Mantar zehirlenmelerinin özellikle sonbahar ve ilkbahar aylarında arttığını belirten Yeditepe Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Farmasötik Toksikoloji Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Ahmet Aydın, “Zehirli ve yenilebilir mantarları görünüşlerine, renklerine veya kokularına bakarak ayırt edemezsiniz. Zehirli ve yenilebilir mantarlar birbirine benzeyebilir. Zehirli mantarın pişirilmesiyle zehri ortadan kalkmaz” dedi.
Yeditepe Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Farmasötik Toksikoloji Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Ahmet Aydın, doğadan toplanan mantarların ölümcül zehirlenmelere yol açabileceği uyarısında bulundu. Bazı mantarların tüketildikten kısa süre sonra, bazılarının ise günler sonra belirti verebildiğini belirten Aydın, zehirlenmenin karaciğer yetmezliğine ve ölüme neden olabileceğini söyledi. Aydın, doğadan toplanan mantarlar yerine marketlerde satılan kültür mantarlarının tercih edilmesi gerektiğini kaydetti.
‘MANTAR ZEHİRLENMELERİ SONBAHAR VE İLKBAHARDA ARTIYOR’
Mantar zehirlenmelerinin Türkiye’de genellikle belirli dönemlerde arttığını ifade eden Prof. Dr. Ahmet Aydın, “Bu dönemler çoğunlukla havaların nemli ve yağışlı olduğu sonbahar ve ilkbahar aylarıdır. Çünkü mantarlar nemli ortamları sever ve uygun koşullarda hızla büyür. Halkımız da doğada yetişen mantarların lezzetli olduğunu düşündüğü veya bu mantarları tanıdığını sandığı için onları toplayıp tüketiyor. Bunun sonucunda maalesef her yıl ülkemizde zehirlenme vakaları görülüyor” diye konuştu.
‘GÖRÜNÜŞÜNE VE RENGİNE BAKARAK AYIRT EDEMEZSİNİZ’
Zehirli ve yenilebilir mantarların birbirine çok benzeyebildiğine dikkati çeken Aydın, mantarların zehirli olup olmadığının görünüşlerine, renklerine, kokularına veya dokularına bakılarak anlaşılamayacağını söyledi.
Prof. Dr. Aydın, “Bildiğinizi zannetseniz bile mantarlar birbirine o kadar çok benzeyebilir ki yenilebilir ve zehirli olanları ayırt etmek oldukça zorlaşır. Vatandaşlarımız televizyonda veya bir fotoğrafta gördüğü mantarın yenilebilir olduğunu düşünüp ‘Bu mantara benziyor, bunu toplayıp yiyeyim’ dediğinde çok ciddi sorunlarla karşılaşabilir” ifadelerini kullandı.
Mantar tüketiminde risk alınmaması gerektiğini vurgulayan Aydın, “Ben hep şunu söylerim: Mantar yemezseniz ölmezsiniz. Ancak zehirli bir mantar yerseniz maalesef hayatınızı kaybedebilirsiniz” dedi.
‘BAZI MANTARLARDA BELİRTİLER SAATLER SONRA ORTAYA ÇIKIYOR’
Mantar zehirlenmesinin belirtilerinin tüketilen mantarın türüne göre değiştiğini belirten Prof. Dr. Aydın, bazı mantarların tüketildikten yaklaşık 30-45 dakika sonra bulantı, kusma ve ishal gibi şikâyetlere neden olabildiğini söyledi. Bu belirtilerin erken ortaya çıkmasının kişinin hastaneye başvurmasını sağlayabildiğini ifade eden Aydın, bazı zehirli mantarların ise ilk saatlerde belirti vermediğine dikkat çekti.
Ölümcül olabilen mantar zehirlenmelerinde belirtilerin geç ortaya çıkabildiğini belirten Aydın, “Kişi doğadan topladığı mantarı tüketiyor ancak ilk gün, bazen 16 saat boyunca hiçbir belirti görülmüyor. İkinci gün veya tüketimden 18-19 saat sonra bulantı, kusma ve ishal gibi şiddetli mide-bağırsak belirtileri ortaya çıkabiliyor. Vücutta ciddi halsizlik gelişiyor ve hücreler zarar görüyor. En tehlikeli sonuçlardan biri de karaciğer yetmezliği” diye konuştu.
