Son yıllarda özellikle sosyal medyada sıkça konuşulan 'toksik ilişki' kavramının, yalnızca çiftler arasındaki çatışmaları değil, bireyin ruh sağlığını da ciddi şekilde etkileyen önemli bir psikolojik handikap olarak öne çıktığını söyleyen Klinik Psikolog Beldem Sekban, toksik ilişkiyi ayırt etmenin yolları hakkında bilgi verdi.
Sevgi ile duygusal bağımlılığın birbirine karıştırılmasının, bireylerin uzun süre yıpratıcı ilişkiler içinde kalmasına neden olabildiğini aktaran Sekban, bunun da kişilerin ruh sağlığını olumsuz etkilediğini ifade etti.
Toksik ilişkilerin çoğu zaman yoğun ilgi ve romantik bir başlangıçla başladığını belirten Medicana Ataköy Hastanesi Psikoloji Bölümü'nden Klinik Psikolog Beldem Sekban, "Bu tür ilişkilerde süreç içerisinde kontrol etme isteği, kıskançlık, manipülasyon ve duygusal iniş çıkışlar belirgin hale gelir. Bir ilişkide kişi sürekli partnerinin ruh haline göre hareket ediyor, kendi kararlarını almakta zorlanıyor ve yalnız kaldığında yoğun huzursuzluk hissediyorsa sevginin yerini duygusal bağımlılık almaya başlamış olabilir. Sağlıklı bir ilişkide ise kişi kendi benliğini kaybetmez; hayatının merkezinde yine kendisi vardır" dedi.
Sağlıklı İlişkide Çiftler Birbirinin Gelişimini Destekler
Toksik ilişkilerin kişilerde özgüven kaybı, tükenmişlik, yoğun kaygı ve değersizlik hissine yol açabileceğini söyleyen Sekban, “Sağlıklı ilişkilerin en önemli özelliğinin bireyin kendi kimliğini koruyabilmesidir. Sağlıklı ilişkilerde çiftler birbirlerinin gelişimini destekler. Her şeyi birlikte yapmak sağlıklı ilişkinin göstergesi değildir. Kişinin kendi sosyal çevresine, hobilerine ve bireysel yaşamına sahip olması ilişkinin dayanıklılığını artırır.
Sağlıklı aşk bireyin özgüvenini desteklerken, duygusal bağımlılık kişinin enerjisini tüketir ve özsaygısını zedeler" diye konuştu.
Bağlanma Biçimi Çocuklukta Şekilleniyor
Erken çocukluk döneminde bakım verenle kurulan ilişkinin yetişkinlikteki bağlanma biçimini etkilediğini belirten Sekban, “Güvenli bağlanma tutarlı ebeveyn tutumuyla gelişir. Tutarsız ya da ihmal edici ebeveyn tutumları kaygılı bağlanmaya, duygusal olarak mesafeli ebeveynlik ise kaçınan bağlanma örüntülerine zemin hazırlayabilir. Ancak bağlanma biçimleri değiştirilemez değildir. Farkındalık ve psikolojik destekle daha güvenli ilişki kurma becerisi geliştirilebilir" ifadelerini kullandı.
Özgüven Zamanla Zedeleniyor
Toksik ilişkilerde bireyin zamanla kendi değerini partnerinin ilgisi üzerinden değerlendirmeye başladığını ifade eden Klinik Psk. Sekban, “Bu durum özgüven ve özsaygıda belirgin bir düşüşe neden olabilir. Özgüveni yeniden kazanmanın ilk adımı kişinin kendi yaşamıyla yeniden bağ kurmasıdır. Kendi ihtiyaçlarını fark etmek, sosyal ilişkileri güçlendirmek ve yaşamın merkezine yeniden kendini koymak iyileşme sürecini destekler" dedi.
Toksik İlişkiden Ayrılmak Kolay Olmuyor
Toksik ilişkilerden ayrılmanın çoğu kişi için kolay olmadığını belirten Sekban, şöyle devam etti:
"Bunun altında yalnız kalma korkusu, alışkanlıklar ve ilişkinin düzeleceğine dair umut bulunur. Partnerin zaman zaman gösterdiği ilgi ve sevgi davranışları öngörülemez olduğu için beyindeki ödül sistemini harekete geçirir. Bu durum kişinin ilişkiden kopmasını zorlaştırabilir. Toksik ilişkinin ardından özlem, öfke, suçluluk, rahatlama ve boşluk hissi aynı anda yaşanabilir. Bu da duyguların iyileşme sürecinin doğal bir parçasıdır. Bu süreçte kişi kendisine 'Bu ilişki bana gerçekten iyi geliyor muydu?', 'İhtiyaçlarımı karşılıyor muydu?' gibi sorular yönelterek ilişkiyi daha gerçekçi değerlendirebilir."
Bu Belirtiler Varsa Uzman Desteği Alınmalı
Klinik Psikolog Beldem Sekban, yoğun kaygı, depresyon belirtileri, takıntılı düşünceler, sürekli aynı ilişki döngülerinin yaşanması ve ayrılık sonrasında günlük yaşamın sürdürülememesi durumunda mutlaka profesyonel destek alınması gerektiğini belirterek, “Sağlıklı bir ilişki açık iletişim, karşılıklı güven, bireysel alanlara saygı ve sağlıklı sınırlar üzerine kuruludur. Kişi kendisine şu soruyu sormalıdır: 'Bu ilişki beni olduğum gibi kabul ediyor mu, yoksa kendimden uzaklaştırıyor mu?' Bu sorunun cevabı ilişkinin sağlığı hakkında önemli ipuçları verir" diye konuştu.
