Günümüzde fonksiyonel tıbbın gelişmesi ile birlikte beslenmenin de önemi her geçen gün daha da artıyor.
Beslenme şekilleri ile kronik hastalıklar arasındaki ilişkinin bilimsel verilerle de ortaya koyulduğunu belirten Beyin ve Sinir Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Selçuk Göçmen, “Beyin, vücudun en yağlı ve en çok enerji tüketen organı. Beslenme ile aldığımız yağların kalitesi, doğrudan beyin hücre zarlarının yapısını ve sinir iletim hızını etkiliyor. İkinci beynimiz olarak da bilinen bağırsaklarımızın sağlığı ile beyin arasındaki aksın bozulması da beyin rahatsızlıklarına da neden olabiliyor” diye konuştu.
Fonksiyonel tıbbın yükselişi, vücudu bir bütün olarak ele alırken mutfağı da önemli bir konuma taşıdı. Beslenme şekilleri ile beyin fonksiyonları arasındaki ilişkinin sadece fiziksel sağlıkla sınırlı kalmayıp bilişsel performans ve hastalıkların seyri üzerinde de belirleyici bir rol oynadığının altını çizen Prof. Dr. Selçuk Göçmen, “Yanlış beslenme alışkanlıkları beyindeki enflamasyonu tetikleyebilirken, doğru bir beslenme planı ise adeta koruyucu bir kalkan görevini üstleniyor. Beyne sunduğumuz yakıtın yani beslenmemizin kalitesi sadece bugünkü enerjimizi değil, on yıl sonraki zihinsel sağlığımızı da belirleyebiliyor” dedi.
Ketojenik beslenme beyin sağlığını koruyor
Düşük karbonhidrat, yüksek sağlıklı yağ ve dengeli protein içeriğiyle bilinen ketojenik diyetin aslında yeni bir akım olmadığını, uzun yıllardır dirençli epilepsi hastalarında nöbet kontrolü sağlamak amacıyla kullanıldığının altını çizen Prof. Dr. Selçuk Göçmen, “Vücudun enerji kaynağı olarak glikoz yerine yağları kullanmaya başlaması, beyin hücreleri üzerinde koruyucu bir etki yaratıyor. Bu mekanizmanın sinir hücrelerindeki bozulmayı yavaşlattığına dair yapılan çalışmalar yöntemin Alzheimer, Epilepsi ve Parkinson gibi hastalıklarda da kullanımını gündeme getirdi. Bu durum sadece epilepsi için değil, bilişsel gerilemenin başladığı Alzheimer gibi tablolar için de geçerli. Özellikle beyin sisi gibi modern çağın sorunlarıyla mücadelede, fonksiyonel beslenme ve düzenli egzersiz, bilişsel performansı korumada altın anahtar niteliği taşıyor” şeklinde konuştu.
Diyet uzman denetiminde olmalı
Her ne kadar beslenmenin iyileştirici gücü yüksek olsa da ketojenik diyet gibi radikal değişiklikler içeren beslenme modellerinin moda bir diyet gibi uygulanmaması gerektiğini söyleyen Prof. Dr. Selçuk Göçmen, “Karbonhidratın bu denli kısıtlandığı süreçler vücut elektrolit dengesini, böbrek fonksiyonlarını ve kolesterol seviyelerini doğrudan etkiler. Bu nedenle, bu tarz diyetlerin mutlaka bir doktor ve uzman diyetisyen kontrolünde, hastanın kişisel sağlık geçmişine uygun şekilde planlanması gerekiyor. Bu bir yaşam tarzı değişikliğidir ve mutlaka tıbbi bir protokol çerçevesinde kan değerleri izlenerek yürütülmeli” diye konuştu.
Beyin sağlığına iyi gelen besinler
Yağlı balıklar (Omega-3): Somon, sardalya ve uskumru gibi balıklar, beynin yaklaşık yüzde 60’ını oluşturan Omega-3 yağ asitleri bakımından zengindir. Bu yağlar yeni hücre oluşumunu destekler ve öğrenme kapasitesini artırır.
Ceviz ve tohumlar: Beyne benzer şekliyle dikkat çeken ceviz, yüksek oranda DHA (bir çeşit Omega-3) içerir. Keten tohumu ve chia gibi tohumlar da sinir sistemi sağlığı için kritik öneme sahiptir.
Yaban mersini ve koyu renkli meyveler: Güçlü antioksidanlar içerirler. Bu bileşenler beyindeki oksidatif stresi azaltır ve nöronlar arasındaki iletişimi güçlendirerek hafızayı tazeler.
Zerdeçal: İçindeki “kurkumin” maddesi sayesinde kan-beyin bariyerini geçebilir. Güçlü bir antiinflamatuvar olduğu için beyin hücrelerini iltihaplanmaya karşı korur ve yeni beyin hücrelerinin büyümesine yardımcı olan hormonu destekler.
Yeşil yapraklı sebzeler: Ispanak, kara lahana ve brokoli; K vitamini, lütein ve folat deposudur. Bu besinler bilişsel gerilemeyi yavaşlatarak beynin biyolojik olarak daha genç kalmasını sağlar.
Yumurta: Beyin fonksiyonları ve ruh hali için gerekli olan “kolin” maddesi bakımından en zengin kaynaklardan biridir. Kolin, hafızayı düzenleyen asetilkolin adlı nörotransmitterin üretimi için şarttır.
Bitter çikolata: En az yüzde 70 kakao içeren bitter çikolata, flavonoidler ve kafein içerir. Flavonoidler beynin öğrenme ve hafıza ile ilgili bölümlerinde birikerek kan akışını hızlandırır.
Kabak çekirdeği: Magnezyum, demir, bakır ve çinko gibi beyin sağlığı için hayati mineraller içerir. Özellikle çinko eksikliği birçok nörolojik hastalıkla ilişkilendirilmiştir.
Avokado: İçerdiği sağlıklı tekli doymamış yağlar sayesinde kan basıncını dengeler. Sağlıklı bir kan akışı, sağlıklı bir beyin demektir.
Zeytinyağı: İçindeki polifenoller sayesinde beynin savunma mekanizmasını güçlendirir ve sinir bağlantılarının korunmasına yardımcı olur.
