Türkiye’de Pazartesi günü meydana gelen ve Suriye’deki kayıplarla birlikte binlerce kişinin öldüğü deprem, dünyada son on yılın en çok can kaybına yol açan sarsıntılarından biri olarak tarihe geçti. Japon deprem uzmanı Yoshinori Moriwaki, Kahramanmaraş merkezli çifte depremi değerlendirerek artçı sarsıntıların aylarca sürebileceğini söyledi.
Merkezi Kahramanmaraş olmak üzere etrafındaki 10 ili kapsayan depremler 7.7 ve 7.6 şiddetine çıkarak ülkenin ikinci büyük depremi oldu. Bu sabah itibarıyla hayatını kaybedenlerin sayısı 20 bin 113’e yükselirken yaralananların sayısı ise 80 bin 052’yi geçti.
Yaklaşık bir ay önce “Türkiye’de büyük bir deprem bekleniyor. Doğu Anadolu fayı ve Ege fayı kırılmaya başladı” diyerek çağrıda bulunan Japon deprem uzmanı Yoshinori Moriwaki, art arda meydana gelen iki büyük depreme ilişkin şöyle konuştu;
“Türkiye bir deprem ülkesi… Bu cümle sürekli kuruluyor fakat gereken önlemler alınmıyor. Yaşanan korkutucu depremler kısa süre sonra yeniden unutulup, ders çıkarılmıyor. Normalde 100-150 senede bir 7 büyüklüğünde geliyor ama anladığıma göre 500 sene geçtiği için 7.7 büyüklüğünde oldu. Bu deprem 1999 depreminden daha büyük bir deprem. İzlediğimiz görüntülerde yeni yapılan binaların da yıkıldığını gördük. Burada kaçak yapılaşmanın ne kadar cana mal olduğu gözler önüne serildi. Bu deprem daha katı inşaat kurallarının olduğu daha gelişmiş bir ülkede, örneğin Japonya gibi çok sayıda büyük depremin yaşandığı bir yerde meydana gelmiş olsaydı, belki de hasar çok daha az olurdu. “
“Genel af anlaşılır çünkü insan pişman olur ya da kendini düzeltebilir, imar affı anlaşılmaz çünkü dayanıksız ya da hasarlı beton pişman da olamaz, kendini de düzeltmez, imar affı Türkiye için çok riskli”
Türkiye’nin biri Kuzey Anadolu diğeri Doğu Anadolu olarak adlandırılan iki büyük fay hattı üzerinde bulunduğunu ve Kuzey Anadolu fay hattındaki sismik bir tehlikenin Marmara açısından büyük kaygı yarattığını hatırlatan Moriwaki, Kahramanmaraş’taki depremlerin Doğu Anadolu fay hattındaki hareketlilikten kaynaklandığını belirtti. ‘Depremler Allah’ın uyarıları’ diyen Moriwaki, “Doğu Anadolu fay hattı uzun zamandır kırılmıyordu, kırılmaya başladı. Manisa, Muğla, İzmir yani Ege tarafları da kırılmaya başladı. Normalde deprem olmayan Konya’da bile küçük de olsa deprem başladı” dedi.
Artçı sarsıntılar aylarca sürebilir
Kahramanmaraş depreminin 1999 depreminden daha büyük bir deprem olduğunu aktaran Yoshinori Moriwaki, “7 tane artçı 5’in üzerinde, bir tane ana artçı olarak adlandıracağımız sarsıntı ise 6.6’lık deprem üretti. Artçı sarsıntılar haftalar hatta aylarca sürebilir. Japonya Tohoku depreminin artçı sarsıntıları 1 yıl kadar sürmüştü. Dolayısıyla bu bölgede yaşayan vatandaşların artçılara hazır olması, hasarlı binalara girmemeleri gerekir. Sarsıntıların büyüklüğü yavaş yavaş azalmaya başlayacaktır” şeklinde konuştu.
Moriwaki, “Türkiye’yi diğer bir deprem ülkesi olan Japonya ile karşılaştırırsak; Japonya’da okullarda her ay deprem tatbikatı yapılırken, Türkiye’de sadece ilk okullarda yılda bir kez yapıldığını görüyoruz. Küçük çocuklarımız deprem anında neler yapılacağına dair bilgi sahibi değil. Bu alana yönelik çalışmalar artırılmalıdır” dedi.
Fox Tv’de canlı yayında konuşan Moriwaki, depremle mücadelede japonya modelini şöyle aktardı;
“Japonya’da bina inşa edilirken, inşaat projesini yüzde 100’ünün onay alması gerekiyor. Kaçak bina veya kalitesiz malzeme kullanımına izin verilmiyor. Türkiye’de ise bu konuda denetim yok, izinsiz bina çok. Ayrıca zemine göre bina yapılması gerekiyor. Japonya, bu konuda da zemin araştırması yaparak bina inşasını gerçekleştiriyor. Türkiye’de depremlerde kolonlar sadece hasar almıyor, tamamen yok oluyor. Yani bu da kolonlar içindeki demirlerin az olduğu veya çok zayıf yapıldığını gösteriyor. İnşaat yapılırken hatalar olabiliyor ancak kontrolleri çok iyi yapmak gerekiyor. Demirler ne kadar çok kullanılırsa yapı o kadar sağlam olur. İlaveten Japonya’da depremi hazırlıklı karşılamak için özellikle büyük eşyalar duvara sabitler. Yaşam üçgeni gözetilir. Yaşam üçgeni için başucuna su ve düdük konulur”
Yoshinori Moriwaki, Marmara depremi için ‘her an olabilir’ uyarısında bulunarak, “Yüzde 70’e yakın risk var. Her an olabilir. Senelerdir söylüyorum bunu. Her an olmak lazım. Ailemi hep uyarırım depreme hazır olmaları için. Gelecek olan depremi kabul etmemiz ve tedbirlerimizi almamız lazım” dedi
