Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, ABD'li müzakerecilerin barış görüşmeleri kapsamında ilk kez NATO üyeliği karşılığında Ukrayna güçlerinin doğudaki Donbas bölgesinden çekilmesi fikrini gündeme getirdiğini açıkladı.
İşgal altındaki toprakları hiçbir koşulda Rusya'nın parçası olarak tanımayacaklarını vurgulayan Zelenskiy, bağlayıcı güvenlik garantileri içeren somut bir paket sunulması halinde kararı referandumla halka soracağını bildirdi.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Birleşik Arap Emirlikleri'nin başkenti Abu Dabi'de 10-11 Kasım'da ABD ara buluculuğunda düzenlenen üçlü barış görüşmelerinin ikinci turunun ardından yürütülen diplomatik temaslara ilişkin değerlendirmelerde bulundu. ABD Başkanı Donald Trump'ın özel temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner'in perşembe günü Moskova'da Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile yaptığı istişarelerin ve sonrasında Avrupa Birliği (AB) zirvesi marjında İrlanda'nın başkenti Dublin'de kendisiyle gerçekleştirdiği görüşmenin ardından konuşan Zelenskiy, ABD'li yetkililerin ilk kez NATO üyeliği karşılığında Ukrayna'nın Donbas'tan çekilip çekilmeyeceğini sorduğunu aktardı.
Zelenskiy, “Amerikalılar şu soruyu yöneltti: 'Ukrayna NATO'ya girerse Donbas'tan çekilir mi?' Bu ilk kez gündeme getirildi” dedi.
Kiev yönetiminin egemen topraklarından geri çekilmeyeceğini ve topraklarını teslim etmeyeceğini yineleyen Zelenskiy, işgal altındaki Ukrayna topraklarının Rusya'nın bir parçası olarak hukuken tanınmasını ise kesin bir dille reddetti. Ancak Washington ve diğer NATO müttefiklerinin, ittifak ile AB'den somut güvenlik garantileri, asker sayısı, silah ve mali destek bakımından kısıtlanmamış güçlü bir Ukrayna ordusu ile kaynakları netleştirilmiş savaş sonrası yeniden inşa ve 'refah planı' finansmanını içeren kapsamlı bir paketi onaylaması durumunda konuyu referanduma götüreceğini belirten Zelenskiy, “Eğer Amerikan tarafı diğer NATO ortaklarımızla birlikte bunu bize teyit ederse, o zaman toplumumuzun fikrini sorarım; kabul mü ediyoruz, etmiyor muyuz? Bu kararı kendi takdirimle vermeme hakkım yok. Ancak henüz mevcut olmayan somut ayrıntılara ihtiyaç var ve tüm bunlar hala tartışılıyor” ifadelerini kullandı.
Böyle bir teklif gelmesi halinde toplumla açık bir diyalog kuracağını söyleyen Zelenskiy, “Elbette işgal altındaki toprakların Rusya'ya ait olduğu yönünde hiçbir tanıma olmaksızın, 'Bakın, bulunduğumuz nokta burası, tüm ortaklarımız bu şekilde birleşti ve süreci böyle görüyorlar' diyeceğim” değerlendirmesinde bulundu.
Avrupa'daki tek 'gerçek güvenliğin' AB ve NATO olduğunu vurgulayan Zelenskiy, Kremlin'in kıtanın güvenlik mimarisini değiştirme girişimlerinin daha fazla savaşa ve gerilime yol açabileceği uyarısında bulundu. Tam NATO üyeliğinin Rusya'nın yeniden saldırı düzenleme ihtimalini azaltacağını kaydeden Zelenskiy, Kuzey Atlantik Antlaşması'nın 5'inci maddesi modeline dayalı güvenlik garantilerinin herhangi bir çözüm için asgari şart olduğunu belirtti. Bazı ortakların ABD'nin İsrail'e yönelik taahhütlerini ya da Orta Doğu'daki Arap ülkeleriyle yaptığı savunma anlaşmalarını örnek alan, Amerikan üsleri, deniz ve hava konuşlandırmaları ile Patriot bataryaları gibi hava savunma sistemlerini içeren ikili güvenlik düzenlemeleri önerdiğini aktaran Zelenskiy, öte yandan NATO'nun ortak savunma maddesinin tarihte yalnızca 11 Eylül 2001 terör saldırılarının ardından bir kez işletildiğine dikkat çekerek işleyişine dair temkinli konuştu.
Danimarka ve diğer İskandinav ülkelerinin Ukrayna'nın üyeliğini aktif biçimde desteklediğini ve savaş tecrübesine sahip Ukrayna ordusunun ittifakı güçlendireceğini savunan Zelenskiy, daha önce ABD'li yetkililerce masadan kaldırıldığı söylenen NATO üyeliğinin son öneriyle 'yeniden gündeme geldiğini' ifade etti.
ABD'li müzakerecilere Putin'e güvenilemeyeceği yönünde doğrudan uyarıda bulunduğunu söyleyen Zelenskiy, Rus liderin ara buluculuk çabalarını müzakereleri karmaşıklaştırmak ve savaşı uzatmak için kullandığını savundu. Zelenskiy, “Putin devlet sınırları hakkında bir şey söylediğinde, bu kesinlikle Rusya'nın topraklarını küçültmek anlamına gelmiyor, değil mi? Dolayısıyla Kremlin'e güven yok. Putin'in sinyallerini siz de duydunuz ve bu son derece zor bir görüşme” açıklamasında bulundu.
