Çocuğunuzun disleksi olduğunu nasıl anlarsınız? Okul öncesi dönemde disleksi belirtileri nelerdir?
Disleksi, ilk kez İngiliz Doktor W. P. Morgen tarafından doğuştan kelime körlüğü olarak tanımlanmıştır.
Disleksi bir hastalık değildir. Nörogelişimsel bir sorundur. Özel öğrenme güçlüğü, bir çocuğun zekâsı normal yâda normalin üstünde olmasına rağmen dinleme, düşünme, anlama, kendini ifade etme, okuma-yazma veya matematik becerilerinde yaşıtlarına ve zekâsına oranla düşük başarı göstermesidir.
Dolayısıyla dıştan bakıldığında çocukta her şey normal görünmesine rağmen çocuk, öğrenmede ciddi sorunlar yaşamaktadır. Öğrenme güçlüğüne neden olan “disleksi” erkek çocuklarının kızlara nazaran 3-4 kat daha fazla olduğu gözlemlenmiştir.
Öğrenme ve algılama sorunu çocuğun doğumu ile başlar. Eğitim süreci içinde sonradan edinilemez. Yaşam boyu süren bir bozukluktur. Dil gelişimi ve kullanımı, konuşma, okuma-yazma, matematik becerilerini etkileyen bir sorun olduğu için, bireyin eğitimini, mesleğini, sosyal ilişkilerini, günlük aktivitelerini, özgüvenini etkiler.
Okul Öncesi özel öğrenme güçlüğü dönem belirtileri: Dil gelişiminde gecikmeler olmaya başlar. Konuşma bozukluğu (kelimeleri yanlış telaffuz etme, kelime dağarcığının zaman içinde yavaş gelişmesi… vb.)zayıf algısal, yoğunlaşma eksikliği yetersiz motor gelişimi, bilişsel yeteneklerde, kavramları anlamakta, öz bakım becerilerinde güçlük, çizim becerilerinde zorluk yaşama, zihinsel, dikkat problemi, sayıları, alfabeyi, haftanın günlerini, ayları öğrenmede güçlük yaşar. Okul döneminde çocukta okul başarısı kendi yaşıtlarına ve oranla daha düşüktür.
Bazı derslerde başarısı normal yâda normalüstü iken bazı derslerde düşüktür. Okuma hızı yaşıtlarından geridir. Harf-ses uyumu bu dönem içinde gelişmemiştir. Bazı harfleri seslerini öğrenememektedir Sınıf içinde okuma parçalarında. Yüksek sesli okumaktan çekinmektedir.
Harfin şekli ile sesini birleştiremeyebilir. Yaşıtlarına oranla el yazısı okunaklı değildir, sınıf düzeyine göre yazı yazması yavaştır, yazarken bazı harf ve sayıları, kelimeleri ters yazmaktadır. Okurken harfleri çok sık karıştırır b-d, m-n, i-i, 2–5, d-t, g-g, g-y ve-ev gibi, yazarken bazı harfleri, heceleri atlar yâda harf/hece ekler, yazılı imla ve noktalama hataları yapar.
Küçük- büyük harf, noktalama, hece bölme hataları yapar, yazarken kelimeler arasına hiç boşluk bırakmaz yâda bir kelimeyi iki-üç parçaya bölerek yazdığı gözlemlenir. Matematik dersinde dört işlemi yaparken yavaştır, parmaklarını sayar, yanlış yapma olasılığı yüksektir, problemi çözüme götürecek işleme karar vermede zorlanır. Sayı, Matematik sembolleri öğrenmekte zorlanır, karıştırır, sınıftaki diğer arkadaşlarına göre çarpım tablosunu öğrenmekte geride kalır.
Öğretmenin ve ailenin çocuğunu anlaması, yaşadığı öğrenme güçlüklerini kabul etmesi, beklentilerini çocuğunun özelliklerine göre planlayıp düzenlemesi ve çocuğa bu süreçte birlikte yer alması çocuğun öğrenme gelişimi için çok önemlidir. Hastalığın belirtiler görüldüğünde ilkokul dönemlerinde hastaneye başvuru yapılarak görme ve duyu testinden sonra erken teşhis yapılır.
Disleksi tanısıyla beraber çocuk özel eğitime tabi tutulmalıdır. Özel eğitim öğretmeni ile birlikte sınıf içindeki yaşıtlarının seviyesine gelmesi sağlanır. Ailenizde, çevrenizde gözlemlediğiniz, yaşıtlarına göre okuma zorluğu çeken, konuşurken kelimeleri karıştıran, sosyal çevresine uyum sorunu yaşayan, akranları ile ilişkilerinde sorunlar yaşayan çocukları okul rehberliği işbirliği ile uzman bir psikoloğa bir uzman başvurmalısınız.
