Türkiye’nin yerli ve millî yapay zekâ çalışmalarında yeni bir aşamaya geçiliyor.
Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, TÜBİTAK BİLGEM tarafından geliştirilen Türkçe büyük dil modeli BİLGE’nin ilk sürümünün çok yakında kullanıma sunulacağını açıkladı. İlk aşamada yazılım geliştiriciler, araştırmacılar ve teknoloji girişimlerinin yararlanabileceği modelin, Türkiye’nin yapay zekâ alanındaki dışa bağımlılığını azaltması hedefleniyor. Peki, BİLGE yapay zekâ nedir, kimler kullanabilecek ve vatandaşların erişimine ne zaman açılacak? İşte merak edilen ayrıntılar…
Türkiye’nin yapay zekâ teknolojilerinde yerli çözümler geliştirme çalışmaları hız kazanırken, Türkçe büyük dil modeli BİLGE’nin kullanıma açılmasına yönelik yeni açıklama geldi.
Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, 7 Kasım 2026 tarihinde İstanbul’da düzenlenen TRT World Forum 2026 kapsamında gerçekleştirilen “Yapay Zekâ Çağında Sorumluluğu Yönetmek” başlıklı oturumda, Türkiye’nin yerli yapay zekâ çalışmalarına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Kacır, Türkiye’nin kendi imkânlarıyla geliştirdiği BİLGE modelinin ilk sürümünün yakın zamanda yazılım geliştiricilerin, araştırmacıların ve girişimcilerin kullanımına sunulacağını duyurdu.
BİLGE YAPAY ZEKÂ NEDİR?
BİLGE, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda TÜBİTAK Bilişim ve Bilgi Güvenliği İleri Teknolojiler Araştırma Merkezi (BİLGEM) tarafından geliştirilen Türkçe büyük dil modeli ailesi olarak tanımlanıyor.
Model, Türkçenin dil bilgisi yapısını, kelime ilişkilerini, anlam özelliklerini ve Türkiye’ye özgü kültürel bağlamı dikkate alarak yapay zekâ uygulamalarının geliştirilmesini amaçlıyor.
Yabancı dil modellerine bağımlılığı azaltmak amacıyla yürütülen proje, Türkçe metinleri anlayabilen ve üretebilen sistemlerin yerli altyapılar üzerinde geliştirilmesine odaklanıyor.
BİLGE’nin kamu hizmetlerinden özel sektöre, akademik araştırmalardan yazılım geliştirmeye kadar farklı alanlarda kullanılabilecek bir teknoloji altyapısı oluşturması hedefleniyor.
BİLGE’Yİ İLK OLARAK KİMLER KULLANABİLECEK?
Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır’ın açıklamasına göre BİLGE’nin ilk sürümü öncelikle yazılım geliştiriciler, araştırmacılar ve teknoloji girişimlerinin kullanımına açılacak.
Böylece Türkiye’deki teknoloji şirketlerinin ve araştırma ekiplerinin, yerli yapay zekâ altyapısını kullanarak yeni ürün ve hizmetler geliştirmesine imkân sağlanması amaçlanıyor.
Bakan Kacır, açıklamasında BİLGE’nin ilk sürümünün girişimlerin, araştırmacıların ve şirketlerin Türkiye’nin kendi yapay zekâ yetkinlikleri üzerinde yeni çözümler geliştirmesine katkı sağlayacağını belirtti.
Modelin ilk aşamada doğrudan bütün vatandaşlara sunulan bir sohbet uygulaması olarak değil, geliştirme çalışmalarında kullanılabilecek bir altyapı olarak öne çıkması bekleniyor.
BİLGE YAPAY ZEKÂ NE ZAMAN KULLANIMA AÇILACAK?
BİLGE’nin ilk sürümünün yakın zamanda kullanıma sunulacağı açıklanmasına rağmen kesin erişim tarihi henüz duyurulmadı.
Bakan Kacır, 7 Kasım’daki açıklamasında modelin çok yakında geliştiricilerle buluşturulacağını bildirdi.
Ancak başvuru takvimi, teknik erişim koşulları, ücretlendirme ve kullanıcıların hangi yöntemle sisteme dahil olacağı konusunda ayrıntılı bir duyuru yapılmadı.
Dolayısıyla 11 Kasım 2026 itibarıyla BİLGE’nin herkesin kullanımına açıldığına ilişkin doğrulanmış bir açıklama bulunmuyor.