‘KÖYGÖÇÜREN MANTARI KARACİĞER YETMEZLİĞİNE YOL AÇABİLİR’
Türkiye’de de bulunan Amanita phalloides türünün köygöçüren mantarı olarak bilindiğini belirten Prof. Dr. Aydın, bu mantarın ölümcül zehirlenmelere neden olabildiğini söyledi. Belirtilerin tüketimden sonra gecikmeli olarak ortaya çıkabildiğini ve tedavi sürecinin zorlaşabildiğini ifade eden Aydın, bazı vakalarda karaciğer naklinin gerekebildiğini kaydetti.
Bazı mantar türlerinde ise belirtilerin çok daha geç ortaya çıkabildiğine dikkati çeken Aydın, “Bir başka mantar grubu daha var ki bunların belirtileri 14 gün sonra ortaya çıkabiliyor. Doğadan mantar toplayıp yediniz ve aradan 14 gün geçmesine rağmen hiçbir belirti görülmedi. Ancak 14’üncü günün sonunda bulantı, kusma gibi belirtilerle karşılaştığınızda, iki hafta önce tükettiğiniz mantarın da buna neden olabileceğini unutmamalısınız” ifadelerini kullandı.
‘ZEHİR PİŞİRMEKLE ORTADAN KALKMAZ’
Zehirli mantarların pişirilmesinin veya konserve yapılmasının zehirlenme riskini ortadan kaldırmadığını vurgulayan Prof. Dr. Aydın, “Vatandaşlarımız, ‘Pişirdim, zehri geçti’ diyebiliyor. Ancak zehirli mantarların zehri pişirmeyle ortadan kalkmaz. Konserve yapmak veya mantarı daha sonra tüketmek üzere saklamak da bu riski ortadan kaldırmaz. Mantar zehirliyse toksik etkisi devam edebilir ve tüketildiğinde vücutta ciddi zararlara yol açabilir” dedi.
Doğadan toplanan mantarların görünüşlerinin yanıltıcı olabileceğini belirten Aydın, mantar tüketmek isteyenlerin marketlerde satılan kültür mantarlarını tercih etmesi gerektiğini söyledi.
‘AYNI BÖLGEDE FARKLI MANTAR TÜRLERİ YETİŞEBİLİR’
Daha önce mantar topladığı bir bölgeyi tanıyan kişilerin de dikkatli olması gerektiğini belirten Prof. Dr. Aydın, aynı yerde farklı yıllarda farklı mantar türlerinin yetişebileceğini ve bunların birbirine karıştırılabileceğini söyledi.
Kültür mantarlarıyla bazı zehirli mantarların görünüşlerinin birbirine benzeyebildiğine dikkati çeken Aydın, “Bir yıl belirli bir bölgede yetişen mantarı tanıdığınızı ve zehirsiz olduğunu düşünebilirsiniz. Ancak sonraki yıllarda aynı bölgede başka bir mantar türü de yetişebilir. Bu mantar, bildiğiniz mantara çok benzeyebilir ve ikisini karıştırarak tüketebilirsiniz. Bu nedenle doğadan mantar toplayıp yemek, alınabilecek en büyük risklerden biridir. Bu riski almayın” diye konuştu.
‘ÇOCUKLAR ZEHİRLENMELERDEN DAHA FAZLA ETKİLENEBİLİYOR’
Mantar zehirlenmesinin aynı aileden birden fazla kişiyi etkileyebildiğini belirten Prof. Dr. Aydın, çocukların zehirlenmeden daha ağır etkilenebileceğine dikkati çekti.
Çocukların vücut ağırlıklarının daha düşük olması nedeniyle mantarlardaki zehirli maddelere karşı daha hassas olabildiğini ifade eden Aydın, “Anne ve baba kalıcı bir hasarla da olsa hayatta kalabilirken çocuklar daha ağır etkilenebiliyor” dedi.
