Van’ın Erciş ilçesine yaklaşık 40 kilometre uzaklıktaki Zilan Yaylaları’nda, boyları 15 santimetreye ulaşan dev çekirgeler görüldü.
İlk kez bu büyüklükte çekirge gördüklerini belirten vatandaşlar tedirgin olurken, Hakkari Üniversitesi Biyoçeşitlilik Uygulama ve Araştırma Merkezi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Sait Taylan, söz konusu çekirgelerin ‘Saga’ cinsine ait avcı ve etçil türler olduğunu belirterek, “Tarım alanlarındaki zararlı böceklerle beslendikleri için çiftçilerin dostu olarak nitelendirebiliriz.” dedi.
Marmara Bölgesi’nde son günlerde görülen iri çekirgelerle ilgili sanal medyadaki görüntülerin ardından, benzer çekirgeler Van’ın Erciş ilçesindeki Zilan Yaylaları’nda görüldü. Boyları 15 santime kadar ulaşabilen çekirgeleri gören vatandaşlar, yaşadıkları şaşkınlık ve tedirginliği dile getirdi. Bölgede arıcılık yapan Murat Poyrazoğlu, uzun yıllardır bölgeye geldiğini ancak daha önce bu büyüklükte çekirgeyle karşılaşmadığını söyledi. Poyrazoğlu, “Uzun yıllardır bu bölgeye gelirim ve burada bu boyutlarda hiç çekirge görmedim. Boyları yaklaşık 10 santimetreyi aşıyor. Bu tabii bizi tedirgin ediyor. Son günlerde bunları televizyonlarda gördük. Son birkaç gündür bu bölgede dev çekirgelerle karşılaşıyoruz. Bu çekirgelerin tarıma veya insana zarar verip vermediğini bilmiyoruz. Yetkililerden bu konuya el atmalarını rica ediyoruz.” dedi.
“Çiftçilerin dostu olarak nitelendirebiliriz”
Söz konusu çekirgelerle ilgili bir değerlendirmede bulunan Hakkari Üniversitesi Biyoçeşitlilik Uygulama ve Araştırma Merkezi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Sait Taylan, çekirgelerin Orthoptera takımına ait ve avcı bir tür olduğunu söyledi. Böcek, biyoçeşitlilik, moleküler genetik ve biyotoksi alanlarında çalışmalar yaptığını belirten Taylan, “Van’ın Erciş ilçesi Zilan Yaylası’nda bir çekirge türünün bulunduğuna ilişkin bir bildirim aldık. Daha sonra bu canlıya ait fotoğraf ve videolar da paylaşıldı. Görülen canlı predatör, yani avcı ve etçil özellik taşıyor. Orthoptera takımına ait bir çekirgedir. Bu türler özellikle ekosistemlerde oldukça yararlı canlılardır. Çünkü zararlı böceklerle, özellikle tarım ürünlerine zarar veren böceklerle beslenmektedirler. Bu nedenle aslında çiftçilerin dostu olarak nitelendirebiliriz.” dedi.
“Lütfen zarar vermeyin”
Vatandaşlardan çekirgeleri gördüklerinde zarar vermemelerini isteyen Prof. Dr. Taylan, “Bu canlıyı gördüğünüzde, özellikle Saga cinsine ait bu türleri gördüğünüzde lütfen zarar vermeyin. Bilakis bu canlıları muhafaza edin. Çünkü bulundukları habitatta ve ekosistemde av-avcı ilişkisini dengeleyen ve kontrol eden önemli bir avcı türdür. ‘Saga’ cinsinin Türkiye’de çok sayıda türü var. Hatta bazı uzmanlar bu cinsin özellikle gen merkezinin Anadolu olduğunu ifade etmektedir. İlk tür 1938 yılında tanımlanmıştır. Batı Palearktik bölgede toplam 13 tür bulunmaktadır. Ülkemizde en son bulunan türlerden biri de Saga Hakkarica türüdür. Hakkari ilinde bulunmuş ve tespit edilmiştir. Bu tür, bizim yaptığımız bir çalışma sonucunda ortaya çıkarılmıştır.” diye konuştu.
“Tarım alanlarındaki zararlı böceklerle besleniyor”
Çekirgelerin insanlara veya bitkilere zarar verdiği yönündeki endişelerin yersiz olduğunu ifade eden Prof. Dr. Taylan, “Özellikle çiftçi arkadaşlarımızın bu canlıyla ilgili ‘İnsana zarar verir, bitkilere zarar verir’ gibi düşüncelerden uzaklaşmalarını öneriyorum. Bu canlı tamamen avcı, yani predatör bir canlıdır. Tarım alanlarındaki zararlı böceklerle beslendiği için ekosistem açısından önemli ve faydalı bir role sahiptir.” dedi.
Canlıları ‘yararlı’ veya ‘zararlı’ şeklinde sınıflandırmanın biyolojik açıdan doğru bir yaklaşım olmadığını da vurgulayan Prof. Dr. Taylan, “Her ne kadar biyolojik açıdan ‘Bu canlı yararlıdır, şu canlı zararlıdır; bu iyidir, şu kötüdür’ şeklindeki ifadeler ve sınıflandırmalar doğru bir yaklaşım olmasa da canlıları insan merkezli değerlendirdiğimizde, bu türün tarım alanlarındaki zararlı böceklerle beslenmesi nedeniyle yararlı olduğunu söyleyebiliriz.” diye konuştu.
Boyları 20 santimetreye yaklaşabiliyor
Söz konusu çekirgelerin Batı Palearktik coğrafi bölgenin en büyük böcek türlerinden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Taylan, “Boyları yaklaşık 12-15 santimetreye kadar ulaşabilmektedir. Dişilerin arka kısmında yumurta bırakmaya yarayan bir yapı bulunmaktadır. Buna ovipozitör diyoruz. Ovipozitör de hesaba katıldığında toplam boyları 20 santimetreye yaklaşabilmektedir. İlk etapta ürkütücü görünebilirler. Ancak bulundukları ekosistem ve habitat açısından oldukça önemli ve yararlı canlılardır. Bu nedenle vatandaşlarımızın bu tür çekirgeleri gördüklerinde zarar vermemelerini, aksine doğal yaşam alanlarında korumalarını rica ediyorum.” ifadelerini kullandı.
