Gün boyunca sürekli su içme isteği, ağız kuruluğu ve gece sık sık tuvalete kalkmak, diyabetin erken belirtileri arasında bulunuyor.
Özellikle bu şikâyetlere açıklanamayan kilo kaybı, aşırı açlık ve halsizlik eşlik ediyorsa kan şekeri yüksekliği ihtimalinin değerlendirilmesi gerekiyor. Peki, sürekli susamak şeker hastalığı belirtisi mi? Diyabet neden sık idrara çıkmaya yol açıyor? Açlık kan şekeri kaç olursa diyabet kabul ediliyor? İşte 14 Kasım Dünya Diyabet Günü’nde merak edilen soruların yanıtları.
Sürekli susamak ve sık idrara çıkmak, günlük hayatta bazen sıcak hava koşullarına, fazla sıvı tüketimine veya yaşam alışkanlıklarına bağlanabiliyor. Ancak bu şikâyetlerin belirgin ve sürekli hale gelmesi, farklı sağlık sorunlarının yanı sıra diyabetin de habercisi olabiliyor.
14 Kasım Dünya Diyabet Günü kapsamında şeker hastalığının erken belirtileri yeniden gündeme geliyor. Sağlık kuruluşları, özellikle sık idrara çıkma ve aşırı susama belirtilerinin birlikte görülmesi halinde kan şekeri kontrolünün önemine dikkat çekiyor.
Diyabetin erken dönemde fark edilmesi, uygun tedaviye başlanmasını ve uzun vadeli sağlık sorunlarının önlenmesine yönelik adımlar atılmasını sağlayabiliyor.
Sürekli susamak diyabet belirtisi mi?
Sürekli susama, diyabetin yaygın belirtilerinden biri olarak kabul ediliyor.
Kan şekeri yükseldiğinde böbrekler, kandaki fazla glikozun bir bölümünü idrar yoluyla vücuttan uzaklaştırmaya çalışıyor. Glikozla birlikte daha fazla su kaybedilmesi, kişinin normalden sık idrara çıkmasına yol açabiliyor.
Bu sıvı kaybı sonucunda susama hissi artıyor. Kişi daha fazla su içmesine rağmen ağız kuruluğu ve susuzluk hissi yaşamaya devam edebiliyor.
Ancak her susama şikâyeti diyabet anlamına gelmiyor. Sıcak hava, yoğun egzersiz, bazı ilaçlar ve sıvı kaybına yol açan başka sağlık sorunları da susama hissini artırabiliyor.
Şeker hastalığı neden sık idrara çıkmaya neden olur?
Diyabette kan şekeri düzeyinin yükselmesi, idrar miktarının artmasına neden olabiliyor.
Böbreklerden idrara geçen glikoz, beraberinde suyun da atılmasına yol açabiliyor. Tıpta bu durum ozmotik diürez olarak adlandırılıyor.
Bunun sonucunda kişi yalnızca gündüz saatlerinde değil, gece boyunca da sık sık tuvalete gitme ihtiyacı hissedebiliyor.
Özellikle daha önce böyle bir alışkanlığı bulunmayan kişide gece idrara çıkma sıklığının belirgin şekilde artması, değerlendirilmesi gereken bir değişiklik olarak kabul ediliyor.
Bununla birlikte sık idrara çıkma; idrar yolu enfeksiyonları, idrar söktürücü ilaçlar, aşırı sıvı tüketimi ve çeşitli böbrek veya mesane sorunları nedeniyle de görülebiliyor.
Gece sık tuvalete kalkmak şeker hastalığına işaret eder mi?
Gece idrara çıkmak için uykudan uyanmak, diyabette karşılaşılabilen belirtilerden biri.
Kişinin özellikle geceleri tekrar tekrar tuvalete gitmesi, uyku kalitesini de olumsuz etkileyebiliyor.
Gece sık idrara çıkmaya sürekli susama, ağız kuruluğu ve halsizlik gibi şikâyetlerin eşlik etmesi halinde kan şekeri yüksekliği ihtimali değerlendirilmelidir.
Ancak bu belirtilerin farklı hastalıklarla da ilişkili olabileceği unutulmamalı.
Diyabetin diğer belirtileri neler?
Diyabet, yalnızca susama ve idrar alışkanlığındaki değişikliklerle ortaya çıkmıyor.
Sağlık Bakanlığı ve Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği’nin bilgilendirmelerine göre şeker hastalığında şu belirtiler görülebiliyor:
Sürekli ağız kuruluğu ve aşırı susama
Normalden sık ve fazla miktarda idrara çıkma
Gece tuvalete gitme ihtiyacının artması
Açıklanamayan kilo kaybı
Sürekli açlık hissi
Halsizlik ve çabuk yorulma
Bulanık görme
Yaraların geç iyileşmesi
Sık tekrarlayan idrar yolu veya mantar enfeksiyonları
El ve ayaklarda uyuşma veya karıncalanma
Bu belirtilerin tamamının aynı kişide görülmesi gerekmiyor. Ayrıca özellikle Tip 2 diyabet, bazı kişilerde belirgin bir yakınma olmadan da ilerleyebiliyor.
Açlık kan şekeri kaç olursa diyabet kabul edilir?
Diyabet tanısında kullanılan temel yöntemlerden biri açlık plazma glukozu ölçümü.
