Türkiye’nin makine ihracatı, 2026 yılının ilk 10 ayında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 0,8 artarak 23,7 milyar dolara ulaştı. Almanya ve ABD, sektörün önemli ihracat pazarları arasında yer alırken ihracat miktarındaki düşüş dikkat çekti. Makine İhracatçıları Birliği Başkanı Sevda Kayhan Yılmaz, Avrupa Birliği’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması’nı genişletme girişimlerinin Türk makine üreticileri üzerinde yeni maliyetler oluşturabileceği uyarısında bulundu.
Makine İhracatçıları Birliği (MAİB), Türkiye makine imalat sanayisinin 2026 yılı ocak-ekim dönemine ilişkin ihracat verilerini açıkladı.
Serbest bölgeler dahil toplam makine ihracatı, yılın ilk 10 ayında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 0,8 artışla 23,7 milyar dolara yükseldi.
İhracat miktarı tonaj bazında yüzde 6,2 azalırken kilogram başına ortalama ihracat birim fiyatı 8,7 dolar olarak gerçekleşti.
Sektörün son 12 aylık ihracatı 28,9 milyar dolar olurken aynı dönemde makine ithalatı yüzde 5,4 artışla 47,5 milyar dolara ulaştı.
Almanya ve ABD’ye makine ihracatında artış
Türkiye’nin makine ihracatında Almanya ve ABD öne çıkan pazarlar arasında yer aldı.
Yılın ilk 10 ayında Almanya’ya yapılan makine ihracatı yüzde 7,1 artarak 2,9 milyar dolara yaklaştı.
ABD’ye gerçekleştirilen ihracat ise yüzde 27 yükselişle yaklaşık 2 milyar dolar oldu.
Ürün gruplarına göre en yüksek ihracat, yaklaşık 2,1 milyar dolarla içten yanmalı motorlar ve aksamlarında gerçekleşti.
İnşaat ve madencilik makineleri 1,9 milyar dolarlık ihracatla ikinci sırada yer alırken pompalar ve kompresörler yaklaşık 1,4 milyar dolarla üçüncü sıraya yerleşti.
Makine ihracatı artarken ithalat 47,5 milyar dolara çıktı
MAİB verilerine göre makine sektörünün yıllıklandırılmış ihracatı 28,9 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti.
Son 12 aylık makine ithalatının 47,5 milyar dolara ulaşmasıyla ithalat ve ihracat arasındaki fark 18,6 milyar dolar oldu.
İhracat değerindeki sınırlı artışa karşın tonajdaki gerileme, sektörün dış ticaret performansında miktar ve birim değer değişimlerinin farklı yönlerde ilerlediğini gösterdi.
AB’nin karbon düzenlemesi makine sektörünü nasıl etkileyecek?
Makine İhracatçıları Birliği Başkanı Sevda Kayhan Yılmaz, Türkiye’nin ev sahipliği yaptığı COP31 İklim Zirvesi kapsamında Avrupa Birliği’nin yeşil dönüşüm politikalarını değerlendirdi.
Avrupa Birliği’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması’nın (SKDM) kapsamını genişletmeye yönelik çalışmalarının Türk makine sanayisi açısından önemli sonuçlar doğurabileceğini belirten Yılmaz, düzenlemelerin ihracatçılar üzerindeki maliyet baskısını artırabileceğini söyledi.
Yılmaz, Avrupa Komisyonunun daha önce yaklaşık 180 alt ürünü SKDM kapsamına alma önerisinin ardından Avrupa Parlamentosunun listeyi 457 ürüne genişletme yönündeki kararına dikkat çekti.
Bu gelişmenin, 2028 itibarıyla makineler ve metal aksamların da sisteme dahil edilmesine yönelik müzakereleri gündeme taşıdığını ifade etti.
Türkiye, karbon düzenlemesinden en fazla etkilenebilecek ülkeler arasında
Sevda Kayhan Yılmaz, Ticaret Bakanlığı tarafından paylaşılan verilere işaret ederek SKDM kapsamının genişletilmesi halinde Türkiye’nin önemli bir ihracat risk alanıyla karşılaşabileceğini belirtti.
Yılmaz’ın aktardığına göre Türkiye, düzenlemeye dahil edilmesi önerilen yeni ürün gruplarında Avrupa Birliği’ne yıllık yaklaşık 8 milyar avroluk ihracat gerçekleştiriyor.
Bu büyüklükle Türkiye’nin Çin’in ardından düzenlemeden en fazla etkilenebilecek ikinci ülke konumunda bulunduğunu ifade eden Yılmaz, söz konusu tutarın Avrupa Parlamentosunun gündemindeki 457 ürünlük geniş listeyi henüz yansıtmadığını söyledi.
Yeni ürün gruplarının yaklaşık yüzde 94’ünün bağlantı elemanları, metal parçalar ve makine aksamları gibi sanayi girdilerinden oluştuğunu belirten Yılmaz, özellikle ağır makine ve özel ekipman üreticilerinin gelişmelerden etkilenebileceğine dikkat çekti.
“AB kendi sanayisini korumak için rekabet kalkanı oluşturuyor”
Avrupa Birliği’nin iklim hedefleri ile dış ticaret düzenlemeleri arasında farklı yönelimler bulunduğunu savunan Yılmaz, karbon uygulamalarının yalnızca çevresel hedeflerle değerlendirilmemesi gerektiğini söyledi.
