19. yüzyılın ortalarına kadar Osmanlı İmparatorluğunda deniz taşımacılığı Türkiye’nin İlk Anonim Şirketi; Şirket-i Hayriye tarafından yapılmaktaydı.
Mustafa Reşit Paşa’nın desteği ve dönemin padişahı Abdülmecid‘in onayı ile 1850 yılında İstanbul Boğazı’nda ilk yolcu taşımacılığı yapan denizcilik firması kurulur. 1854’ten 1945’e kadar yolcu ve yük taşımacılığı yapan Şirket-i Hayriye böylece Türkiye’nin ilk anonim şirketi olur.
Günümüzün Yeniköy, Arnavutköy ve Çenköy gibi ilçeleri şimdikinin aksine yerleşim yeri görünümünden uzak, köy gibi olan semtler arasında yer alır. İsimlerini de buradan alan ilçelerde ulaşım genel olarak büyük bir sorun olarak ortaya çıkar.
Şirket-i Hayriye kurulmadan önce 1800 yıllarda İstanbul’da yaşayan gayrimüslimler deniz taşımacılığı işine girişmiş olsa da bu durum Osmanlı İmparatorluğu tarafından hoş karşılanmaz.
İlk Vapurlar
8000 keseyle 25 yıllığına vapur işletmeleri yeni kurulacak şirkete yani Şirket-i Hayriye’ye verilir. Bunun üzerine Londra’dan sekiz adet vapur sipariş edilir.
İlk vapurların ismi; Rumeli, Tarabya, Göksü ve Beylerbeyi olur.
İlk Sefer Üsküdar’a Yapılır
1854 yılında ilk sefer Üsküdar’a yapılır. Giderek artan yolcu sayısını karşılamak amacıyla yeni vapurlar sipariş edilir. Kuruluşundan 1928 yılına kadar en parlak dönemlerini yaşayan vapur seferleri bu dönem içinde sürekli el değiştirir.
1. Dünya Savaşıyla birlikte hızla azalmaya başlayan yolcu sayısı, vapur seferleri için kullanılan vapurların nakliye gemisine dönüştürülmesine neden olur. İçleri sökülen vapurlar böylece nakliye gemisi olarak kullanılır. 1 Temmuz 1944’de Türkiye’nin ilk anonim şirketi devletleştirir ve Şehir Hatları Müdürlüğüne devredilir. 1945 yılında ise Şirket-i Hayriye tamamen ortadan kaldırılır. İstanbul Büyükşehir Belediyesine devredilen şirket günümüz vapur seferlerinin son hâlini alır.
