Ticarette Türkiye Yüzyılı Zirvesi’nde konuşan Ticaret Bakanı Ömer Bolat, “Avrupa’dakiler Uzak Doğu’dan ya da Körfez’den alamadıkları ürünler olunca oradan siparişler artmaya başladı.
Harika bir nisan ayı geçirdik ve ihracatımız nisan ayında yüzde 22,5 artışla ve nette de 4,8 milyar dolar artışla 25,6 milyar dolara yükseldi. Haziran rekoru kırdık, Cumhuriyet tarihinin ikinci en yüksek aylık rekorunu elde ettik. Geçen Aralık ayında da 26,4 milyar dolarla Cumhuriyet tarihi 103 yılın, bin 230 ayın rekorunu kırmıştık” dedi.
Ticaret Bakanı Ömer Bolat, İstanbul Finans Merkezi Halkbank Konferans Salonu’nda gerçekleştirilen ‘Ticarette Türkiye Yüzyılı Zirvesi’ne katıldı. Açılış konuşmalarının ardından yapılan özel oturumda gazeteciler Bakan Bolat’a sorularını yöneltti.
Dünyadaki Petrokimya Ürünlerinin Üçte Birine Yakını Hürmüz Boğazı’ndan Geçiyordu
Hürmüz Boğazı’ndaki son gelişmelerin Türkiye’ye etkisine ilişkin soruyu yanıtlayan Bakan Bolat, “Burada bütün uzmanların ortak görüşü ve kanaat önderlerinin, 1973 birinci petrol krizi, 1979 ikinci petrol krizi ve 2022-24 Şubat’ta başlayan Rusya-Ukrayna savaşının getirdiği enerji arz ve fiyat krizleri, hepsinin toplamından daha yıkıcı, daha büyük bir krize yol açtı ABD-İsrail ve İran arasındaki savaş ve Hürmüz Boğazı’nın kapatılması. Çünkü dünyadaki petrolün yüzde 20’si, yüzde 25’i Hürmüz Boğazı’ndan geçerek dünya piyasalarına satılıyordu. Çünkü dünyadaki doğalgazın yüzde 20’si Hürmüz Boğazı’ndan geçerek dünyaya satılıyordu. Çünkü dünyadaki gübre arzının, petrokimya ürünlerinin yaklaşık üçte birine yakın bir kısmı Hürmüz Boğazı’ndan geçiyordu ve dünyaya satılıyordu.
Hürmüz Boğazı’ndaki gemilere saldırılar başlayıp ve Hürmüz Boğazı’nı İran kendi direnişi için bir koz olarak kullanmaya başlayınca piyasalarda aniden arz krizi endişesi ve fiyatlarda yukarı doğru hızlı tırmanış başladı. Petrol 63-64 dolardı geçen yılın sonlarında varili, 117-120 dolara kadar yükseldi. Neredeyse yüzde 80, yüzde 90, yüzde 100’e yakın arttı. Bunu aynı şekilde doğalgaz izliyor, gübre fiyatları, petrokimya fiyatlarında yüzde 70-yüzde 80 artışlar var. Bugün her ürünün üretiminde kimyasal ürün vardır” dedi.
Herkesin Rol Model Aldığı Ülke Konumundayız
Bakan Bolat, “Gerçekten Cumhurbaşkanımızın güçlü liderliği ve dirayetli yönetimiyle 23 senede 40 yıllık terörü yok etmiş ve Türkiye topraklarında vatandaşlarımızın tırnağına zarar gelmeden bu savaşlardan Türkiye’yi ve halkımızı ayrı tutmuş, korumuş, terörü yok etmiş, huzur ve asayişi sağlamış ve yılda ortalama yüzde 5,4 büyüme sağlamış bir ülke 23 yıldır. Ve milli gelirini 238 milyar dolardan 1,1 trilyon dolara 6 kat çıkarmış, kişi başına milli gelirini 3 bin 600 dolardan 18 bin 40 dolara çıkarmış, 5 katından fazla. İhracatını da mal ve hizmet toplamı olarak 2002’deki 50 milyar dolardan 396 milyar dolara geçen yıl taşımış bir ülke. Ve de dış politikasıyla, savunma sanayisiyle, güçlü ordusuyla herkesin kendisini ortak görmek istediği, müttefik görmek istediği, istikrarına gıpta ile baktığı ve rol model aldığı, almaya çalıştığı bir ülke konumundayız” diye konuştu.
Antrepolardaki 350 Bin Ton Gübrenin Yurt Dışına Çıkışını Yasakladık
Bakan Bolat, “Bu savaşın başlamasıyla beraber birçok ülkede benzin kuyrukları, mazot kuyrukları, elektrik kesintileri, gübre arz paniği ve işte home ofis, home eğitim çalışmalarına dönüşler gibi uygulamalar yaşandı. Bizde hükümetimizin bu dirayetli, güven verici politikaları ve arz tedarikinde önceden yaptığı tedarikler nedeniyle Allah’a çok şükür ne mazotta, benzinde, uçak yakıtında, elektrikte, doğal gazda, gübrede, petrokimya ürünlerinde kimse bir arz sorunu yaşamadı. Biz ihracatta gübre ihracatını durdurduk hemen dakika bir bu savaş başlar başlamaz. Tarım ve Orman Bakanlığımızla koordine hareket ettik.