Gebe olmayan kişilerde kullanılan başlıca tanı eşikleri şöyle:
Açlık kan şekeri
Değerlendirme
99 mg/dL ve altı
Normal
100-125 mg/dL
Prediyabet
126 mg/dL ve üzeri
Diyabet açısından tanısal eşik
Bu değerler laboratuvarda yapılan açlık plazma glukozu ölçümleri için geçerli. Açlık süresinin en az 8 saat olması gerekiyor.
Belirgin belirtilerin bulunmadığı durumlarda diyabet tanısı, uygun şekilde yapılan ikinci bir testle doğrulanıyor.
Evde kullanılan kan şekeri ölçüm cihazları ise takip açısından yararlı olmakla birlikte tek başına kesin tanı koymak için kullanılmıyor.
HbA1c testi nedir, kaç olmalı?
HbA1c testi, son yaklaşık 2-3 aylık dönemdeki ortalama kan şekeri düzeyi hakkında bilgi veriyor.
Gebe olmayan kişiler için genel değerlendirme aralıkları şöyle:
HbA1c sonucu
Değerlendirme
Yüzde 5,7’nin altı
Normal
Yüzde 5,7-6,4
Prediyabet
Yüzde 6,5 ve üzeri
Diyabet açısından tanısal eşik
HbA1c sonucunu etkileyebilen bazı kan hastalıkları, gebelik ve farklı sağlık koşulları bulunabildiğinden hangi testin kullanılacağına hekim karar veriyor.
Gizli şeker ile diyabet arasındaki fark nedir?
Prediyabet, halk arasında gizli şeker olarak biliniyor.
Bu durumda kan şekeri düzeyi normal aralığın üzerine çıkıyor ancak diyabet tanı eşiklerine henüz ulaşmıyor.
Prediyabeti bulunan kişilerde ilerleyen yıllarda Tip 2 diyabet gelişme riski artabiliyor.
Bununla birlikte sağlıklı beslenme, fiziksel aktivite ve gerekli durumlarda kilo kaybı gibi önlemler, Tip 2 diyabete ilerleme riskini azaltabiliyor.
Prediyabet her zaman belirgin şikâyetlere neden olmadığından, risk grubundaki kişilerin kontrollerini düzenli yaptırması önem taşıyor.
Tip 1 ve Tip 2 diyabet belirtileri aynı mı?
Tip 1 ve Tip 2 diyabette susama, sık idrara çıkma, halsizlik ve kilo kaybı gibi ortak belirtiler görülebiliyor.
Ancak hastalıkların ortaya çıkış şekilleri farklılık gösterebiliyor.
Tip 1 diyabette belirtiler bazen birkaç hafta içerisinde hızla gelişebiliyor. Tip 2 diyabette ise yakınmalar daha yavaş ortaya çıkabiliyor ve uzun süre fark edilmeyebiliyor.
Tip 1 diyabetin yalnızca çocuklarda, Tip 2 diyabetin ise yalnızca yetişkinlerde görüldüğü düşüncesi doğru değil. Her iki diyabet türü de farklı yaş gruplarında ortaya çıkabiliyor.
Hangi belirtilerde acil sağlık yardımı alınmalı?
Diyabet belirtilerine şiddetli bulantı ve kusma, karın ağrısı, hızlı veya derin solunum, belirgin bilinç bulanıklığı ya da nefeste meyvemsi koku eşlik etmesi ciddi bir tabloya işaret edebiliyor.
Bu belirtiler, diyabetik ketoasidoz gibi acil tedavi gerektiren durumlarda görülebiliyor.
Böyle bir durumda vakit kaybetmeden acil sağlık yardımı alınması gerekiyor.
Özellikle yeni başlayan yoğun susama, aşırı idrara çıkma ve hızla gelişen kilo kaybı yaşayan çocukların ve gençlerin gecikmeden değerlendirilmesi önem taşıyor.
Diyabetten korunmak için nelere dikkat edilmeli?
Tip 2 diyabet riskinin azaltılmasında yaşam tarzı önemli rol oynuyor.
Dengeli beslenme, düzenli fiziksel aktivite, sağlıklı kilonun korunması ve sigara kullanımından uzak durulması, kan şekeri kontrolü ve metabolik sağlık açısından yarar sağlayabiliyor.
Özellikle ailesinde diyabet öyküsü bulunan, fazla kilolu veya hareketsiz yaşam süren kişilerin kan şekeri kontrollerini ihmal etmemesi gerekiyor.
Tip 1 diyabet için ise aynı yaşam tarzı önerilerinin hastalığı kesin olarak önlediği söylenemiyor.
Sürekli susama ve sık idrara çıkma varsa ne yapılmalı?
Sürekli susama ve sık idrara çıkma şikâyetleri bulunan kişilerin öncelikle aile hekimine veya uygun bir sağlık kuruluşuna başvurması gerekiyor.
Hekim tarafından yapılacak değerlendirme sonrasında açlık kan şekeri, HbA1c veya gerekli görülen diğer testlerle belirtilerin nedeni araştırılabiliyor.
Şikâyetlerin yalnızca diyabete bağlı olmayabileceği de dikkate alınarak kişinin sağlık durumuna uygun değerlendirme yapılması önem taşıyor.
14 Kasım Dünya Diyabet Günü’nde uzman kuruluşların temel mesajı, diyabetin belirtilerini tanımak ve gerektiğinde kan şekeri kontrolünü geciktirmemek. Çünkü erken tanı, hastalığın etkili biçimde yönetilmesi ve ciddi sağlık sorunlarının azaltılması açısından önemli rol oynuyor.
