Dünya devleri yapay zekâyla insan davranışlarını çözdüğünü iddia ededursun; sabah Demetevler’den montla çıkıp öğlen Kızılay’da tişörtle terleyen, iki simit bir çayla küresel krizleri çözen Ankaralıyı henüz hiçbir süper bilgisayar çözemedi.
Son günlerde memleketin kahvehanelerinden tutun da akşamüstü simitçi tezgâhlarının başına kadar herkesin dilinde aynı mevzu var: “Bizi izliyorlar mı la?” İnternette bir video gören soluğu çay ocağında alıyor; yok efendim dijital ikizimiz çıkarılıyormuş, yok efendim ne yiyeceğimizi bizden önce bilgisayar biliyormuş, yok efendim cümle âlemin röntgeni çekiliyormuş.
Geçen sabah Beşevler’de bir köşe başında, ince belli bardaktan yükselen buharın arkasından gözlerini kısarak bu mevzuyu dinleyen emektar bir esnaf abimiz öyle bir laf etti ki, Silikon Vadisi’ndeki mühendisler duysa fişi çekip dükkanı kapatır: “La gardaş, bizim veriyi alsalar ne olacak? Bizim kredi kartı ekstresine bakan süper bilgisayar zaten ‘bu adam bu maaşla bu ayazı nasıl atlattı’ diye kendi kendine mavi ekran verir, sistemi kilitler!”
Hakikaten de şöyle bir durup düşününce, dünyanın en gelişmiş analiz sistemlerini getirip Ankara’nın ortasına bıraksanız, daha ilk haftadan devreleri yakar. Sebebi basit: Ankara ne iklim olarak ne de insan profili olarak öyle kolay kolay şablona sığacak bir yer değildir.
Bir kere bu şehrin havasını meteoroloji uyduları bile tam tutturamıyor ki veri bilimciler tutturabilsin! Sabah saat yedi buçukta Elmadağ’dan kopup gelen o meşhur Ankara ayazı adamın kulağını domates gibi kızartır; sırtına kalın montu, boynuna atkıyı dolamadan kapıdan adımını atamazsın. Öğlen saat bir olur, Tunalı’nın üzerinde bir güneş açar ki sanırsın Temmuz ayında Akdeniz sahilindesin. Sabah giydiğin o koca montu koluna alıp adeta fethedilmiş bir kale sancağı gibi taşımaya başlarsın. İkindi vakti ise nereden estiği belli olmayan bir rüzgâr çıkar, elindeki çıtır simidin susamlarını Yenimahalle’den kaldırıp Çankaya semalarına savurur. Şimdi gel de bu değişkenliği matematik formülüne dök!
Hadi havayı geçtik, gelin bir de Kızılay Karanfil Sokak’ta akşam saat altıda yürüyen Ankaralının hareket algoritmasını çözmeye çalışın. Dünyanın en akıllı sensörlerini getirin, iki Ankaralının dar kaldırımda karşı karşıya geldiği o efsanevi “sağ-sol dansını” modelleyemez. İkisi de aynı anda sağa kırar, sonra ikisi de aynı anda sola hamle yapar, ardından ikisi de kafayı hafifçe yana eğip “eyvallah gardaş” diyerek milimetrik bir açıyla birbirinin yanından süzülüp geçer. Otonom sistemler bu hareketi görse “burada fizik kuralları ihlal ediliyor” diye alarm verir.
Şehirde sadece insanlar değil, Güvenpark’ın güvercinleri bile ayrı bir disiplinle hareket eder. Başka memleketin güvercini ekmek kırıntısı görünce panikle sağa sola uçar; Ankara’nın güvercini ise adeta kırk yıllık daire başkanı vakarındadır. Ellerini arkasına bağlamış emekli memur ciddiyetiyle kaldırımda yürür, yanından geçen otobüse istifini bile bozmaz, simit atarsan önce bir süzer, kalite kontrolünü yapar, beğenirse lütfedip gagalar.
Asıl veri merkezini ise kimse uzaklarda aramasın; Ankara’nın ara sokaklarındaki üç tabureli çay ocakları, dünyadaki bütün istihbarat ağlarından daha hızlı çalışır. Çaycı kardeşimiz demliğin altını kısarken mahalledeki herkesin nabzını tutar. Kimin dizinin romatizması yağmur habercisi, hangi sokakta kazı var, dolmuş güzergâhı nereden değişmiş, piyasadaki son durum ne; hepsi ikinci çay tazelenmeden masaya serilir. Üstelik bunu yaparken sizden ne çerez izni ister ne de kişisel veri onayı! Önünüze tavşan kanı bir çay ile yanına bir sade soda bırakır ve o sihirli cümleyi kurar: “İç bebe, hararetini alır.”
Mahallenin tekir kedileri bile bu şehrin bağımsız ruhunu özetler niteliktedir. Park etmiş bir arabanın sıcak kaputuna kurulmuş Ankara kedisine öyle her uzattığınız salamı yediremezsiniz. Önce bir gurme edasıyla koklar, gözlerinizin içine bakıp niyetinizi tartar, kafasına yatarsa üç saniye başını okşamanıza müsaade eder, sonra arkasını döner gider. Hadi bakalım, o kedinin dijital ikizini çıkarın da görelim!
Velhasıl kelam; teknoloji ne kadar ilerlerse ilerlesin, ekranlarda ne kadar karanlık senaryolar yazılırsa yazılsın, Ankara’nın sokağındaki o pratik zekâ ve mizah duygusu hiçbir kutuya sığmaz. Bizim şehrimizde deniz olmayabilir ama lafın gediğine oturtulduğu o meşhur Ankara dalgası hiç dinmez. Sabahın köründe sıcak bir simidin buharında, dostla içilen iki bardak çayın muhabbetinde ve zorluklara bile gülüp geçebilen o sağlam duruşta öyle bir hayat enerjisi vardır ki, onu ne bir makine taklit edebilir ne de bir ekran esir alabilir.
Siz yeter ki ekranların soğuk gürültüsüne kulak asıp moralinizi bozmayın; sokağın sıcaklığına, çayın demine ve Ankara’nın o eşsiz mizahına tutunun. Gerisi zaten lafıgüzaf!












