Bu şehirde cebinizdeki kredi kartının limiti kadar değil, rehberinizdeki “bizim bi tanıdık var” stoğu kadar güçlüsünüz. Ostim’den Rüzgarlı’ya, Ulus Hali’nden mahalle nalburuna kadar Ankara’nın gerçek para birimi kâğıt değil, selamdır.
Ankara’da başınıza küçük bir iş gelsin; mesela arabanın altından garip bir ses çıksın, evin kombisi su damlatsın ya da salona iki metre korniş takılacak olsun. Başka memlekette adam telefonunu çıkarır, internete girer, yorumları okur, fiyat alır. Ankara’da ise daha cümlenizin yarısına gelmeden yanınızdaki arkadaşınız elini masaya vurup lafı ağzınızdan alır:
“Dur la sakın elletme! Bizim İskitler’de bi usta var, sen hiç karışma, ben şimdi arıyorum.”
Bu şehirde internetten usta aramak, mahalle hukukuna yapılmış açık bir ihanettir. Eğer kimseye danışmadan, doğrudan kapıdan girip etiket fiyatından alışveriş yaptıysanız, akşam çay ocağında size acıyarak bakarlar. “La niye bana demedin, oranın sahibi bizim kayınçonun asker arkadaşıydı, yarı fiyatına hallederdik” cümlesi, Ankaralının en büyük vicdan azabıdır.
Sistemin işleyişi ise İsviçre saatinden bile dakiktir. Diyelim ki Rüzgarlı Sokak’ta bir nalbura ya da Ostim’in ara sokaklarında bir tamirhaneye gönderildiniz. Dükkânın kapısından adımınızı atar atmaz o meşhur şifreyi söylersiniz: “Ustam kolay gelsin, Demetevler’den Hasan abinin selamı var.”
İşin en komik tarafı tam burada başlar. Çoğu zaman usta, Hasan abinin kim olduğunu hayal meyal bile hatırlamaz. Elindeki yağlı bezi bırakır, gözlerini hafifçe kısar, iki saniye zihnini yoklar; üç sene önceki bir düğünden mi tanışıyorlardı, yoksa geçen kış dükkândan bir musluk bataryası alan adam mıydı, çıkaramaz. Ama Ankara raconunda “Ben o adamı tanımıyorum” demek ayıptır, günahtır, esnaflığa sığmaz. Usta hiç bozuntuya vermeden yüzüne kocaman bir gülümseme yerleştirir: “Aleykümselam, başım gözüm üstüne! Hasan abim candır, geç şöyle bi çay iç.”
Sonra çaylar söylenir, memleket kurtarılır, işiniz görülür ve sıra hesap faslına gelir. İşte o an Ankara tiyatrosunun en parlak sahnesi oynanır. Usta hesap makinesine şöyle bir bakar, başını iki yana sallar ve o klasik tiradı patlatır: “Normalde dışarıdan gelene bu iş bin iki yüz lira. Ama madem Hasan abinin selamıyla geldin, senden para almayacaktım da malum dükkanın kirası var, düz bin lira ver helalleşelim.”
Siz o dükkândan çıkarken kendinizi asrın ticari anlaşmasını yapmış gibi hissedersiniz. Akşam kahvede göğsünüzü gere gere anlatırsınız: “Tanıdık olmasa var ya, bizi fena öpeceklerdi.” Oysa dükkânın yanındaki tabelada aynı işlemin zaten bin lira yazdığını kimse kurcalamaz; çünkü burada mesele yüz lira kâr etmek değil, o selamın havada kalmamasıdır.
Bu görünmez borsa sadece sanayide değil, Ulus Hali’nin sebze kasaları arasında da tıkır tıkır çalışır. Tezgâhın önünden beş kilo domates almaya kalksanız, yanınızdaki hemşehriniz hemen kolunuzdan tutar: “Alma buradan, arka sırada bizim köylü var, sana sandığın dibinden seçtirsin.” Üç kasa arkaya geçer, bir köy ismi fısıldarsınız; bir anda tezgâhın arkasından sizin için ayrılmış, adeta müzelik domatesler çıkar. Kendinizi bir anlığına şehre teftişe gelmiş müfettiş gibi hissedersiniz.
Tabii madalyonun bir de öteki yüzü var: Başkasının sizin adınızı kullanarak iş çözmesi. Beşevler’de ya da Kızılay’da bir tabureye oturmuş çayınızı yudumlarken telefonunuz çalar; arayan arkadaşınız “Kardeşim şu dükkânın önündeyim, senin adını vereyim mi?” diye sorar. İşte o an omuzlar dikleşir, ses tonu bir anda ağırlaşır: “Ne demek la, tabii ver! Kapıdan girer girmez beni ara, telefonu ustaya uzat.”
O beş saniyelik telefon konuşmasının verdiği mutluluğu dünyanın hiçbir lüks mağazasında parayla satın alamazsınız. Çünkü o an sadece bir arkadaşınızın işini çözmemiş, bu koca bozkır şehrinde sözünüzün hâlâ geçtiğini, birilerinin kapısını hâlâ tek bir selamla açabildiğinizi kendi kendinize ispatlamışsınızdır.
Altı milyon insanın yaşadığı koca metropolü dev bir mahalle kahvesine çeviren sır da tam olarak budur. Ne kadar büyük binalar dikilirse dikilsin, ne kadar geniş bulvarlar açılırsa açılsın; Ankara’da işler hâlâ kâğıt üzerindeki prosedürlerle değil, iki dostun birbirine emanet ettiği o sıcak selamla yürür. Yeter ki selamınız sağlam, çayınız demli olsun; bu şehirde sırtınız kolay kolay yere gelmez!













