Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Alper Sönmez, “Türkiye’de her 8 yetişkinden 1’i diyabet hastası. Tip 2 diyabetlilerin yaklaşık yarısı ise hastalığından habersiz. Diyabet yıllarca belirti vermeden ilerleyerek göz, böbrek ve sinir hasarına yol açabilir. 30 yaşını geçen her yetişkin düzenli kan şekeri ölçümü yaptırması gerekir” dedi.
Güven Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bölümünden Prof. Dr. Alper Sönmez, 14 Kasım Dünya Diyabet Günü’nde değerlendirmelerde bulundu. Prof. Dr. Sönmez, “Diyabet hastalığının en büyük tehlikesi sessiz ilerlemesidir. Uluslararası Diyabet Federasyonu’nun (Idf) tahminlerine göre dünyada diyabetle yaşayan yetişkinlerin yarıya yakını henüz tanı almamış durumda. Türkiye’de her 8 yetişkinden 1’i diyabet hastası. Tip 2 diyabetlilerin yaklaşık yarısı ise hastalığından habersiz. Diyabet yıllarca hiçbir belirti vermeden ilerleyebiliyor. Pek çok kişi, ancak göz, böbrek ya da sinir hasarı ortaya çıktığında hastalığını öğreniyor. Bu nedenle 30 yaşını geçen her yetişkin düzenli kan şekeri ölçümü yaptırması gerekir. Idf’nin 2025’te yayımladığı Diyabet Atlası’na göre 2024 yılında dünyada 20-79 yaş arasındaki yaklaşık 589 milyon kişi diyabetle yaşıyordu. Aynı yaş grubunda Türkiye’deki sayı 9,6 milyon olarak tahmin ediliyor. Yüksek kan şekeri çoğu zaman hissedilmez. Kişi işine gider, günlük hayatını sürdürür. Bu sırada diyabet sessizce gözlerine, böbreklerine ve sinirlerine zarar veriyor olabilir. Erken tanının hayati olmasının nedeni budur” diye konuştu.
Erken yakalanan diyabette hasarı önlemek mümkün
Prof. Dr. Sönmez, sözlerine şöyle devam etti; “Çok su içme, ağız kuruluğu ve sık idrara çıkma diyabetin en bilinen belirtileridir. Hastalık her zaman bu klasik tabloyla kendini göstermiyor. Bazen hastayı bize getiren ilk şikayet ayak tabanlarındaki yanma, uyuşma ya da karıncalanma oluyor. Nedenini araştırdığımızda, uzun süredir yüksek seyreden kan şekerinin sinirlere zarar verdiğini görüyoruz. Bazı hastalarda ise tanı koyduğumuz anda gözlerde ve böbreklerde hasar başlamış oluyor. Oysa erken yakalanan diyabette bu hasarları önlemek ya da geciktirmek mümkün. Özellikle diyabet taraması için aday olması gereken kişiler ise şöyledir. Annenizde, babanızda ya da kardeşinizde tip 2 diyabet varsa, fazla kilonuz varsa ya da gebeliğinizde diyabet tanısı aldıysanız, hiçbir şikayetiniz olmasa bile aile hekiminize başvurun. Basit bir açlık kan şekeri ya da son üç ayın ortalama şekerini gösteren HbA1c testiyle diyabeti, daha belirti vermeden yakalayabiliyoruz.”
Diyabet yalnızca şeker hastalığı değildir
Prof. Dr. Sönmez, halk arasındaki ‘şeker hastalığı’ tanımının hem hastaları hem de sağlık profesyonellerini yanılttığını belirterek, “Kalp krizi, böbrek yetmezliği ve körlük gibi ağır sonuçların önlenmesi için kan şekerinin yanında kan basıncı, kan yağları ve vücut ağırlığının da kontrol altına alınması gerekir. Sigarayı bırakmak, sağlıklı beslenmek ve düzenli egzersiz tedavinin ayrılmaz parçasıdır. Türkiye’de tedavi hedeflerine ulaşma oranı çarpıcı biçimde düşüktür. Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği’nin (Temd) yürüttüğü Temd-2 çalışmasının sonuçlarına göre, endokrinoloji merkezlerinde izlenen diyabetli yetişkinlerin yalnızca yüzde 3’ü kan şekeri, kan basıncı ve kolesterol hedeflerine aynı anda ulaşabiliyor. Kan şekeri kontrolünün en kötü olduğu gruplar ise gençler, erkekler, uzun süredir diyabeti olanlar ve sosyoekonomik düzeyi düşük bireylerdir” dedi.