Avrupa’da bazı emisyon azaltım hedeflerinin esnetilmesine yönelik girişimleri hatırlatan Yılmaz, buna karşılık sınırda karbon düzenlemesi, ekotasarım kuralları ve Dijital Ürün Pasaportu gibi uygulamaların genişletildiğini belirtti.
Yılmaz, bu politikaların Avrupa sanayisinin rekabet gücünü koruma stratejisinin bir parçası olarak değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Türk makine üreticilerine iki yönlü karbon maliyeti uyarısı
Türkiye’de kurulması planlanan Emisyon Ticaret Sistemi’nin (ETS) makine üreticileri üzerindeki olası etkilerine de değinen Yılmaz, sektörün hem doğrudan hem de dolaylı maliyetlerle karşılaşabileceğini söyledi.
Yılmaz, ulusal sistemin pilot döneminde ücretsiz tahsisat uygulanmasının, firmaların Türkiye’de henüz mahsup edilebilir bir karbon bedeli ödememesi anlamına geldiğini belirtti.
Bu nedenle ihracatçıların AB sınırında karşılaşabilecekleri karbon maliyetlerini yurt içinde ödedikleri bir bedelle dengeleme imkânının henüz oluşmadığını ifade etti.
Makine üreticilerinin önemli bir bölümünün yıllık 50 bin ton karbondioksit salımı eşiğinin altında kaldığını aktaran Yılmaz, buna rağmen çelik ve alüminyum gibi üretim girdileri üzerinden dolaylı maliyet baskısı yaşandığını söyledi.
Yılmaz, “Dolayısıyla karbon maliyeti sektörümüze hem AB sınırında hem de kendi tedarik zincirimizde iki yönlü yük” değerlendirmesinde bulundu.
Dijital Ürün Pasaportu ve ekotasarım kuralları gündemde
Makine sektörünün karşılaşabileceği yeni yükümlülüklerin karbon fiyatlandırmasıyla sınırlı olmadığını belirten Yılmaz, Dijital Ürün Pasaportu ve ekotasarım düzenlemelerine de dikkat çekti.
Yeni düzenlemelerin üretim süreçlerinde kullanılan malzemelerin özellikleri, ürün bileşenleri ve emisyon verilerinin daha ayrıntılı biçimde takip edilmesini gerektirebileceğini söyledi.
Türkiye’nin ilk öncelikli sektör listesinde makine imalatının yer almamasına rağmen çelik, alüminyum ve enerjiyle ilişkili bileşenler üzerinden sektörün yeni yükümlülüklerden etkilenebileceğini ifade etti.
Yılmaz, bu nedenle sanayicilerin teknik ve mali uyum süreçlerinde desteklenmesini sağlayacak bütüncül politikalara ihtiyaç duyulduğunu belirtti.
Yeşil Mutabakat Eylem Planı için üç önemli beklenti
Ticaret Bakanlığı koordinasyonunda güncellenen Yeşil Mutabakat Eylem Planı’nı değerlendiren MAİB Başkanı Sevda Kayhan Yılmaz, planın Türk makine sanayisinin yeşil dönüşüme uyumu açısından önemli bir yol haritası sunduğunu söyledi.
Ulusal Emisyon Ticaret Sistemi’nin sektörel etkilerinin analiz edilmesi ve karbon fiyatlandırması konusunda uluslararası iş birliklerinin geliştirilmesini olumlu karşıladıklarını belirten Yılmaz, ihracatçıların karşılaşabileceği teknik sorunların AB makamlarına iletilmesinin de önem taşıdığını ifade etti.
Yılmaz, sektörün üç temel beklentisini şöyle sıraladı:
- Karbon fiyatlamasında aşamalı geçiş: Türkiye’deki Emisyon Ticaret Sistemi’nin gelişim sürecinin dikkate alınması ve uygun koşullarda AB’nin sınırda karbon düzenlemesi kapsamında mahsuplaşma imkânının oluşturulması.
- Gerçekçi uyum takvimi: Makine tedarik zincirini etkileyen kuralların sektör temsilcilerinin katılımıyla ve uygulanabilir takvimlerle belirlenmesi.
- Güvenilir veri altyapısı: İmalatçılar arasında ürün, üretim ve emisyon verilerinin güvenilir biçimde paylaşılmasını sağlayacak sistemlerin geliştirilmesi.
Makine ihracatında gözler Avrupa Birliği düzenlemelerinde
Türkiye’nin makine ihracatı 2026 yılının ilk 10 ayında 23,7 milyar dolara ulaşırken sektör temsilcileri, Avrupa Birliği’nin karbon düzenlemelerinin önümüzdeki dönemde dış ticaret üzerinde belirleyici olabileceğini değerlendiriyor.
Almanya ve ABD pazarlarındaki ihracat artışı sektör açısından olumlu bir gelişme olarak öne çıkarken üretim maliyetleri, ithalat artışı ve yeşil dönüşüm yükümlülükleri temel gündem maddeleri arasında bulunuyor.
Makine İhracatçıları Birliği, Türkiye’nin Avrupa Birliği ile ticaretinde rekabet gücünü koruyabilmesi için karbon maliyetlerinin yönetilmesi, uygulanabilir geçiş takvimleri hazırlanması ve üreticilerin teknik uyum süreçlerinin desteklenmesi gerektiğini vurguluyor.













