalarımızı yeni bir aşamaya taşıdık. Bugün referans popülasyonda 35 bin 372 hayvana ulaşan bir bilimsel birikime sahibiz. Rakam olarak çok küçük görünebilir. Ancak kısa zamanda kat edilen bu mesafe bizim uluslararası standartlarda kabul edilen rakamları çok kısa zamanda yakalayacağımızı gösteriyor. Ayrıca 2023 yılından itibaren damızlık işletmelerde doğan dişi buzağıları da devlet desteğiyle genomik test yaptırıyoruz. Bütün amacımız hayvansal üretimimizi bir üst noktaya taşımak. Genel uygulamalar yerine odaklı çalışmalarla hedeflediğimizi en kısa sürede yakalamak. Bu kapsamda bugüne kadar 7 bin 659 buzağıya bu damızlık işletmelerinde genomik test yapıldı ve bunların damızlık değeri belirlendi. İnşallah bütün gayretimiz kendi verisini üreten, kendi genetik kapasitesini geliştiren ve ıslah çalışmalarını bilimsel temelli olarak yöneten, gerçekleştirebilen bir Türkiye hedefliyoruz. Genomik Test Merkezimiz yetiştiricimizin doğru kararlar almasında ve ülkemizin rekabetinin artmasında önemli bir unsur olacak” ifadelerini kullandı.
