Ankara’da Başkent Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü öğrencileri, Türk Havacılık ve Uzay Sanayii A.Ş. iş birliğiyle teknik raporlardaki mühendislik bilgilerini analiz ederek, patent yazımına uygun tanım ve metin önerileri sunan yapay zeka destekli program geliştirdi.
Başkent Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü öğrencileri Eylül Şahin, Mehmet Ozan Bağıran, Melike Demirkoparan, Eren Yurtal ve Burak Sefa Karagülle, TUSAŞ iş birliğiyle teknik raporlardaki mühendislik bilgilerini analiz ederek, patent yazımına uygun tanım ve metin önerileri sunan, ‘Yapay Zeka Destekli Otomatikleştirilmiş Patent Yazım (Patent Drafting) Programı’nı geliştirdi. Program, teknik raporlarda yer alan mühendislik bilgilerini inceleyerek, patent yazımına uygun tanım ve metin önerileri sunmayı amaçlıyor. Sistem, TUSAŞ tarafından sağlanan patent verileri ve teknik içeriklerden yararlanarak, buluşa ait unsurların patent diline uygun, tutarlı ve sistematik bir şekilde ifade edilmesine destek oluyor.
Büyük dil modelleri sayesinde teknik bilgilerin patent formatına dönüştürülmesi kolaylaşırken, sistem insan denetimini merkeze alan yardımcı bir araç olarak konumlandırılıyor.
“Yapay zekâ ile süreci kısaltmış olduk”
Öğrencilerden Melike Demirkoparan, patent yazım sürecinin; çok dağınık, uzun süren, ayrıntılı dokümanların bir araya geldiği, okumaların, doğrulamaların uzun sürdüğü bir süreç olduğunu belirterek, “Burada aslında yapay zekanın öneri sunduğu bir sistem; yani bunun hızlı, otomatik, aynı zamanda offline ortamda yapılması çok büyük katkı sağlayacaktı. Bizim motivasyonumuz da doğal olarak bu oldu. En büyük zorluklar şöyle; dokümanlar veya araştırma sürecindeki toplanılan verilerin bir araya getirilip, bunlar bir araya getirildikten sonra patentin bölümlerindeki aslında o parçaların oluşturulması, tanımların üretilmesi, o tanımların bir araya getirilip patentin tüm halinin oluşturulması aslında çok uzun bir süreç alıyor. Asıl sorun hem fazla doküman hem de o fazla dokümanın yarattığı uzun süreç. Bu uzun sürecin, bu fazla dokümanın yönetilmesini yapay zeka ile çok kısaltmış olduk.” dedi.
“Projemiz TUSAŞ’ta kullanılmakta”
Demirkoparan, TUSAŞ’ın ‘Lift Up’ adı verilen bitirme projesi kapsamında programa başvurduklarını ifade ederek, “Bu programa binlerce öğrenci başvuruyor. Bunların arasından seçilmek adına da aslında bir motivasyon mektubu, daha öncesinde nasıl projeler gerçekleştirdik veya bunu neden seçtik, neden bize uygun diye bir arka plan yazıyoruz. Background ile beraber bizi seçmek için aslında bir değerlendirmeyi alıyorlar. Seçtikten sonraki süreçte de aslında sürece kabul alınıyor fakat sürecin bitebilmesi için, mezun olabilmemiz için bu ‘Lift Up’ bitirme projesi sürecinden bir bildiri yayımlamamız gerekiyor.
Biz bunun arka planında aynı zamanda çok teknik bir araştırma ve bunu yapabilmemiz için matematiksel bir tabanı da geliştirdiğimiz için bilimsel tabanımızı da bir bildiri ile beraber birleştirdik. Bu bildiriyi TUSAŞ’a yolladık ve bunun yayımlanmasıyla beraber de TUSAŞ’taki ‘Lift Up’ sürecimiz tamamlanmış ve seçilmiş bulundu. TUSAŞ’ta şu an kullanılmakta projemiz. Aslında projemizin kullanım hakları ve kullanım süreci oraya ait. Öyle olduğu için bizler de TUSAŞ’ın istediği ölçüde geliştirmeler sağlayarak süreci daha da hızlandıracağız. Ve bu süreci tabii tüm savunma sanayinin kullanması adına biz de elimizden gelen desteği sağlamak istiyoruz.” diye konuştu.
“Sanayi şirketleri de projemizi kullanabilir”
Patent geliştirme süreçlerini de anlatan Melike Demirkoparan, “Süreç; ayrı ayrı tanımların üretilmesi, bu tanımların birleştirilmesi ve birleştirilen tanımların en son patent taslağı haline getirilmesi şeklinde 3 aşamada ilerliyor. Bu 3 aşamayı da en son aslında kullanıcı yani patent üreticisi açıp kendisi elle düzenleyebiliyor. Yani açıp sistemden o oluştuktan sonra edit (düzenleme) tuşuna basarak yarı otomatik yani patenti kendi yönetebileceği şekilde son haline getirebiliyor. Aslında bu çok kıymetli bir şey; çünkü herhangi bir yapay zekaya bize bir sonuç verdiğinde ‘Tamam bu güzel bir sonuç ama şurasında şöyle bir kelime olsaydı’ dediğimiz çok oluyor. O yüzden patent de uzun bir metin olduğu için açıp ortasından bir şeyler yazabilmek çok büyük bir konfor ve süreç hızlandıran bir aşama. Biz bunların hepsini 3 aşamada belirtmiş olduk.
Öncelikle patentin içerisindeki tanımlar, bunların açıklamaları, yapay zekayla birlikte bize gelen açıklamaları ve son olarak patent taslağı ve düzenleyebilme imkanı. Savunma sanayi haricinde diğer sanayi üretim şirketleri de projemizi kullanabilir. Yerli ve milli bir proje. Hepimizin emeğiyle Başkent Üniversitesi’nden çıktı. Uluslararası bir kongreye de bildirimimizi yollayacağız, projemizi sunmuş olacağız ve bilimsel altyapısı desteklenerek aslında hem yerli hem de milli bir üretim tüm dünyada bilinmiş olacak.” ifadelerini kullandı.