Ekonomi Koordinasyon Kurulu sürekli tedbirler, aksiyonlarla ilgili toplantılar yaptı ve gübre ithalatında gümrük vergisini sıfırladık. Kim bulabiliyorsa, alabiliyorsa dünyanın değişik yerlerinden sıfır gümrükle getirsin olarak. Antrepolarda 350 bin ton gübre vardı, bunların da yurt dışına çıkışını yasakladık ve içeriye satışına izin verdik. Bu tedbirlerle gübrede, petrokimya ürünlerinde, akaryakıtta, uçak benzininde hiçbir sıkıntı olmadı. Birçok hava yolları uçak benzin maliyetlerinden dolayı seferlerini çok azaltıyor ve kimi kapanma tehlikesiyle karşı karşıya kalırken bizim hava yollarımız çalışmaya devam ediyorlar, turizm mevsimi de geldi zaten. Bu şekilde oldu” ifadelerini kullandı.
İhracatımız Nisan Ayında 25,6 Milyar Dolara Yükseldi
Bakan Bolat, “Körfez ülkeleriyle ticaretimizde de şunu gördük, ilk ay bir şok ayıydı Mart ayı. Orada yüzde 35 bir ihracat azalması yaşadık o ayda. Körfez ülkelerine yaptığımız ihracat 1,5 milyar dolara geriledi o ay içinde. Ama Körfez ülkelerinin ihtiyaçları arttığı için ve birçok başka ülkelerden de Hürmüz Boğazı’nı geçip tedarik edemedikleri için Türkiye’den siparişler arttı.
Avrupa’dakiler Uzak Doğu’dan ya da Körfez’den alamadıkları ürünler olunca oradan siparişler artmaya başladı. Harika bir nisan ayı geçirdik ve ihracatımız nisan ayında yüzde 22,5 artışla ve nette de 4,8 milyar dolar artışla 25,6 milyar dolara yükseldi. Haziran rekoru kırdık Cumhuriyet tarihinin ikinci en yüksek aylık rekorunu elde ettik. Geçen Aralık ayında da 26,4 milyar dolarla Cumhuriyet tarihi 103 yılın, bin 230 ayın rekorunu kırmıştık” dedi.
12 Gemi Orada Halen Duruyor
Bakan Bolat Hürmüz Boğazı’nda mahsur kalan gemi sayısı hakkındaki soruya ise, “Başladığında 15’ti. Ulaştırma Bakanlığımızın, Dışişleri Bakanlığımızın girişimleriyle 3 gemi o bölgeden kurtarıldı. 12 gemi orada halen duruyor” dedi.
10 Nisan’dan Beri TIR Şoförlerimize Transit Vize De Veriliyor
Hürmüz Boğazı’na alternatif güzergahların olup olmadığı ile ilgili soruya ise Bakan Bolat, “Tabii ki Türkiye var. Yani Hicaz’dan başlayıp Irak, Ürdün, Suriye üzerinden Türkiye’ye uzanan önemli bir kara hattı var. Birisi Türkiye, Suriye, Ürdün, Suudi Arabistan ve Körfez ülkelerine gidiyor karayolu hattı. Bir tanesi de Türkiye, Irak, Habur’dan, Irak, Arar, Suudi Arabistan ve Körfez’e giden karayolu hattı.
Buralarda da dört günde ürünler ulaştırılabiliyor bu anlamda. Bunları yoğun kullanmaya başladık. Bu savaşın bize önemli ve olumlu bir katkısı şu oldu, Suudi Arabistan’la tırlarımızın gerek ikili olarak gitmesi Suudi Arabistan’a, gerekse Suudi Arabistan üzerinden Körfez ülkelerine gitmeleri noktasında transit ticarette 10 yıllık bir engel vardı. Bir kilitlenme çözülmüyordu.
Hızlı bir girişimle bunu çözdük Allah’a şükür. 10 Nisan’dan beri TIR şoförlerimize transit vize de veriliyor, ikili vize de veriliyor ve 15 Nisan’dan beri de gerek Ürdün-Suudi Arabistan üzerinden gerekse Türkiye-Irak-Suudi Arabistan üzerinden transit rota çalışıyor” diye konuştu.
İki Hafta Önce Ağrı’da Gürbulak Sınır Kapımızı İki Katı Büyüttük
Bakan Bolat, “Bir de Irak, Türkiye, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri’nin proje aşamasında olan Kalkınma Yolu projesi var. 22 milyar dolar yapım bedeli olan hem karayolu, bin 200 kilometrelik karayolu ve demiryolu güzergahından oluşan bir rota. Muhtemelen hızlanacaktır bu proje bu son gelişmelerden sonra. Yani bu son 70 günde yaşadıklarımızdan sonra Körfez ve Hürmüz eskisi gibi olmayacak belli.
Biliyorsunuz biz iki hafta önce Ağrı’da Gürbulak sınır kapımızı iki katı büyüttük, modernize ettik. 70 milyon dolar bir yatırım harcandı oraya ve o şekilde orayı da yeni gelişmelere göre kapasitesini artırmış olduk. Bir de buna Zengezur koridoru eklendiğinde ki onun da yapımı devam ediyor hızlıca- bizim Kars, Dilucu arasındaki demiryolu hattımız var yapımı devam eden 225 kilometrelik. Yani hem karayolu hem demiryolu bağlantıları noktasında alternatif rotalar çalışılıyor.
Kızıldeniz var ama orada da Husiler Yemen’de zaman zaman ticari gemilere de atışlar yapıyorlar. Orası da kapanabilir yani ne olacağı belli değil. Deniz yoluyla son bir rota kalıyor Ümit Burnu’ndan dolaşmak. O da Avrupa’ya ulaşımı en az 18-20 gün uzatıyor, maliyetleri yükseltiyor” ifadelerini kullandı.
