Son resmi verilere göre Türkiye’de kayıtlı çocuk işçi sayısı 869 bine ulaştı. Uzmanlara göre kayıt dışı çalışanlarla birlikte bu sayı 2 milyona yaklaşıyor.
Cumhuriyet Halk Partisi Sağlık Bakanlığı’ndan Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Dr. Zeliha Aksaz Şahbaz, 12 Haziran Dünya Çocuk İşçiliğini Önleme Günü sebebiyle yazılı bir açıklaması yayımladı.
CHP Genel Başkan Yardımcısı Dr. Zeliha Aksaz Şahbaz’ın 12 Haziran Dünya Çocuk İşçiliğini Önleme Günü sebebiyle hazırladığı yazılı basın açıklaması şöyle:
Bu Düzen Çocukların Sırtında Yürüyor!
Bugün, 12 Haziran Dünya Çocuk İşçiliğini Önleme Günü. Ancak ne yazık ki Türkiye’de bugün, çocuklarımızın alın teriyle ayakta kalan sömürü düzenini bir kez daha hatırlattığı karanlık bir gün olarak geçiyor.
Son resmi verilere göre Türkiye’de kayıtlı çocuk işçi sayısı 869 bine ulaştı. Ancak bu, yalnızca görünen kısım. Uzmanlara göre kayıt dışı çalışanlarla birlikte bu sayı en az 2 milyona yaklaşıyor. Bu çocuklar, tarlalarda, atölyelerde, sokaklarda, ev işlerinde ağır koşullarda, denetimsiz ve güvencesiz şekilde çalıştırılıyor.
Çocuklar çalışırken büyüyor. Oysa onların büyürken öğrenmeye, oyun oynamaya ve korunmaya ihtiyaçları var. Bu hakları sistematik biçimde ellerinden alınıyor. İSİG meclisi verilerine göre, İş cinayetlerinde yaşamını yitiren çocukların sayısı, son 12,5 yılda en az 770. Bu çocuklardan 261’i 5-14 yaş arası, 53’ü ise sadece 5-9 yaşındaydı. Bu rakamlar birer “kaza” değil, ihmalin ötesinde, tercihlerle şekillenen bir düzenin sonucudur.
Türkiye’de çocuk işçiliğinin en temel nedeni çocuk yoksulluğudur. Aileler gelir güvencesinden yoksun, sosyal destekler yetersiz, eğitim sistemine erişim ise eşitsiz. Her üç çocuktan biri yoksulluk riski altında. TÜİK’in 2024 verilerine göre her 10 çocuktan 4’ü sosyal dışlanma veya yoksunluk riski taşıyor. Çocuk işçiliği; yalnızca bir hak ihlali değil, derinleşen ekonomik adaletsizliğin acı bir yansımasıdır.
MESEM: Devlet Eliyle Sömürü
AKP’nin neoliberal politikalarının ürünü olan Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM), çocuk işçiliğini “staj” adı altında meşrulaştıran devlet destekli bir sömürü mekanizmasına dönüşmüştür. Binlerce çocuk, haftanın dört günü sanayide, işletmelerde “çalıştırılmakta”; bu süreçte eğitim hakları ellerinden alınmakta, iş kazalarına ve psikolojik şiddete maruz bırakılmaktadır.
Mülteci Çocuklar: İki Kere Görülmeyenler
En kırılgan grup ise mülteci ve göçmen çocuklardır. Eğitim dışına itilmiş, sosyal güvenceden yoksun bırakılmış bu çocuklar, tarımda, sokakta, atölyelerde en ağır işlerde çalışmak zorunda kalıyor. Onların emeği, hem yoksulluğun hem de ayrımcılığın hedefi haline geliyor.
Çocuk İşçiliğine Karşı Acil Taleplerimiz:
- MESEM uygulamaları sonlandırılmalı, çocuklar haftanın dört günü işletmelerde değil, okullarda olmalıdır.
- Bağımsız, etkin ve sıkı denetim mekanizmaları kurulmalı, çocuk işçi çalıştıranlara ağır yaptırımlar uygulanmalıdır.
- Çocuk yoksulluğuyla mücadele, kamucu sosyal devlet ilkeleriyle yürütülmeli; ailelerin gelir güvencesi sağlanmalıdır.
- Mülteci ve göçmen çocuklar için kapsayıcı sosyal politikalar geliştirilerek eğitim ve sosyal güvenceye erişimleri sağlanmalıdır.
- ILO’nun 138 ve 182 no’lu sözleşmeleri tam anlamıyla uygulanmalı; çocuk işçiliği tüm biçimleriyle yasaklanmalıdır.
Bir ülkenin geleceği, çocuklarının ne kadar mutlu, sağlıklı ve eğitimli olduğuyla ölçülür. Çocuklar ucuz iş gücü değil; insan onuruna yaraşır bir yaşamın en temel hakkıdır. Bu düzen değişmeli. Çocuklar için adalet, herkes için gelecek demektir!
