Yaz aylarının vazgeçilmez meyvelerinden karpuzun yüksek su oranı sayesinde serinletici ve besleyici bir seçenek olduğunu belirten Diyetisyen Şevval Işıklı, kontrolsüz tüketimin sağlık açısından bazı riskleri beraberinde getirebileceğine dikkat çekti.
Karpuzun doğru porsiyonlarda tüketildiğinde vücuda önemli faydalar sağladığına değinen Dyt. Işıklı, "Karpuz yüksek su oranı ve zengin besin içeriğiyle sağlıklı bir tercih olsa da kontrolsüz tüketildiğinde kan şekerinde hızlı yükselmelere ve sindirim sistemi sorunlarına neden olabilir" dedi.
Karpuzun yaklaşık yüzde 90-92'sinin sudan oluştuğuna dikkat çeken Medical Park Ataşehir Hastanesi’nden Diyetisyen Şevval Işıklı, "Bu özelliği sayesinde sıcak yaz günlerinde hem serinletici bir alternatif sunuyor hem de günlük sıvı alımına katkı sağlıyor. Aynı zamanda C vitamini, A vitamini öncüsü beta-karoten, potasyum ve güçlü bir antioksidan olan likopen içeriyor. Likopen, hücreleri serbest radikallerin oluşturduğu hasara karşı korurken kalp sağlığını destekleyen önemli bileşenlerden biri olarak öne çıkıyor. Ancak sağlıklı olması, sınırsız tüketilebileceği anlamına gelmiyor. Karpuz da diğer meyveler gibi doğru porsiyonlarda tüketildiğinde sağlıklı beslenmeye önemli katkılar sağlayan bir besindir" diye konuştu.
Günde 1-2 Porsiyon Yeterli
Sağlıklı bir yetişkin için günlük 1-2 porsiyon karpuz tüketiminin yeterli olduğunu ifade eden Dyt. Işıklı, "Bir porsiyon yaklaşık 150-200 gram, yani ince bir dilim ya da iki küçük kâse doğranmış karpuza karşılık geliyor. Gün içerisinde farklı meyveler de tüketiliyorsa karpuz miktarı buna göre ayarlanmalı. Sık yapılan hatalardan biri de 'Nasıl olsa su oranı çok yüksek' düşüncesiyle kontrolsüz tüketmek. Oysa karpuz da doğal meyve şekeri içeriyor ve fazla tüketildiğinde günlük enerji alımını artırabiliyor" açıklamasında bulundu.
Fazla Tüketim Sindirim Sistemi Sorunlarına Yol Açabilir
Tek seferde fazla miktarda karpuz tüketmenin bazı sağlık sorunlarına neden olabileceğini kaydeden Dyt. Işıklı, "Kontrolsüz tüketim özellikle kan şekerinde ani yükselmelere yol açabilir. Bunun yanında şişkinlik, gaz, mide rahatsızlığı ve ishal gibi sindirim sistemi şikayetleri görülebilir. Düşük kalorili bir meyve olmasına rağmen büyük porsiyonlarda tüketildiğinde günlük kalori alımını artırabilir. Bu nedenle 'zararsız' düşüncesiyle sınırsız tüketilmemelidir" dedi.
Tek Başına Öğün Yerine Protein Kaynaklarıyla Birlikte Tüketin
Karpuzun tek başına öğün olarak tercih edilmesinin uzun süre tokluk sağlamayacağını söyleyen Dyt. Işıklı, "Protein ve yağ içeriği düşük olduğu için kısa sürede yeniden acıkmaya neden olabilir. Yoğurt, kefir, az yağlı peynir ya da birkaç adet çiğ badem veya ceviz gibi protein ve sağlıklı yağ içeren besinlerle birlikte tüketildiğinde hem tokluk süresi uzuyor hem de kan şekeri daha dengeli seyrediyor. Yaz aylarında sık tercih edilen karpuz-peynir ikilisi de doğru porsiyonlarda tüketildiğinde dengeli bir öğün alternatifi olabilir" ifadelerini kullandı.
Diyabet Hastaları Porsiyon Kontrolüne Dikkat Etmeli
Diyabet ya da insülin direnci bulunan kişilerin karpuzu tamamen hayatlarından çıkarmalarının gerekmediğini belirten Dyt. Işıklı, "Burada önemli olan tüketim miktarı ve yanında hangi besinlerle birlikte tüketildiğidir. Büyük porsiyonlar yerine ara öğün olarak ve protein içeren besinlerle birlikte tüketilmesi kan şekerinin daha dengeli yükselmesine katkı sağlayacaktır. Aç karnına tüketmek yerine kişinin beslenme planına uygun porsiyonlarda tercih edilmesi daha doğru bir yaklaşımdır" dedi.
Karpuz Suyun Yerini Tutmaz
Karpuzun yüksek su içeriği sayesinde sıvı alımına katkı sağladığını ancak suyun yerini tutmadığını vurgulayan Dyt. Işıklı, "Özellikle yaz aylarında terlemeyle birlikte hem su hem de elektrolit kaybı yaşanıyor. Bu nedenle karpuz tüketmek faydalı olsa da gün boyunca yeterli miktarda su içmek ihmal edilmemelidir" diye konuştu.
Kesilmiş Karpuzu Uzun Süre Dışarıda Bekletmeyin
Karpuz seçerken kabuğunun sağlam, ezik ve çatlaklardan uzak olmasına dikkat edilmesi gerektiğini belirten Dyt. Işıklı, "Kesildikten sonra oda sıcaklığında uzun süre bekletilmemeli, üzeri kapatılarak buzdolabında muhafaza edilmelidir. Mümkünse 2-3 gün içerisinde tüketilmesi önerilir. Özellikle yaz sıcaklarında uzun süre dışarıda bekleyen kesilmiş karpuzlarda bakteri üremesi hızlanabileceği için dikkatli olunmalıdır. Çocuklar, yaşlılar ve hamileler uygun porsiyonlarda güvenle tüketebilir. Böbrek hastalarının ise özellikle potasyum kısıtlaması varsa tüketim miktarını hekim ve diyetisyenleriyle birlikte planlamaları en doğru yaklaşım olacaktır" ifadelerini kullandı.