BİLGE’NİN 4 FARKLI MODELİ BULUNUYOR
TÜBİTAK BİLGEM tarafından paylaşılan teknik bilgilere göre BİLGE, farklı büyüklüklerde geliştirilen bir yapay zekâ model ailesinden oluşuyor.
BİLGE 1B modeli, 1 milyar parametreli yapısıyla daha sınırlı işlem kapasitesine sahip cihazlarda kullanılabilecek şekilde tasarlandı.
BİLGE 9B, 9 milyar parametreli orta ölçekli bir model olarak geliştirildi. Performans ile kaynak kullanımı arasında denge sağlanması hedefleniyor.
BİLGE 27B ise 27 milyar parametreli yapısıyla daha gelişmiş dil anlama ve metin üretme görevlerine yönelik hazırlandı. Bu modelde mevcut açık kaynak modellerin Türkçe verilerle sürekli ön eğitimden geçirilmesi yöntemi kullanıldı.
Ailenin en büyük üyesi olarak duyurulan BİLGE 122B’nin geliştirme çalışmaları ise devam ediyor. Bu modelin karmaşık akıl yürütme ve çok aşamalı problem çözme görevlerine odaklanması planlanıyor.
BİLGE YAPAY ZEKÂ NELER YAPABİLECEK?
BİLGE’nin geliştirilmesindeki temel hedeflerden biri, Türkçe dil işleme yeteneklerini kullanarak farklı sektörlere yönelik yapay zekâ çözümleri oluşturulmasını sağlamak.
Model ailesinin kullanım alanları arasında metin üretimi, doküman analizi, bilgiye erişim, müşteri hizmetleri ve yazılım uygulamalarına yapay zekâ entegrasyonu bulunuyor.
Kamu kurumlarında vatandaş hizmetlerinin dijitalleştirilmesi, eğitim destek sistemlerinin geliştirilmesi ve idari işlemlerin kolaylaştırılması gibi alanlarda kullanılabilecek uygulamalar hedefleniyor.
Özel sektörde ise müşteri hizmetleri otomasyonu, belge inceleme, içerik üretimi ve kurumsal bilgi yönetimi gibi işlemlerde değerlendirilmesi öngörülüyor.
Ancak bu kullanım alanları, ilgili uygulamaların tamamının bugün hizmete sunulduğu anlamına gelmiyor.
TÜRKÇEYE ÖZEL GELİŞTİRİLMESİ NEDEN ÖNEMLİ?
Büyük dil modellerinin performansında, eğitim sırasında kullanılan verilerin dili ve niteliği önemli rol oynuyor.
Türkçe, kelimelerin eklerle yeni anlamlar kazandığı sondan eklemeli bir dil yapısına sahip. Bu durum, dil modellerinin kelime ve cümle ilişkilerini doğru yorumlayabilmesi açısından özel çalışmalar gerektirebiliyor.
BİLGE projesinde Türkçenin dil özellikleri ve Türkiye’ye özgü kültürel bağlam temel geliştirme hedefleri arasında bulunuyor.
Böylece Türkçe odaklı uygulamalar geliştirmek isteyen kurumların ve yazılımcıların yerli bir model ailesinden yararlanabilmesi amaçlanıyor.
BİLGE CHATGPT GİBİ Mİ ÇALIŞACAK?
BİLGE ile ChatGPT gibi yapay zekâ sistemleri, büyük dil modeli teknolojilerinden yararlanılması bakımından benzer alanlarda değerlendirilebiliyor.
Bu tür modeller, kullanıcılardan gelen metinleri işleyerek sorulara yanıt verme, metin oluşturma ve bilgileri özetleme gibi görevleri gerçekleştirebiliyor.
Ancak BİLGE’nin son kullanıcıya sunulacak arayüzü, erişim yöntemi ve kullanım koşulları henüz kesinleşmedi.
Ayrıca farklı yapay zekâ modellerinin doğruluk, hız, akıl yürütme ve dil yetenekleri bakımından karşılaştırılabilmesi için bağımsız performans testlerinin incelenmesi gerekiyor.
BİLGE’nin geliştirilme sürecinde Türkçe dil yetenekleri ve yerli teknoloji altyapısı öncelikli hedefler arasında bulunuyor.
