Van’da etkili olan yağmur ve kar yağışları, son yıllarda kuraklık tehlikesiyle gündeme gelen barajlardaki su seviyelerini yükseltti.
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi’nden Prof. Dr. Faruk Alaeddinoğlu, dağlardaki karın da erimesi ile birlikte barajlardaki su seviyesinin haziran ve temmuz aylarında yüzde 100’e ulaşmasını beklediklerini söyledi.
Son yıllarda hava sıcaklığının yazın mevsim normallerinin üzerinde seyrettiği Van’da, barajların doluluk oranı tehlikeli seviyelere geriledi. Uzun süredir devam eden kuraklığın ardından son iki yıldır yağan yağışlar barajlara can suyu oldu. Nisan ayı itibarıyla Zernek Barajı’nın doluluk oranı yüzde 65,25’e, Sarımehmet Barajı üzde 41,70’e, Koçköprü Barajı yüzde 37,01 ve Morgedik Barajı’nın doluluk oranı ise yüzde 32,37’ye yükseldi.
Karların Erimesiyle Barajlardaki Su Seviyesi Yükselecek
YYÜ Coğrafya Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Faruk Alaeddinoğlu dağlardaki karın da erimesi ile birlikte barajlardaki su seviyesinin haziran ve temmuz aylarında yüzde 100’e ulaşacağını söyledi. 2025 yılının Aralık ayından, 2026 yılının Nisan ayına kadar Van’da ciddi bir yağışın etkili olduğunu söyleyen Prof. Dr. Alaeddinoğlu, “Bu yağışların önemli bir kısmının kar şeklinde olması Van Gölü havzası ve özellikle yüksek dağlık bölgelerinde yoğun bir kar kütlesi oluşturdu. Bu da hem yer altı su kaynaklarını beslemesi, hem de akarsuları beslemesi açısından çok iyi oldu. Bu yıl yağan yağışlar özellikle Van Gölü olmak üzere, kentteki barajlarımız için de çok ciddi bir katkı sunacağını öngörüyoruz. Nisan ayı itibarıyla barajların yüzde 40 ile 65’i oranında dolu olduğunu görüyoruz. Şu an nisan ayında olmasına rağmen havzadaki sıcaklık dereceleri sıfır seviyesinde. Kıyı kesiminde bu böyleyken daha yüksek kesimlerde sıcaklık değerleri çok daha düşük seviyelerde seyrediyor. Bu da şunu beraberinde getiriyor; o düşen kar yağışının henüz erimediğini, eriyemediğini büyük ölçüde ya da belli ölçüde toprağa yansımadığını görüyoruz. Dolayısıyla barajlardaki doluluğun henüz yüzde 90, ya da yüzde 100’lere çıkamayışının temel nedeni yüksek kesimlerin soğuk olması ve oradaki kar kütlelerinin eriyerek akarsulara eğim doğrultusunda akışa geçmemesinden kaynaklı. Yüksek kesimlerdeki karlar eridikten sonra barajların su seviyelerinin yükseleceğini bekliyoruz” diye konuştu.
Geçen Yıllarda Ocak Ve Şubatta Yağmayan Yağışlar Bu Yıl Gerçekleşti
Geçen yıllarda özellikle ocak ve şubat aylarında yeteri kadar düşmeyen yağışın bu yıl gerçekleştiğini anlatan Prof. Dr. Alaeddinoğlu, “Bu yıl ekstra bir yağış kaydedildi. Dolayısıyla bütün bunlar havzayı ve barajların doluluk oranlarını da etkileyecek. Van’daki 4 barajımızın doluluk oranları yıl sonuna doğru yüzde 90 ile yüzde 100’e ulaşmasını bekliyoruz. Hatta belli bir süre sonra suyu bırakmak zorunda bile kalabileceğiz bir durum da yaşanabilir.
Barajların bu seviyelere ulaşması sevindirici bir durum. 2026 yılını büyük ölçüde sorunsuz geçireceğiz diyebileceğimiz bir yıl olacak. Çünkü sadece barajların doluluk oranlarıyla sınırlı tutmamak lazım. Yağan kar yağışı, yer altı su kaynaklarını da besleyecek ve yer altı su kaynakları belli ölçüde akışa geçecek.
Yani sadece ilkbahar aylarında yağışlı bir akarsu sistemi görmeyeceğiz ya da akışın debinin yüksek olduğu bir akarsu sistemi görmeyeceğiz. Biz bunu muhtemelen haziran, temmuz, ağustos aylarında bile o akarsularımızın debisinin hala çok hızlı olduğunu görebileceğiz. Dolayısıyla yaz aylarında çiftçinin ihtiyaç duyduğu suyu, halkın ihtiyaç duyduğu o içme suyunu, çiftçinin sulama suyunu veya diğer yerlerde kullanılan o kullanma suyunu karşılama noktasında şanslı ve iyi bir yıl geçirdiğimizi söyleyebilirim” ifadelerini kullandı.
Sohbaharda Yağması Gereken Yağışlar Kış Ve İlkbahara Kaydı
Prof. Dr. Alaeddinoğlu, 2026’da yağan yağışın 2027 yılına da yansıyacağını dikkat çekerek, “Geçmişte barajlarda yaşanan su seviyesi düşüklüğünü 2026’da hiç yaşamayacağımızı, 2027’nin belli aylarında da bunun devam edeceğini söylemek mümkün. Havza’daki yağış dinamiklerinde bir değişiklik oldu. Geçmişte Van Gölü havzasındaki yağış dinamiklerini şu şekilde izah ederdik. Bizim burada iki tane ekstrem yağış dönemimiz vardı.
Birisi kasım, diğeri nisan ayıydı. Yani her iki dönemde 100 mm’leri bulan bir yağış dönemleri olurdu. Ancak son 10-15 yıldır, belki 20 yıldır sonbahar yağışlarında ciddi bir azalma var. Hatta son yıllarda büyük ölçüde yağışın gerçekleşme işi ile ilgili bir sorun var.
Yani sonbaharda düşen o yağışlar, artık kışa ve büyük ölçüde de ilkbahar aylarına kaydı. Şimdi yağışı şöyle değerlendirmek lazım. Son 3 aya bakarsanız, yani 18 Aralık 2025’ten bugüne kadar baktığımızda yoğun bir yağış yağdı. Ancak ekim, kasım ve hatta aralık ayının başında düşmesi gereken yağış düşmedi.
2021-22 ve 23 yılları az yağış alan yıllardı. 2024 ve 2025’te diğer yıllara göre yağışlar daha iyiydi. Son yıllarda yağışlar artık bahar aylarına kaydı diyebiliriz. Nisan ayı maksimum yağışların gerçekleştiği bir ay oldu, ama mayısta da yağışlı bir ay olarak karşımıza çıkıyor.
Bunu 2024’te de gördük. Nisan ayındaki yağışlar muhtemelen mayıs ayına da yansıyacak. Bu yılı sorunsuz geçireceğimiz ve çiftçinin yüzünün güleceğini bir yıl olarak düşünüyorum” dedi.
