Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu’nda, enerji ve maden alanlarına yönelik düzenlemeleri de içeren, ‘Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’ kabul edildi.
TBMM Genel Kurulu, enerji ve maden alanlarına yönelik düzenlemeleri de içeren kanun teklifini görüşmek üzere Meclis Başkan Vekili Tekin Bingöl başkanlığında toplandı. Genel Kurul’da kanun teklifi üzerinde görüşmeler tamamlanmasının ardından Bingöl’ün grup başkanvekillerine 3’er dakikalık söz hakkı vermesi gerginliğe neden oldu. AK Partili milletvekilleri teklifin oylamasını talep ederken muhalefet milletvekilleri ise Bingöl’e destek verdi. Genel Kurul’da yaşanan gerginliğin ardından oylama tamamlandı ve teklif kabul edilerek kanunlaştı. Kabul edilen kanuna göre; ‘Çevre Kanunu’nda değişiklik yapılıyor.
Değişikliğe göre kanun metninden, ‘Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) gerekli değildir kararı’ ibaresi çıkarılıyor. Kanunla birlikte ayrıca çevreyi etkileyen projelerin tamamı için, ‘ÇED olumlu kararı alınması’ zorunlu olacak. Yatırım şirketleri söz konusu olumlu ÇED kararı alamadığı sürece, onay, izin, teşvik, yapı ve kullanım ruhsatı alamayacak, proje için yatırıma başlamayacak. ÇED işlemleri, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yürütülecek. Çevresel etki değerlendirmesi sürecinde ilgili kurumlar görüşlerini en geç 3 ay içinde verecek. Kurumların ilave süre talep etmeleri halinde en fazla 1 ay ek süre verilecek. Diğer taraftan, ‘Maden Kanunu’nda da değişiklik yapılıyor. Ruhsat bedeli tanımında yer alan çevre ile uyum teminatı çıkarılıyor ve rehabilitasyon için alınan bedel ayrıca düzenleniyor. Şirketlerden alınan ruhsat bedeli, ilgili firmaya verilen ruhsatın süresi, işletilen maden sayısı, içeriği ve kapladığı alanın büyüklüğüne göre belirlenecek ve alınacak bedel ocak ayının sonuna kadar tahsil edilecek. Öte taraftan elde edilecek bedelin yüzde 30’u Maden Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG) bütçesine, yüzde 70’i ise genel bütçeye eklenecek.
KRİTİK MADENLERİN STOKLANMASINA CUMHURBAŞKANI KARAR VEREBİLECEK
Kanun ile madencilik faaliyetlerinde yeni düzenlemeler getiriliyor. Maden alanları ile ilgili sınırlamalar belirlenirken stratejik ve kritik madenlerle ilgili değişiklikler yapılıyor. Değişikliğe göre, arz kesintisi veya yüksek fiyat artışı olması halinde ciddi ekonomik sorunlar veya güvenlik zafiyeti doğabilecek, sanayi üretiminin temel girdilerinden ve yüksek arz riski taşıyan madenler, kritik maden olarak kabul edilecek. Ulusal güvenlik ve ekonomik refah için yüksek öneme sahip ve iç veya dış etkenler nedeniyle arzı kısıtlanabilecek madenler, stratejik maden olarak kabul edilecek. Stratejik veya kritik madenler, Milli Savunma Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı ile ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının görüşleri alınarak Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından tespit edilecek. Stratejik veya kritik madenlere ilişkin madencilik faaliyetleri için, ‘Kamulaştırma Kanunu’ hükümleri doğrultusunda acele kamulaştırma yapılabilecek. Bir önceki yıldaki üretim miktarının yüzde 10’unu geçmemek kaydıyla stratejik veya kritik madenlerin belirli bir oran veya miktarda ruhsat sahiplerince stoklanmasına Cumhurbaşkanı karar verilebilecek.
REHABİLİTASYON BEDELİ, İŞLETME RUHSAT BEDELİ KADAR OLACAK
Madencilik faaliyetleri yürüten firmaların rehabilitasyon işlemleri kanunla yeniden ele alınıyor. Firmalardan alınan rehabilitasyon bedeli, işletme ruhsat bedeli kadar olacak. Firmaların bu bedeli ödemesi zorunlu hale getirilirken mevcut düzenlemede çevre ile uyum bedeli ruhsat bedelinin bir payı olarak tahsil edilmesiyle yüzde 30 oranında indirim yapılacak. Tahsil edilecek işletme ruhsatı bedelinde yapılan indirimin devlet hakkı gelirlerinde azalmaya sebebiyet vermemesi için mevcutta en az işletme ruhsat bedeli kadar alınan asgari devlet hakkı miktarı da ruhsat bedelinin yüzde 50 fazlası kadar artırılıyor. Alınacak bedeller ise yalnızca rehabilitasyon için kullanılacak, haczedilemeyecek, rehin edilemeyecek. Rehabilitasyon yükümlülüğünü ihlal eden kamu kurum ve kuruluşlarına eksikliklerini gidermesi için 1 ay süre verilecek, bu süre içerisinde eksiklik giderilmezse faaliyetler durdurulacak.
ZEYTİN ALANLARDA SINIRLI MADEN FAALİYETLERİNE İZİN VERİLİYOR
Kanunla zeytinlik alanlarda ülkenin elektrik ihtiyacına yönelik sınırlı maden faaliyetlerine izin veriliyor. Ancak yürütülen madencilik faaliyetlerinde zeytin ağaçlarının taşınması veya eş değer zeytinlik kurulması şartı getiriliyor. Zeytin ağaçlarının taşınmasının mümkün olmadığı durumlarda ise ilgili sahada madencilik faaliyetleri yürütülmesine ve bu faaliyetlere ilişkin geçici tesisler inşa edilmesine kamu yararı dikkate alınarak Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nca izin verilebilmesi için iznin öncesinde, aralarında biyolog ve ziraat mühendisinin de bulunduğu uzman kişilerden alınan görüşler doğrultusunda Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nca belirlenecek alanda dikim normlarına uygun, faaliyet yürütülecek alan ile eş değer büyüklükte izin verilecek. Genel Kurul’da AK Parti grubunun verdiği önerge ile taşınacak zeytin ağaçlarından istenilen düzeyde verim alınamaması halinde ilave 1 zeytin ağacı daha dikilecek. Maden sahalarının bulunduğu il ve ilçe sınırlarına öncelik verilmek suretiyle zeytin sahası tesis edilmesi zorunlu olacak. Ayrıca bu alanlarda alınacak rehabilitasyon bedeli 2 kat olarak tahsil edilerek çevresel telafi yükümlülüğü artırılacak. Çevreyle uyum teminatlarını teminat mektubu ile vermiş olan yatırımcılara, bu teminatı 1 yıl içinde nakden yatırma zorunluluğu getirilecek. Süre sonunda yükümlülüğünü yerine getirmeyen yatırımcıların teminat mektupları nakde çevrilip, rehabilitasyon hesabına aktarılacak. Bu düzenleme ile çevresel taahhütlerin güvence altına alınması hedefleniyor.
GENEL KURUL GÖRÜŞMELERİ SÜRÜYOR
Kanun teklifinin kabul edilmesinin ardından Meclis Başkanvekili Tekin Bingöl, birleşime 15 dakika ara verdi. Aranın ardından Genel Kurul’un vergi düzenlemelerini de içeren, ‘Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’ ile görüşmelerini sürdürmesi bekleniyor.