BİLGE ÜCRETSİZ Mİ OLACAK?
BİLGE’nin ücretli veya ücretsiz kullanıma sunulacağına ilişkin kesin bir açıklama henüz yapılmadı.
Modelin geliştiriciler için hangi lisans koşullarıyla paylaşılacağı, teknik altyapıya erişimin nasıl sağlanacağı ve kullanım sınırlarının bulunup bulunmayacağı ilerleyen duyurularla netleşecek.
Bu nedenle BİLGE’nin tüm vatandaşlar tarafından ücretsiz kullanılabileceği yönündeki bilgiler şu aşamada kesinleşmiş değil.
SAHTE BİLGE UYGULAMALARINA DİKKAT!
TÜBİTAK, BİLGE’nin haziran ayında tanıtılmasının ardından internette aynı isimle sunulan bazı uygulamalar konusunda kamuoyunu uyarmıştı.
Kurum, BİLGE adıyla ilişkilendirilen her internet sitesi veya uygulamanın resmî projeyle bağlantılı olmadığını belirtmişti.
Bu nedenle vatandaşların BİLGE adı altında sunulan hizmetlere kişisel bilgilerini girmeden önce uygulamanın resmî olup olmadığını kontrol etmesi önem taşıyor.
Modelin erişim koşullarına ilişkin duyuruların TÜBİTAK ve Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının resmî iletişim kanallarından takip edilmesi gerekiyor.
YAPAY ZEKÂ ALTYAPISINA 10 MİLYAR DOLARLIK YATIRIM HEDEFİ
Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, TRT World Forum’daki açıklamalarında Türkiye’nin yapay zekâ altyapısına yönelik hedeflerini de paylaştı.
Kacır, araştırmacılar ve girişimcilerin gerçek dünya sorunlarına çözüm geliştirebilmesi için kamu kurumlarına ait en az 2 bin nitelikli veri setinin güvenli şekilde erişime açılmasının hedeflendiğini bildirdi.
Türkiye’nin veri merkezi kapasitesinin 2030 yılına kadar en az 1 gigavat düzeyine çıkarılmasının amaçlandığını belirten Kacır, veri merkezi, bulut bilişim ve yapay zekâ altyapılarında özel sektör öncülüğünde en az 10 milyar dolarlık yatırım hacminin harekete geçirilmesinin planlandığını açıkladı.
Söz konusu rakamlar tamamlanmış yatırımları değil, önümüzdeki döneme ilişkin hedefleri ifade ediyor.
BİLGE TÜRKİYE’NİN TEK YERLİ YAPAY ZEKÂ MODELİ Mİ?
Türkiye’de kamu kurumları, üniversiteler ve özel sektör tarafından farklı yapay zekâ modelleri ve platformları üzerinde çalışmalar yürütülüyor.
BİLGE, TÜBİTAK BİLGEM tarafından geliştirilen Türkçe büyük dil modeli ailesi olarak bu çalışmalar arasında yer alıyor.
Savunma Sanayii Başkanlığı bünyesinde geliştirilen EVREN ise farklı yapay zekâ modellerinin kullanılmasına ve geliştirilmesine imkân sağlayan bir platform olarak öne çıkıyor.
Dolayısıyla BİLGE ile EVREN aynı proje değil. İki çalışma farklı teknolojik ihtiyaçlara yönelik geliştiriliyor.
BİLGE’NİN VATANDAŞLARA AÇILMASI BEKLENİYOR MU?
BİLGE’nin ilk aşamada geliştiriciler, araştırmacılar ve girişimciler için erişilebilir hale getirilmesi planlanıyor.
Modelin ilerleyen süreçte farklı uygulamalar aracılığıyla daha geniş kullanıcı kitlelerine ulaşması mümkün olsa da genel erişim takvimi konusunda kesin bir açıklama bulunmuyor.
Türkiye’nin yerli yapay zekâ çalışmalarında önemli bir aşamayı temsil eden BİLGE’nin kullanım koşulları, ilk sürümün yayımlanmasının ardından netlik kazanacak.
11 Kasım 2026 itibarıyla kesinleşen gelişme, BİLGE’nin ilk sürümünün yakında geliştiricilere, araştırmacılara ve girişimlere açılacağının duyurulması. Genel kullanıcı erişiminin ne zaman başlayacağı ise henüz bilinmiyor.
